Γράφει η Σοφία Λίναρη -Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας / Mental Health Specialist
Emotional Well-Being • Resilience • Growth Helping people heal & flourish
«Κανείς δεν παθαίνει κρίση μέσης ηλικίας επειδή έγινε 40 … 50 την παθαίνει επειδή το παιδί μέσα του έμεινε νηστικό».
Αυτή είναι μια φράση που πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται όλο και πιο συχνά τον τελευταίο καιρό, κοιτάζοντας τους ανθρώπους που κάθονται απέναντι μουστο γραφείο μου. Άνθρωποι στα σαράντα ή στα πενήντα τους, με μια ζωή όμορφη, συγκροτημένη, που ξαφνικά νιώθουν το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια τους. Άνθρωποι δικοί μας, της διπλανής πόρτας, που μέσα σε μια νύχτα νιώθουν την ανάγκη να γκρεμίσουν ό,τι έχτιζαν για δεκαετίες.
Στατιστικά, επιστημονικά, κοινωνικά… έχουμε μάθει να αναλύουμε αυτή την κατάσταση με όρους ψυχρούς. Φταίει ο χρόνος που περνάει, φταίνε οι πρώτες γκρίζες τρίχες, φταίει η υπαρξιακή αγωνία.
Όμως πίσω από την κλειστή πόρτα των συνεδριών, εκεί όπου οι άμυνες πέφτουν και οι άνθρωποι μου επιτρέπουν να ακουμπήσω την αλήθεια τους, το τοπίο αλλάζει. Η κρίση της μέσης ηλικίας δεν είναι θέμα χρόνου. Είναι θέμα… παιδικής ηλικίας.
Η κρυφή κραυγή για τα «χρωστούμενα»
Στην πραγματικότητα, αυτή η ξαφνική εσωτερική τρικυμία δεν είναι τίποτα περισσότερο από την κραυγή του «διψασμένου» παιδιού που κρύβουμε μέσα μας. Όταν τα πρώτα χρόνια της ζωής μας έχουν σημαδευτεί από συναισθηματικά κενά, από μια βουβή απόρριψη ή από την εξαντλητική προσπάθεια να κερδίσουμε μια επιβεβαίωση που δεν ήρθε ποτέ, δημιουργείται μια βαθιά, αόρατη πείνα.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά έναν θεραπευόμενο μου, έναν άνδρα γλυκό, ευαίσθητο, που στα 46 του ένιωσε την ανάγκη να τα τινάξει όλα στον αέρα. Μου είπε με δάκρυα στα μάτια:
«Ένιωθα σαν να ζούσα τη ζωή που ήθελαν οι γονείς μου για μένα. Και ξαφνικά, ξύπνησα με τον τρόμο ότι αν δεν τρέξω τώρα να προλάβω όσα έχασα, δεν θα τα ζήσω ποτέ. Και δεν με ένοιαζε αν θα καιγόταν ο κόσμος γύρω μου».
Αυτά τα θαμμένα, «πεινασμένα» συναισθήματα ξυπνούν βίαια στο μέσο της διαδρομής. Είναι η στιγμή που η ψυχή, συνειδητοποιώντας ότι ο χρόνος δεν είναι άπειρος, ζητάει απεγνωσμένα τα «χρωστούμενα». Μόνο που ο τρόπος που επιλέγει να τα διεκδικήσει, είναι συχνά ισοπεδωτικός.
Τα «χορτάτα» παιδιά και η ήρεμη δύναμη
Στον αντίποδα αυτής της εσωτερικής έκρηξης, βλέπω ανθρώπους που περνούν στη δεύτερη φάση της ζωής τους με μια αξιοθαύμαστη, αθόρυβη γαλήνη. Είναι αυτοί που στο δικό μου μυαλό έχω ονομάσει «χορτάτα» ψυχικά παιδιά.
Πρόκειται για τους ενήλικες που είχαν την ευλογία να νιώσουν στην παιδική τους ηλικία ή το πιο συγκινητικό εκείνους που κατάφεραν ως ενήλικες να θεραπεύσουν το παρελθόν τους. Ανθρώπους που δεν βρήκαν έτοιμο στρωμένο έδαφος, αλλά πήραν την απόφαση να σκάψουν βαθιά, να αντικρίσουν τις ελλείψεις τους και να συγχωρήσουν. Να συγχωρήσουν τους γονείς τους για όσα δεν μπόρεσαν ή δεν ήξεραν να τους δώσουν, και να συγχωρήσουν τον ίδιο τους τον εαυτό για τις πληγές που κουβαλούσε.
Μέσα από αυτή τη γενναία εσωτερική εργασία, έγιναν οι ίδιοι οι «γονείς» του εαυτού τους και του πρόσφεραν έστω και αργότερα όσα στερήθηκε:
Αληθινή αγάπη, χωρίς όρους, «πρέπει» και ανταλλάγματα.
Συναισθηματική ασφάλεια, το δικαίωμα δηλαδή να κλάψουν, να κάνουν λάθος, να είναι ο εαυτός τους.
Ζεστασιά που γέμισε τις εσωτερικές τους αποθήκες.
Είτε λοιπόν μεγάλωσαν έτσι, είτε επέλεξαν να γιατρέψουν τις ρίζες τους στην πορεία, αυτοί οι άνθρωποι διανύουν την ενήλικη ζωή με σταθερότητα, χωρίς τέτοιες εξάρσεις και όψιμες, σπασμωδικές επαναστάσεις. Έχοντας πλέον ρίζες βαθιές και ποτισμένες με φροντίδα, δεν νιώθουν την ανάγκη να αποδείξουν τίποτα σε κανέναν. Δεν χρειάζονται εφήμερες επιβεβαιώσεις ή βίαιες ρήξεις για να νιώσουν ζωντανοί, γιατί η ψυχή τους είναι πια «γεμάτη» από μέσα.
Όταν οι παλιμπαιδισμοί πληγώνουν εκείνους που μας αγαπούν
Το πιο δύσκολο κομμάτι που καλούμαι να διαχειριστώ ως σύμβουλος, δεν είναι το τι κάνει η κρίση αυτή στον ίδιο τον άνθρωπο, αλλά το πώς επηρεάζει τους γύρω του.
Όταν αρνούμαστε να αναλάβουμε την ευθύνη του δικού μας παλιού τραύματος, μεταμορφωνόμαστε άθελα μας σε οργισμένους εφήβους. Και τότε, δυστυχώς, τσακίζουμε τους γύρω μας με παλιμπαιδισμούς.
Φράσεις όπως «με πνίγουν οι πάντες», «τώρα είναι η σειρά μου να ζήσω», «δεν με νοιάζει τι θα γίνουν οι άλλοι», ακούγονται συχνά στο γραφείο μου. Και πίσω από αυτές τις λέξεις, που συχνά βαφτίζονται λανθασμένα «αυτοβελτίωση» ή «απελευθέρωση», κρύβεται ένας βαθύς εγωκεντρισμός. Αντί να κοιτάξουμε την πληγή μας στον καθρέφτη, επιλέγουμε να πληγώσουμε συντρόφους, να απογοητεύσουμε τα δικά μας παιδιά και να διαλύσουμε σπιτικά, πιστεύοντας ότι έτσι θα αγοράσουμε τον χαμένο χρόνο.
Μια αγκαλιά στο παιδί που κρύβεις μέσα σου
Αν βρίσκεσαι κι εσύ σε αυτό το κομβικό σημείο της ζωής σου, αν νιώθεις τον θυμό ή την επιθυμία να τα σπάσεις όλα να σε κυριεύει, σε παρακαλώ, κάνε μια παύση. Πριν πάρεις αποφάσεις που δεν έχουν επιστροφή, κάτσε για λίγο στο σκοτάδι σου και ρώτα με ειλικρίνεια:
«Ποιος φωνάζει μέσα μου αυτή τη στιγμή; Ο ώριμος ενήλικας που χρειάζεται μια υγιή αλλαγή, ή το πληγωμένο, νηστικό παιδί που ζητάει προσοχή;»
Το ότι δεν μεγάλωσες ως «χορτάτο» παιδί δεν είναι δικό σου φταίξιμο. Το να επιτρέπεις όμως σε αυτή την παλιά πείνα να καταστρέφει το παρόν των ανθρώπων που είναι δίπλα σου και σε στηρίζουν, είναι δική σου επιλογή.
Η λύση δεν είναι να γυρίσεις πίσω σε μια εφηβεία που πέρασε. Η λύση είναι να κάτσεις δίπλα στο παιδί που υπήρξες, να το αγκαλιάσεις με ζεστασιά, να το ακούσεις και να το «ταΐσεις» εσύ ο ίδιος σήμερα με αποδοχή και συγχώρεση. Μόνο έτσι θα μπορέσεις να συνεχίσεις τη διαδρομή σου με την αξιοπρέπεια, την ωριμότητα και την αληθινή γαλήνη που σου αξίζει.
*
Σοφία Λίναρη
Mental Health Specialist
Emotional Well-Being • Resilience • Growth
Helping people heal & flourish
Η Σοφία Λίναρη είναι Mental Health Specialist που πιστεύει ότι η ψυχοθεραπεία είναι ένα ταξίδι βαθιάς κατανόησης του εαυτού μας. Το έργο της εστιάζει στο πώς οι εμπειρίες, το άγχος και τα συναισθήματα που κουβαλάμε, διαμορφώνουν τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο και πώς με τη σωστή καθοδήγηση μπορούμε να αλλάξουμε αυτή την εικόνα.
Συνδυάζοντας τη γνώση για το πώς λειτουργεί το μυαλό μας με μια προσέγγιση γεμάτη ενσυναίσθηση, βοηθά τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν τα “κολλήματα” και τα μοτίβα που τους περιορίζουν.
Στόχος δεν είναι απλώς να αισθανθεί κανείς λίγο καλύτερα προσωρινά αλλά να μάθει να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του και να χτίσει έναν πιο σταθερό και αυθεντικό τρόπο ζωής.
Με προϋπηρεσία στον απαιτητικό χώρο των πολυεθνικών επιχειρήσεων η Σοφία φέρνει στη θεραπεία κάτι πολύ πολύτιμο: καθαρή σκέψη, οργάνωση και εστίαση στο αποτέλεσμα. Δημιουργεί ένα περιβάλλον που είναι ταυτόχρονα ανθρώπινο και αποτελεσματικό, προσφέροντας τα εφόδια για να αλλάξει κανείς ουσιαστικά τον τρόπο που ζει που σχετίζεται με τους άλλους και που εξελίσσεται!
The Nature of Genius – Yale University
. General Psychiatric Management for Borderline Personality Disorder (BPD) Harvard Medical School | Postgraduate Medical Education (PGME)
Συμβουλευτική Ψυχολογία – Κέντρο Εκλεκτικής Συμβουλευτικής
Διοίκηση Επιχειρήσεων (BSc) – Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Μαθησιακές Δυσκολίες & Προγράμματα Παρέμβασης – ΕΚΠΑ
Πιστοποίηση ΑΘΗΝΑ Test – Διάγνωση μαθησιακών δυσκολιών
Ψυχομετρικά εργαλεία παιδιών & εφήβων – Εργαστήριο Εξελικτικής Ψυχολογίας
Ερμηνεία Παιδικού Ιχνογραφήματος
Positive Psychology & Well-Being Design – University of Pennsylvania
The Science of Well-Being – Yale University
Clinical Psychology of Children & Young People – University of Edinburgh
Resilience Training – Harvard University
