Πονάει η μέση. «Θα περάσει». Πονάει ο αυχένας. «Είναι από τον υπολογιστή». Το γόνατο αρχίζει να διαμαρτύρεται στις σκάλες. «Είναι η ηλικία». Ο ώμος δεν ανεβαίνει όπως παλιά. «Κάπως θα πιάστηκα».
Κάπως έτσι, πολλές φορές, περνούν εβδομάδες ή και μήνες μέχρι να ζητήσουμε βοήθεια.
Η φυσικοθεραπεία, όμως, δεν είναι απλώς η λύση στην οποία καταφεύγουμε όταν ο πόνος έχει γίνει ανυπόφορος. Είναι επιστημονικός κλάδος αποκατάστασης που ασχολείται με την κίνηση, τη λειτουργικότητα, τη δύναμη και την επιστροφή του ανθρώπου στην καθημερινότητά του μετά από τραυματισμό, ασθένεια ή χειρουργική επέμβαση.
Η 8η Σεπτεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Φυσικοθεραπείας, η οποία καθιερώθηκε το 1996. Η ημερομηνία παραπέμπει στην ίδρυση, το 1951, της σημερινής World Physiotherapy.
Και το μήνυμα της φετινής ημέρας είναι ακόμη ευρύτερο: για το 2026 η διεθνής εκστρατεία επικεντρώνεται στον ρόλο της φυσικοθεραπείας και της σωματικής δραστηριότητας στην πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των καρδιαγγειακών νοσημάτων και των εγκεφαλικών επεισοδίων. (World Physiotherapy)
Ο φυσικοθεραπευτής δεν είναι «μασέρ»
Είναι ίσως η σημαντικότερη παρανόηση γύρω από το επάγγελμα.
Το μασάζ μπορεί να αποτελεί μία από τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η φυσικοθεραπεία όμως περιλαμβάνει αξιολόγηση της κίνησης και της λειτουργικότητας, θεραπευτική άσκηση, κινητοποίηση, επανεκπαίδευση της κίνησης και οργανωμένα προγράμματα αποκατάστασης.
Μπορεί να αφορά ένα διάστρεμμα αλλά και έναν άνθρωπο που προσπαθεί να ξαναπερπατήσει μετά από σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Μπορεί να αφορά τον αθλητή που θέλει να επιστρέψει στο γήπεδο, έναν ηλικιωμένο που κινδυνεύει από πτώσεις, έναν ασθενή μετά από αντικατάσταση ισχίου ή γόνατος, αλλά και ανθρώπους με νευρολογικά, αναπνευστικά ή καρδιολογικά προβλήματα. (nhs.uk)
Τι πρέπει να έχει σπουδάσει ένας φυσικοθεραπευτής στην Ελλάδα
Δεν μπορεί κάποιος να δηλώσει απλώς «φυσικοθεραπευτής» επειδή έχει παρακολουθήσει μερικά σεμινάρια ή γνωρίζει τεχνικές μάλαξης.
Πρόκειται για νομοθετικά ρυθμιζόμενο επάγγελμα υγείας.
Στην Ελλάδα ο επαγγελματίας φυσικοθεραπευτής είναι πτυχιούχος αναγνωρισμένων σπουδών Φυσικοθεραπείας, ενώ για τίτλους του εξωτερικού προβλέπονται οι αντίστοιχες διαδικασίες αναγνώρισης. Για την επαγγελματική δραστηριότητα απαιτούνται οι προβλεπόμενες νόμιμες διαδικασίες και εγγραφή στον Πανελλήνιο Σύλλογο Φυσικοθεραπευτών.
Ο ίδιος ο ΠΣΦ αναφέρει μεταξύ των δικαιολογητικών εγγραφής αντίγραφο πτυχίου και, όπου υπάρχει, αντίγραφο άδειας άσκησης επαγγέλματος, ενώ διαθέτει ειδική διαδικασία για την έκδοσή της. (Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών)
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ) είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου και αποτελεί τον θεσμικό επαγγελματικό φορέα των φυσικοθεραπευτών της χώρας.
Ποια σημάδια μάς λένε ότι ίσως χρειαζόμαστε φυσικοθεραπεία
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να φτάσουμε στο σημείο όπου «δεν μπορούμε να κουνηθούμε».
Επίμονος πόνος στη μέση, στον αυχένα, στο γόνατο ή στον ώμο, περιορισμός της κίνησης, δυσκολία στις σκάλες ή στο περπάτημα, επαναλαμβανόμενοι τραυματισμοί, δυσκαμψία, μυϊκή αδυναμία και δυσκολία επιστροφής στις καθημερινές δραστηριότητες μετά από τραυματισμό ή επέμβαση είναι μερικοί από τους συνηθέστερους λόγους αξιολόγησης.
Οι μυοσκελετικές υπηρεσίες φυσικοθεραπείας αντιμετωπίζουν μεταξύ άλλων πόνο στη μέση, στο γόνατο, στον ώμο και στον αυχένα, ισχιαλγία, αρθρίτιδα, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, πελματιαία απονευρωσίτιδα, «tennis elbow», αθλητικούς τραυματισμούς και αποκατάσταση μετά από επεμβάσεις ισχίου ή γόνατος. (nhs.uk)
Υπάρχει όμως μία σημαντική διευκρίνιση: δεν είναι κάθε πόνος υπόθεση φυσικοθεραπείας από την πρώτη στιγμή. Ξαφνικός πολύ έντονος πόνος, σοβαρός τραυματισμός ή παραμόρφωση, νέα έντονη αδυναμία ή μούδιασμα και άλλα οξέα ή ανησυχητικά συμπτώματα χρειάζονται πρώτα κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.
Η «πρώτη γραμμή»: μέση, αυχένας, γόνατο και ώμος
Αν φτιάχναμε έναν πρακτικό χάρτη των σημείων του σώματος που συχνότερα οδηγούν έναν άνθρωπο προς τη φυσικοθεραπεία, τέσσερις περιοχές θα βρίσκονταν πολύ ψηλά:
Μέση: Πόνος, δυσκαμψία, ισχιαλγία και προβλήματα που επηρεάζουν το περπάτημα, το κάθισμα ή την εργασία.
Αυχένας: Πολύωρη εργασία μπροστά σε οθόνες, στάση σώματος, μυϊκή ένταση και προβλήματα της αυχενικής μοίρας μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την καθημερινότητα.
Γόνατο: Τραυματισμοί, οστεοαρθρίτιδα, αθλητικές κακώσεις αλλά και μετεγχειρητική αποκατάσταση.
Ώμος: Τενοντοπάθειες, δυσκαμψία, τραυματισμοί και το λεγόμενο «παγωμένο ώμο». Επίμονος πόνος και αδυναμία κίνησης χρειάζονται αξιολόγηση και όχι ατελείωτη αναμονή. (nhs.uk)
Και δίπλα σε αυτά βρίσκονται το ισχίο, ο αστράγαλος, ο αγκώνας, ο καρπός και οι μυϊκοί τραυματισμοί.
Οι πραγματικά δύσκολες περιπτώσεις
Υπάρχει όμως μια άλλη φυσικοθεραπεία, πολύ πιο απαιτητική από εκείνη που έχουμε συνήθως στο μυαλό μας.
Είναι η νευρολογική αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η αποκατάσταση ανθρώπων με σκλήρυνση κατά πλάκας ή νόσο Πάρκινσον. Η επανεκπαίδευση βάδισης ύστερα από σοβαρούς τραυματισμούς. Η φυσικοθεραπεία μετά από μεγάλες ορθοπεδικές επεμβάσεις. Η αναπνευστική αποκατάσταση και η προσπάθεια να ανακτήσει ένας βαριά ασθενής δύναμη και αυτονομία.
Η φυσικοθεραπεία χρησιμοποιείται επίσης σε καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις, μετά από έμφραγμα, σε ΧΑΠ, αλλά και για την αποκατάσταση δύναμης και αντοχής μετά από χειρουργικές επεμβάσεις. (nhs.uk)
Εδώ ο στόχος δεν είναι απλώς «να σταματήσει να πονάει».
Μπορεί να είναι να σταθεί ξανά όρθιος ένας άνθρωπος.
Να κάνει μόνος του μερικά βήματα.
Να χρησιμοποιήσει ξανά ένα χέρι.
Να μπορέσει να ανεβεί μία σκάλα.
Να αναπνεύσει και να κινηθεί καλύτερα.
Να επιστρέψει, όσο είναι δυνατόν, στην ανεξαρτησία του.
Φέτος στο επίκεντρο καρδιά και εγκεφαλικό
Δεν είναι τυχαίο ότι η World Physiotherapy επέλεξε για το 2026 τα καρδιαγγειακά νοσήματα και το εγκεφαλικό.
Η διεθνής οργάνωση επισημαίνει ότι οι φυσικοθεραπευτές μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό ανθρώπων αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου, στον σχεδιασμό ασφαλών και εξατομικευμένων προγραμμάτων άσκησης και στην ενθάρρυνση της συστηματικής φυσικής δραστηριότητας. (World Physiotherapy)
Μετά από ένα εγκεφαλικό, εξάλλου, η αποκατάσταση μπορεί να μετατραπεί σε έναν μακρύ αγώνα για την ανάκτηση της κίνησης και της λειτουργικότητας.
Δεν υπάρχει μία θεραπεία για όλους
Ένα ακόμη λάθος είναι η αντίληψη ότι υπάρχει μια τυποποιημένη «συνταγή» φυσικοθεραπείας: μερικά μηχανήματα, λίγη μάλαξη και τέλος.
Η σύγχρονη προσέγγιση είναι εξατομικευμένη.
Άλλες ανάγκες έχει ένας 25χρονος με αθλητικό τραυματισμό και άλλες ένας 75χρονος μετά από αρθροπλαστική ισχίου. Διαφορετική αποκατάσταση χρειάζεται ο άνθρωπος με χρόνιο πόνο στη μέση και εντελώς διαφορετική εκείνος που προσπαθεί να ξαναπερπατήσει μετά από εγκεφαλικό.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το πραγματικό νόημα της Παγκόσμιας Ημέρας Φυσικοθεραπείας.
Το ανθρώπινο σώμα είναι φτιαγμένο για να κινείται. Όταν ο πόνος, ένας τραυματισμός, μία επέμβαση ή μία ασθένεια του στερεί αυτή τη δυνατότητα, η φυσικοθεραπεία δεν έχει απλώς αποστολή να αντιμετωπίσει ένα σύμπτωμα.
Έχει αποστολή, όσο αυτό είναι εφικτό, να δώσει πίσω στον άνθρωπο την κίνησή του και μαζί ένα σημαντικό κομμάτι της ανεξαρτησίας και της ζωής του.
