Η μόδα δεν υπήρξε μια περιστασιακή παρέκκλιση στην πορεία του Σαλβαδόρ Νταλί. Ήταν ακόμη ένα πεδίο όπου μπορούσε να ανατρέψει τις συμβάσεις γύρω από το σώμα, την ταυτότητα και την επιθυμία.
Αυτή τη λιγότερο γνωστή πλευρά του διερευνά η έκθεση «Dalí e la Moda», που εγκαινιάζεται στις 24 Σεπτεμβρίου στο Palazzo Reale του Μιλάνου. Η επιλογή της ημερομηνίας δεν είναι τυχαία, καθώς συμπίπτει με τη Milano Fashion Week.
Περισσότερα από 200 έργα και τεκμήρια -πίνακες, σχέδια, φωτογραφίες, ενδύματα, κοσμήματα, κινηματογραφικό και αρχειακό υλικό– συνθέτουν την πρώτη μεγάλη διεθνή έκθεση που είναι αφιερωμένη ειδικά στη σχέση του Νταλί με τη μόδα. Τα περισσότερα προέρχονται από τη Fundació Gala-Salvador Dalí, το Dalí Museum στη Φλόριντα και το Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, ενώ πολύτιμο υλικό αντλείται από τα αρχεία των Schiaparelli, Chanel, Dior και Rabanne.
Από τη Schiaparelli στη Chanel και τον Dior
Κομβική θέση κατέχει η δημιουργική σύμπραξη του Νταλί με την Έλσα Σκιαπαρέλι. Οι δυο τους συνέδεσαν την υψηλή ραπτική με τον σουρεαλισμό δημιουργώντας κομμάτια που έμελλε να περάσουν στην ιστορία της μόδας. Ανάμεσά τους το περίφημο Shoe Hat, το καπέλο σε σχήμα γυναικείου παπουτσιού, το οποίο φωτογραφήθηκε το 1938 φορεμένο από την Γκαλά.
Η έκθεση παρακολουθεί όμως ένα πολύ ευρύτερο δίκτυο συνεργασιών. Με την Γκαμπριέλ (Κοκό) Σανέλ ο Νταλί συνδέθηκε, μεταξύ άλλων, μέσα από τα κοστούμια για το μπαλέτο «Bacchanale», ενώ με τον Κριστιάν Ντιόρ συνεργάστηκε για τις ενδυματολογικές δημιουργίες του περίφημου χορού του Κάρλος ντε Μπεϊστεγκί στη Βενετία το 1951. Αργότερα, η συνάντησή του με τον Πάκο Ραμπάν οδήγησε σε πειραματικές ταινίες μόδας με φουτουριστική αισθητική.
Ο Νταλί κινήθηκε με την ίδια άνεση και στην εμπορική πλευρά της μόδας. Σχεδίασε υφάσματα και βιτρίνες, δημιούργησε διαφημιστικές καμπάνιες και εξώφυλλα για τη Vogue, ενώ βρέθηκε και ο ίδιος μπροστά στον φωτογραφικό φακό. Πολύ πριν η προσωπική εικόνα του καλλιτέχνη γίνει αναπόσπαστο μέρος της προβολής του έργου του, εκείνος είχε ήδη μετατρέψει τα χαρακτηριστικά ανασηκωμένα μουστάκια, τον μανδύα και το μπαστούνι του σε αναγνωρίσιμα στοιχεία μιας προσεκτικά σκηνοθετημένης περσόνας.
Η Γκαλά και η μόδα ως ταυτότητα
Στην καρδιά της έκθεσης βρίσκεται και η Γκαλά, όχι μόνο ως μούσα και μοντέλο, αλλά ως καθοριστική παρουσία στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας του Νταλί. Η γκαρνταρόμπα της παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ιταλία, μαζί με ενδύματα του ίδιου του καλλιτέχνη.
Το εκθεσιακό αφήγημα αναπτύσσεται σε έξι ενότητες, «Πρόλογος», «Η Γκαρνταρόμπα», «Η Μυστική Ζωή της Μόδας», «Μόδα των Τεχνών του Θεάματος», «Το Όνειρο της Μόδας» και «Ο Νταλί και η Μόδα Τώρα», αναζητώντας το αποτύπωμα του Νταλί στις σημερινές δημιουργίες.
Την επιμέλεια υπογράφει η Λάουρα Μπαρτόλομε Ροβίρας και τη σκηνογραφία η ιστορικός μόδας Τζούντιθ Κλαρκ, καθηγήτρια στο University of the Arts London, η οποία τονίζει ότι η σχέση του καλλιτέχνη με τη μόδα δεν είχε έως τώρα μελετηθεί σε ανάλογο βάθος.
Η έκθεση, που προετοιμαζόταν επί τρία χρόνια, θα διαρκέσει έως τις 26 Ιανουαρίου 2027.
Με πληροφορίες από Palazzo Reale, Civita Mostre e Musei, Vogue Italia
