Τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος είναι συναισθηματικά μη διαθέσιμος; Η φράση χρησιμοποιείται συχνά στις συζητήσεις γύρω από τις σχέσεις, αν και δεν πρόκειται για επίσημο όρο της ψυχολογίας. Περιγράφει συνήθως έναν άνθρωπο ο οποίος δυσκολεύεται ή δεν επιθυμεί να συμμετέχει σε μια σχέση με συναισθηματική εγγύτητα, αμοιβαιότητα και συνέπεια. Μπορεί να δείχνει ενδιαφέρον και τρυφερότητα, αλλά να αποφεύγει τη δέσμευση, να κρατά τη σχέση ασαφή ή να πλησιάζει και να απομακρύνεται όταν η οικειότητα μεγαλώνει.
Γιατί αυτή η ασάφεια μπορεί να μας κρατά τόσο έντονα συναισθηματικά δεμένους με έναν άνθρωπο;
Μία πιθανή εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό BMC Psychology εξέτασε 682 νέους ενήλικες, ηλικίας 18 έως 40 ετών και βρήκε σύνδεση ανάμεσα στην ανασφαλή προσκόλληση και το λεγόμενο breadcrumbing.
Ο όρος περιγράφει μια συμπεριφορά αρκετά γνώριμη στη σύγχρονη εποχή των dating apps. Κάποιος δίνει κατά διαστήματα μικρά σημάδια ερωτικού ενδιαφέροντος -ένα μήνυμα, λίγο φλερτ, μια περιστασιακή πρόσκληση- χωρίς όμως να προχωρά σε ουσιαστική συναισθηματική επένδυση ή δέσμευση. Το ενδιαφέρον δεν εξαφανίζεται εντελώς, αλλά ούτε μετατρέπεται σε μια σταθερή σχέση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τόσο η αγχώδης όσο και η αποφευκτική προσκόλληση συνδέονταν με μεγαλύτερη εμπλοκή σε τέτοιες συμπεριφορές. Με τον όρο αγχώδης προσκόλληση εννοούμε την αυξημένη ανασφάλεια γύρω από την ανταπόκριση του άλλου και τον φόβο απόρριψης, ενώ η αποφευκτική προσκόλληση χαρακτηρίζεται περισσότερο από δυσφορία απέναντι στη μεγάλη συναισθηματική εγγύτητα.
Το ενδιαφέρον της αβεβαιότητας στις σύγχρονες σχέσεις αναδεικνύεται και από νεότερες μελέτες γύρω από τα situationships, τις ερωτικές σχέσεις που έχουν οικειότητα αλλά παραμένουν χωρίς σαφή προσδιορισμό ή δέσμευση. Έρευνα του 2025 έδειξε ότι οι άνθρωποι μπορεί να παραμένουν σε μια τέτοια σχέση επειδή έχουν ήδη επενδύσει συναισθηματικά, επειδή εξακολουθούν να καλύπτονται ορισμένες ανάγκες τους ή επειδή υπάρχει επικοινωνία και προσδοκία για το μέλλον.
Μια ακόμη πιο πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2026 και βασίστηκε σε συνεντεύξεις με νέους ενήλικες στην Αυστραλία, ανέδειξε κάτι εξίσου σημαντικό. Όταν η συναισθηματική επένδυση δεν είναι ισότιμη και ο ένας επιθυμεί η σχέση να προχωρήσει περισσότερο από τον άλλον, η ασάφεια μπορεί να προκαλέσει σημαντική συναισθηματική επιβάρυνση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που απομακρύνεται είναι «αποφευκτικός» ή συναισθηματικά μη διαθέσιμος. Μερικές φορές απλά δεν επιθυμεί τη συγκεκριμένη σχέση. Ούτε η ένταση που δημιουργεί μια αβέβαιη κατάσταση αποτελεί απόδειξη βαθύτερου δεσμού.
Οπότε ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε όχι μόνο πόσο έντονα αισθανόμαστε για κάποιον, αλλά και τι είναι εκείνο που τροφοδοτεί αυτή την ένταση. Η αμοιβαιότητα και η εγγύτητα ή η αναμονή για κάτι που παραμένει διαρκώς λίγο έξω από την εμβέλειά μας;
Γιατί η ένταση που γεννά η αβεβαιότητα μπορεί εύκολα να μοιάζει με έρωτα. Η οικειότητα, όμως, χτίζεται διαφορετικά. Εκεί όπου δεν χρειάζεται να αναρωτιόμαστε διαρκώς αν ο άλλος θα μείνει.
Με πληροφορίες από BMC Psychology, Sexuality & Culture, MDPI
