Τα ωμέγα-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα αποτελούν απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την επιβίωση και τη σωστή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Συνδέονται με πολλαπλά οφέλη για την υγεία, όπως η μείωση της αρτηριακής πίεσης, η αύξηση της «καλής» χοληστερόλης, η διατήρηση της υγείας των κυττάρων και η μείωση του κινδύνου εμφάνισης σοβαρών παθήσεων, όπως ο καρκίνος, η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος τους στη λειτουργία του εγκεφάλου, καθώς έως και το 60% της μάζας του αποτελείται από λιπίδια και περίπου το 35% αυτών είναι ωμέγα-3 λιπαρά οξέα σύμφωνα με τους ειδικούς.
Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να παράγει μόνος του ωμέγα-3, επομένως αυτά πρέπει να λαμβάνονται μέσω της διατροφής. Κύριες πηγές αποτελούν τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, η ρέγγα, το σκουμπρί και οι σαρδέλες, καθώς και φυτικές τροφές όπως τα καρύδια, οι σπόροι chia και οι λιναρόσποροι. Επειδή πολλοί άνθρωποι δεν καταναλώνουν επαρκείς ποσότητες αυτών των τροφών, η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής έχει γίνει ιδιαίτερα διαδεδομένη.
Τα συμπληρώματα ιχθυελαίου παρέχουν δύο βασικά είδη ωμέγα-3: το EPA (εικοσαπενταενοϊκό οξύ) και το DHA (δοκοσαεξαενοϊκό οξύ). Το EPA συμβάλλει κυρίως στην καταπολέμηση των φλεγμονών και στην προστασία της καρδιαγγειακής υγείας, ενώ το DHA αποτελεί θεμελιώδες δομικό συστατικό του εγκεφάλου, των ματιών και του κεντρικού νευρικού συστήματος. Μια τρίτη μορφή ωμέγα-3 είναι το ALA (άλφα-λινολενικό οξύ), που βρίσκεται σε έλαια από chia, κάνναβη και λιναρόσπορο. Το ALA λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό, συμβάλλει στη μετατροπή της τροφής σε ενέργεια και υποστηρίζει την υγεία της καρδιάς. Σύμφωνα με την Κλινική του Κλίβελαντ, ο κίνδυνος θανάτου από καρδιακή νόσο μειώνεται κατά 10% για κάθε γραμμάριο ALA που καταναλώνεται καθημερινά.
Τα καρύδια αποτελούν εξαιρετική φυσική πηγή ALA. Μία μερίδα περίπου 14 μισών καρυδιών παρέχει 2,5 γραμμάρια ALA, ποσότητα σχεδόν διπλάσια από τη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη. Επιπλέον, τα καρύδια προσφέρουν σημαντικά θρεπτικά συστατικά, όπως μαγνήσιο, μαγγάνιο, χαλκό και βιταμίνη Β6. Αντίστοιχα, ο άγριος σολομός δεν παρέχει μόνο ωμέγα-3, αλλά και πρωτεΐνες, βιταμίνες Α, D και Β12, καθώς και σημαντικά μέταλλα όπως το σελήνιο και το κάλιο. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η κατανάλωση ολόκληρων τροφών προσφέρει ένα πλήρες σύνολο θρεπτικών συστατικών που δεν μπορεί να αντικατασταθεί πλήρως από τα συμπληρώματα.
Ωστόσο, τα οφέλη των ωμέγα-3 εξαρτώνται και από τον συνολικό τρόπο ζωής σύμφωνα με άρθρο του cnn.com. Για παράδειγμα, το τηγάνισμα των ψαριών μπορεί να καταστρέψει μέρος των ωφέλιμων λιπαρών οξέων, ενώ η κατανάλωσή τους μαζί με ανθυγιεινά τρόφιμα μπορεί να μειώσει τα θετικά αποτελέσματα.
Το ίδιο άρθρο παρουσιάζει επίσης τα αποτελέσματα μιας κλινικής μελέτης υψηλής επιστημονικής αξιοπιστίας, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet eBioMedicine. Στη μελέτη συμμετείχαν 365 άτομα ηλικίας 55 έως 80 ετών χωρίς άνοια, αλλά με πολύ χαμηλά επίπεδα ωμέγα-3 και τουλάχιστον έναν παράγοντα κινδύνου για άνοια, όπως παχυσαρκία, καθιστική ζωή, υψηλή αρτηριακή πίεση ή αυξημένη χοληστερόλη. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες έφεραν τουλάχιστον ένα αντίγραφο του γονιδίου APOE4, το οποίο σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η ομάδα παρέμβασης έλαβε καθημερινά υψηλή δόση συμπληρώματος DHA από φύκια (2.000 mg) για δύο χρόνια, ενώ η ομάδα ελέγχου έλαβε εικονικό φάρμακο. Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε εξετάσεις αίματος, μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου και γνωστικά τεστ. Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική αύξηση των επιπέδων ωμέγα-3 στο αίμα και στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό των ατόμων που έλαβαν το συμπλήρωμα, γεγονός που επιβεβαίωσε ότι το DHA έφτασε επιτυχώς στον εγκέφαλο. Ωστόσο, παρά την αύξηση αυτή, δεν παρατηρήθηκαν βελτιώσεις στις γνωστικές λειτουργίες ούτε αλλαγές στο μέγεθος του ιππόκαμπου, της περιοχής του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα συμπληρώματα ωμέγα-3 από μόνα τους δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τις συνέπειες ενός ανθυγιεινού τρόπου ζωής. Σύμφωνα με τους ειδικούς, άτομα με χαμηλά επίπεδα ωμέγα-3 και γενικά καλή υγεία, ιδιαίτερα όσοι φέρουν το γονίδιο APOE4, ενδέχεται να ωφεληθούν από τη συστηματική κατανάλωση λιπαρών ψαριών και τη λήψη ποιοτικών συμπληρωμάτων. Ωστόσο, όταν συνυπάρχουν παχυσαρκία, κακή διατροφή και έλλειψη άσκησης, τα συμπληρώματα από μόνα τους δεν φαίνεται να προσφέρουν ουσιαστική προστασία έναντι της άνοιας και της νόσου Αλτσχάιμερ.
Με πληροφορίες από: Cnn.com , The Lancet eBioMedicine , pmc.ncbi.nlm.nih.gov
