Έχουμε παρατηρήσει ποτέ ότι λίγο πριν από μια βροχή αρχίζουν να μας ενοχλούν τα γόνατα, η μέση ή τα δάχτυλά μας; Ή ότι τις ημέρες που η θερμοκρασία πέφτει απότομα, το σώμα μας μοιάζει πιο δύσκαμπτο και οι κινήσεις μας γίνονται λιγότερο άνετες; Για πολλούς ανθρώπους, η σύνδεση ανάμεσα στον καιρό και στους πόνους στις αρθρώσεις είναι κάτι που έχουν βιώσει επανειλημμένα.
Δεν είναι τυχαίο ότι ακούμε συχνά ανθρώπους να λένε πως μπορούν να καταλάβουν ότι έρχεται κακοκαιρία από το πώς αισθάνονται τα γόνατα ή τα χέρια τους. Ωστόσο, τι γνωρίζουμε πραγματικά για αυτή τη σχέση; Μπορεί η υγρασία να προκαλέσει πόνο ή μήπως μεγαλύτερο ρόλο παίζουν η θερμοκρασία και οι μεταβολές της ατμοσφαιρικής πίεσης;
Η επιστημονική απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο θα θέλαμε. Όπως επισημαίνει το Harvard Health Publishing, οι έρευνες για τη σχέση των καιρικών συνθηκών με τον πόνο στις αρθρώσεις έχουν δώσει αντικρουόμενα αποτελέσματα. Ορισμένες μελέτες εντοπίζουν συσχετίσεις, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί ότι η υγρασία ή η βροχή αποτελούν καθολική αιτία επιδείνωσης των συμπτωμάτων.
Τι συμβαίνει στις αρθρώσεις μας όταν αλλάζει ο καιρός;
Μία από τις θεωρίες που εξετάζουν οι ερευνητές αφορά την ατμοσφαιρική πίεση, δηλαδή την πίεση που ασκεί ο αέρας γύρω μας. Όταν αλλάζει ο καιρός, μεταβάλλεται και η ατμοσφαιρική πίεση. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι μεταβολές αυτές επηρεάζουν τους ιστούς γύρω από τις αρθρώσεις, όπως τους τένοντες και τους συνδέσμους, προκαλώντας μεγαλύτερη ευαισθησία σε ορισμένους ανθρώπους.
Η υπόθεση είναι ότι, όταν η ατμοσφαιρική πίεση μειώνεται, οι ιστοί ενδέχεται να διαστέλλονται ελαφρώς, αυξάνοντας την πίεση σε ήδη ευαίσθητες περιοχές. Αυτό θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη σημασία για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν οστεοαρθρίτιδα, μια πάθηση που προκαλεί πόνο και δυσκαμψία στις αρθρώσεις. Ωστόσο, πρόκειται για έναν πιθανό μηχανισμό και όχι για μια εξήγηση που έχει αποδειχθεί οριστικά.
Γιατί το κρύο μπορεί να κάνει τον πόνο πιο έντονο;
Όταν πέφτει η θερμοκρασία, μπορεί να αισθανόμαστε τους μυς και τις αρθρώσεις μας πιο δύσκαμπτους. Σύμφωνα με το Northwestern Medicine, οι χαμηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να εντείνουν τον πόνο και τη δυσκαμψία, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα στις αρθρώσεις. Παράλληλα, τον χειμώνα τείνουμε να κινούμαστε λιγότερο, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στις ενοχλήσεις.
Υπάρχει, επίσης, ένας παράγοντας που συχνά παραβλέπουμε: όταν ο καιρός είναι κρύος και βροχερός, είναι πιθανότερο να περάσουμε περισσότερες ώρες καθισμένοι στο σπίτι και να κινηθούμε λιγότερο. Η μειωμένη δραστηριότητα μπορεί να συμβάλλει στη δυσκαμψία, με αποτέλεσμα να αποδίδουμε όλη την ενόχληση στον καιρό, ενώ ενδέχεται να παίζει ρόλο και η παρατεταμένη ακινησία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι αντιδρούμε με τον ίδιο τρόπο στις χαμηλές θερμοκρασίες. Η ένταση του πόνου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η κατάσταση των αρθρώσεων και η καθημερινή μας δραστηριότητα.
Είναι τελικά η υγρασία υπεύθυνη για τους πόνους;
Η υγρασία είναι ένας από τους παράγοντες που αναφέρονται συχνότερα όταν μιλάμε για πόνους στις αρθρώσεις. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η αυξημένη υγρασία από μόνη της προκαλεί πόνο σε όλους τους ανθρώπους ή ότι η βροχή οδηγεί αναγκαστικά σε επιδείνωση των συμπτωμάτων.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2024 στο επιστημονικό περιοδικό Seminars in Arthritis and Rheumatism εξέτασε 11 μελέτες, με συνολικά 15.315 συμμετέχοντες και 28.010 περιστατικά πόνου. Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνητών, δεν διαπιστώθηκε συνολική συσχέτιση ανάμεσα στην υγρασία, την ατμοσφαιρική πίεση, τη θερμοκρασία ή τις βροχοπτώσεις και στον κίνδυνο εμφάνισης πόνου στις περιπτώσεις ρευματοειδούς αρθρίτιδας, πόνου στο γόνατο και οσφυαλγίας. Αντίθετα, οι υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με τη χαμηλή υγρασία συσχετίστηκαν με αυξημένο πόνο, ερυθρότητα και πρήξιμο σε ανθρώπους με ουρική αρθρίτιδα.
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι κανείς δεν αισθάνεται μεγαλύτερη ενόχληση όταν αλλάζει ο καιρός. Δείχνουν, όμως, ότι δεν μπορούμε να θεωρούμε την υγρασία ή την κακοκαιρία καθολική αιτία του πόνου.
Τι δείχνουν οι έρευνες για την οστεοαρθρίτιδα;
Η εικόνα είναι κάπως διαφορετική όταν εξετάζουμε ειδικά την οστεοαρθρίτιδα. Πρόκειται για μια πάθηση που επηρεάζει τις αρθρώσεις και μπορεί να προκαλεί πόνο, δυσκαμψία και δυσκολία στην κίνηση. Πολλοί άνθρωποι που ζουν με οστεοαρθρίτιδα αναφέρουν ότι τα συμπτώματά τους μεταβάλλονται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό Annals of Medicine εξέτασε 14 μελέτες σχετικά με τη σχέση των καιρικών συνθηκών και του πόνου της οστεοαρθρίτιδας. Οι ερευνητές εντόπισαν συσχετίσεις ανάμεσα στον πόνο και σε παράγοντες όπως η θερμοκρασία και η ατμοσφαιρική πίεση, ενώ η σχέση με την υγρασία ήταν ασθενέστερη. Παράλληλα, τόνισαν ότι τα αποτελέσματα χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση.
Επομένως, είναι πιθανό ορισμένοι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα να είναι πιο ευαίσθητοι στις καιρικές μεταβολές. Δεν μπορούμε, όμως, να προβλέψουμε με βεβαιότητα πώς θα αντιδράσει κάθε οργανισμός ούτε να θεωρήσουμε ότι ο καιρός εξηγεί κάθε έξαρση πόνου.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να ανακουφιστούμε;
Ακόμη κι αν δεν μπορούμε να ελέγξουμε τον καιρό, υπάρχουν ορισμένες απλές συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του πόνου και της δυσκαμψίας.
1. Να παραμένουμε δραστήριοι. Η ήπια κίνηση και η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων. Ένας περίπατος, οι ήπιες διατάσεις ή οι ασκήσεις που μας έχει συστήσει ένας φυσικοθεραπευτής μπορούν να αποτελέσουν μέρος της καθημερινότητάς μας, ανάλογα με τις δυνατότητές μας. Η Cleveland Clinic επισημαίνει ότι η διατήρηση της κίνησης αποτελεί σημαντικό μέρος της διαχείρισης των ενοχλήσεων στις αρθρώσεις.
2. Να αποφεύγουμε την παρατεταμένη ακινησία. Όταν περνάμε πολλές ώρες καθισμένοι, μπορούμε να σηκωνόμαστε ανά τακτά διαστήματα και να κινούμαστε ήπια. Αν κάποια κίνηση προκαλεί έντονο πόνο, δεν χρειάζεται να πιέζουμε την άρθρωση.
3. Να διατηρούμε το σώμα μας ζεστό. Τα ζεστά ρούχα και ένα ευχάριστα ζεστό περιβάλλον μπορεί να μας βοηθήσουν να αισθανόμαστε πιο άνετα τις κρύες ημέρες. Εφόσον μας ανακουφίζει, μπορούμε να δοκιμάσουμε ήπια θερμότητα στην περιοχή που μας ενοχλεί, αποφεύγοντας την υπερβολική θερμοκρασία και την εφαρμογή της σε περιοχή με έντονο πρήξιμο χωρίς ιατρική συμβουλή.
4. Να μην αγνοούμε τον πόνο που επιμένει. Αν οι ενοχλήσεις επανέρχονται συχνά, επιδεινώνονται ή επηρεάζουν τον ύπνο και τις καθημερινές μας δραστηριότητες, χρειάζεται να απευθυνθούμε σε γιατρό. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία του πόνου και όχι απλώς από τις καιρικές συνθήκες.
Πότε πρέπει να απευθυνθούμε σε γιατρό;
Δεν πρέπει να αποδίδουμε αυτομάτως κάθε πόνο στις αρθρώσεις στην υγρασία ή στην αλλαγή του καιρού. Σύμφωνα με το NHS, τη βρετανική υπηρεσία υγείας, χρειάζεται να ζητήσουμε ιατρική αξιολόγηση όταν ο πόνος δεν βελτιώνεται μέσα σε δύο εβδομάδες, επιδεινώνεται, επανέρχεται συχνά ή συνοδεύεται από δυσκαμψία που διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά μετά το πρωινό ξύπνημα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν μια άρθρωση είναι ξαφνικά πρησμένη και ζεστή ή όταν ο πόνος συνοδεύεται από πυρετό και γενικότερη αδιαθεσία. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται επείγουσα ιατρική εκτίμηση, καθώς μπορεί να υπάρχει κάποια αιτία που δεν σχετίζεται με τον καιρό. Αν ο πόνος είναι πολύ έντονος μετά από τραυματισμό ή δεν μπορούμε να στηριχτούμε στο συγκεκριμένο άκρο, χρειάζεται επίσης άμεση αξιολόγηση.
Η αλλαγή του καιρού μπορεί να συμπίπτει με την επιδείνωση των πόνων που αισθανόμαστε, ιδιαίτερα όταν έχουμε ήδη κάποια πάθηση των αρθρώσεων. Η επιστήμη, ωστόσο, δεν έχει δώσει ακόμη μια ενιαία εξήγηση που να ισχύει για όλους. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρατηρούμε τα συμπτώματά μας, να διατηρούμε όσο είναι εφικτό την καθημερινή μας κίνηση και να αναζητούμε ιατρική συμβουλή όταν ο πόνος επιμένει ή αλλάζει χαρακτήρα.
Με πληροφορίες από Harvard Health Publishing,Cleveland Clinic,Northwestern Medicine,Cleveland Clinic, NHS
