Η συχνή παρακολούθηση τηλεόρασης στη μέση ηλικία ενδέχεται να συνδέεται με μεταβολές σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες μπορούν να εντοπιστούν ακόμη και δεκαετίες αργότερα, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia, έδειξε ότι άνθρωποι που δήλωναν ότι παρακολουθούσαν τηλεόραση «πολύ συχνά» στη μέση ηλικία παρουσίαζαν, περισσότερα από 20 χρόνια αργότερα, μικρότερο μέγεθος σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι διαφορές αυτές δεν φαίνεται να εξηγούνται αποκλειστικά από την καθιστική ζωή. Άνθρωποι που περνούσαν μεγάλο μέρος της εργάσιμης ημέρας τους καθιστοί δεν παρουσίαζαν την ίδια εικόνα. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι ενδεχομένως έχει σημασία όχι μόνο πόσο χρόνο περνά κάποιος καθιστός, αλλά και με ποια δραστηριότητα ασχολείται στο διάστημα αυτό.
Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από 1.700 ενήλικες, με μέση ηλικία τα 53 έτη, οι οποίοι είχαν ενταχθεί μεταξύ 1987 και 1989 στη μακροχρόνια αμερικανική μελέτη Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC), που διερευνά παράγοντες οι οποίοι σχετίζονται με την καρδιαγγειακή υγεία και την υγεία του εγκεφάλου.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναφέρουν πόσο συχνά παρακολουθούσαν τηλεόραση στον ελεύθερο χρόνο τους, σε μια κλίμακα από «ποτέ/σπάνια» έως «πολύ συχνά». Παράλληλα, έδωσαν πληροφορίες για τον χρόνο που περνούσαν καθιστοί κατά την εργασία τους.
Περισσότερα από 20 χρόνια αργότερα υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Όταν οι ερευνητές συνέκριναν όσους δήλωναν ότι παρακολουθούσαν τηλεόραση «ποτέ ή σπάνια» με εκείνους που την παρακολουθούσαν «πολύ συχνά», διαπίστωσαν διαφορές σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου.
Ειδικότερα, στους ανθρώπους που παρακολουθούσαν συχνότερα τηλεόραση ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη και έχουν συνδεθεί με πρώιμες ενδείξεις της νόσου Αλτσχάιμερ ήταν μικρότερες. Μικρότερο μέγεθος καταγράφηκε επίσης στον μετωπιαίο και τον ινιακό λοβό, οι οποίοι συνδέονται, μεταξύ άλλων, με τις εκτελεστικές λειτουργίες –όπως ο σχεδιασμός, η λήψη αποφάσεων και ο έλεγχος της συμπεριφοράς– και με την επεξεργασία των οπτικών πληροφοριών.
Οι μαγνητικές τομογραφίες έδειξαν επίσης περισσότερες αλλοιώσεις στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, γνωστές ως «υπερεντάσεις της λευκής ουσίας». Πρόκειται για περιοχές που εμφανίζονται φωτεινότερες στη μαγνητική τομογραφία και μπορεί να αποτελούν ένδειξη βλάβης των μικρών αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου. Τέτοιες αλλοιώσεις έχουν συσχετιστεί με τη γήρανση του εγκεφάλου, την έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών, την άνοια και τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οι διαφορές παρέμεναν ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου, όπως ο δείκτης μάζας σώματος, η σωματική δραστηριότητα, η υπέρταση και ο διαβήτης.
Ο Natan Feter, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, διευκρινίζει ότι το μικρότερο μέγεθος ορισμένων περιοχών του εγκεφάλου δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι ένας άνθρωπος θα εμφανίσει άνοια. Τέτοιες μεταβολές θεωρούνται, ωστόσο, δείκτες γήρανσης του εγκεφάλου και έχουν συνδεθεί με αυξημένη πιθανότητα μελλοντικής έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η έρευνα καταδεικνύει συσχέτιση και όχι σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Δεν αποδεικνύει, δηλαδή, ότι η συχνή παρακολούθηση τηλεόρασης προκαλεί αυτές τις μεταβολές στον εγκέφαλο.
Δεν φαίνεται να ευθύνεται μόνο η καθιστική ζωή
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά τους ανθρώπους που παρέμεναν καθιστοί για πολλές ώρες λόγω της εργασίας τους. Σε αυτούς οι ερευνητές διαπίστωσαν μεγαλύτερο μέγεθος του μετωπιαίου, του βρεγματικού και του ινιακού λοβού, καθώς και λιγότερο εκτεταμένες αλλοιώσεις στη λευκή ουσία. Η εικόνα αυτή θεωρείται ευνοϊκότερη για την υγεία του εγκεφάλου σε σύγκριση με εκείνη που καταγράφηκε στους ανθρώπους που παρακολουθούσαν πολύ συχνά τηλεόραση.
«Η μελέτη μας διαπίστωσε ότι αυτό που κάνετε ενώ κάθεστε μπορεί να συνδέεται με τη δομή του εγκεφάλου σας έως και 24 χρόνια αργότερα», αναφέρει ο Feter. Όπως εξηγεί, η παρακολούθηση τηλεόρασης είναι συνήθως παρατεταμένη και απαιτεί περιορισμένη νοητική συμμετοχή, ενώ μπορεί να συνοδεύεται από άλλες συνήθειες, όπως η κατανάλωση σνακ ή η μειωμένη κοινωνική επαφή. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να συνδέεται με δυσμενέστερους δείκτες για την υγεία του εγκεφάλου.
Η μελέτη ανέδειξε επίσης μια πιθανή διαφοροποίηση μεταξύ ανδρών και γυναικών. Όταν τα αποτελέσματα αναλύθηκαν χωριστά ανά φύλο, η σχέση μεταξύ πολύ συχνής παρακολούθησης τηλεόρασης και μικρότερου μεγέθους συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου παρατηρήθηκε κυρίως στους άνδρες.
Σύμφωνα με τον Dung Trinh, παθολόγο και ειδικό στην υγεία του εγκεφάλου, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι ίσως δεν αρκεί απλώς να περιορίζεται ο χρόνος που περνά κάποιος καθιστός. Σημασία μπορεί να έχει και το κατά πόσον μέρος αυτού του χρόνου αφιερώνεται σε δραστηριότητες που απαιτούν ενεργή νοητική συμμετοχή.
Η ανάγνωση, η γραφή, τα παιχνίδια σκέψης, οι χειροτεχνίες ή η εκμάθηση μιας νέας δεξιότητας αποτελούν ορισμένες τέτοιες δραστηριότητες. Στόχος, όπως διευκρινίζει, δεν είναι να καταργηθεί η παθητική ξεκούραση, αλλά να εντάσσονται στην καθημερινότητα περισσότερες ασχολίες που ενεργοποιούν τις γνωστικές λειτουργίες. Η κίνηση και η σωματική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένουν σημαντικές. Ο Feter επισημαίνει, ωστόσο, ότι η ενασχόληση στον ελεύθερο χρόνο με δραστηριότητες που απαιτούν νοητική ή κοινωνική συμμετοχή ενδέχεται επίσης να συμβάλλει στην υγιή γήρανση του εγκεφάλου.
Με πληροφορίες από healthline, Alzheimer’s & Dementia
