Ανήμερα των Φώτων, η νηστεία λύνεται και το τραπέζι αποκτά γιορτινό χαρακτήρα. Μετά τον Αγιασμό των Υδάτων, η οικογένεια συγκεντρώνεται για φαγητό που σηματοδοτεί χαρά, ευλογία και αφθονία. Είναι μεγάλη Δεσποτική Εορτή («κατάλυσις εις πάντα») και μπορούμε να φάμε τα πάντα. Ωστόσο, η παράδοση έχει τις δικές της προτιμήσεις.
Παραδοσιακά, ανήμερα των Θεοφανείων, ο ιερέας επισκέπτεται τα σπίτια για τον αγιασμό, ραντίζοντας με αγιασμό όλους τους χώρους. Πολλές οικογένειες αποφεύγουν να στρώσουν τραπέζι πριν τον αγιασμό, θεωρώντας ότι έτσι «καθαρίζεται» συμβολικά το σπίτι για τον νέο χρόνο.
Το ψάρι έχει την τιμητική του. Γιατί, όμως, τρώμε ψάρι τα Φώτα αφού δεν νηστεύουμε; Είναι καθαρά εθιμοτυπικό λόγω της σύνδεσης της ημέρας με το νερό και τη βάπτιση. Δεν είναι εκκλησιαστικός κανόνας, αλλά παράδοση.
Παρόλο που από την ορθόδοξη πίστη δεν έχει χαρακτηριστεί η μέρα αυτή για νηστεία, με τα χρόνια έχει επικρατήσει το έθιμο την ημέρα των Φώτων να τρώμε ψάρι. Και πραγματικά είναι η καλύτερη λύση μετά την απόλυτη κρεατοφαγία των γιορτών. Έτσι, η κατανάλωση ψαριού την ημέρα των Θεοφανείων έχει περάσει στην σύγχρονη παράδοση περισσότερο λόγω του Αγιασμού των υδάτων.
(Αλλα) παραδοσιακά φαγητά των Θεοφανίων
- Κρέας (χοιρινό, αρνί ή κοτόπουλο)
- Μαγειρευτά φαγητά κατσαρόλας
- Πίτες (τυρόπιτες, χορτόπιτες)
- Ρύζι ή ζυμαρικά
- Γλυκά σπιτικά ή κουραμπιέδες που έχουν απομείνει από τα Χριστούγεννα
Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας, το τραπέζι περιλαμβάνει τοπικά εδέσματα, συνδεδεμένα με τα έθιμα της κάθε περιοχής.
Ένα έθιμο που ενώνει γενιές
Τα φαγητά των Θεοφανείων δεν είναι απλώς διατροφικές επιλογές. Είναι μέρος μιας ζωντανής παράδοσης, που ενώνει γενιές, μεταφέρει αξίες και δίνει νόημα στη γιορτή πέρα από το τραπέζι
Ψάρι που μπορεί να μαγειρευτεί:
Ψαρόσουπα, μπακαλιάρος σκορδαλιά, χταπόδι κρασάτο.
Κρέας (Αρνί ή Χοιρινό)
Καθώς το Δωδεκαήμερο τελειώνει, σε πολλές ορεινές περιοχές της Ελλάδας το τραπέζι περιλαμβάνει κρέας. Συνήθως σερβίρεται χοιρινό με σέλινο ή αρνί φρικασέ, πιάτα που συνδυάζουν τα χειμωνιάτικα χόρτα με το κρέας.
Λουκουμάδες (Ξεροτήγανα)
Δεν υπάρχουν Φώτα χωρίς το γλυκό που «διώχνει» τους Καλικάντζαρους! Σύμφωνα με το λαϊκό δοξάρι, οι καλικάντζαροι φεύγουν τρομαγμένοι από τον Αγιασμό, αλλά οι νοικοκυρές φτιάχνουν λουκουμάδες (ή ξεροτήγανα) για να τους γλυκάνουν ή να τους διώξουν μια και καλή.
Η παροιμία λέει:
«Φεύγουν οι καλικάντζαροι, φεύγουν τα παγανά, έφτασε ο τρελόπαπας με την αγιαστούρα του. Τιτσίν τιτσίν λουκάνικο, κομμάτι ξεροτήγανο…»
Οι λουκουμάδες σερβίρονται ζεστοί με άφθονο μέλι, κανέλα και τριμμένο καρύδι.
- Ήπειρος: Η παραδοσιακή αλευρόπιτα ή χορτόπιτα συνοδεύει το γεύμα.
- Πόντος: Έφτιαχναν το «σιρόν» (ζυμαρικό με γιαούρτι και σκόρδο) ανήμερα της γιορτής.
- Κυκλάδες: Συνηθίζουν να τρώνε βραστό μπακαλιάρο ή κεφαλόπουλα.
Ακολουθούν 10 ευφάνταστες συνταγές για να στρώσουμε το τραπέζι μας μαγειρεύοντας μπακαλιάρο
Με πληροφορίες από: Infokids
Συνταγές: HuffPost Greece
