Το πολιτικό σκηνικό στον ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει πια λιγότερο με διαδικασία ανασύνταξης και περισσότερο με οργανωμένο χάος. Λίγες ημέρες πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής, η Κουμουνδούρου βρίσκεται αντιμέτωπη με το πιο δύσκολο ερώτημα της μετα-Τσίπρα περιόδου: θα επιμείνει στην αυτόνομη πολιτική της ύπαρξη ή θα μετατραπεί σε ενδιάμεσο σταθμό προς το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα;
Η απάντηση, όπως όλα δείχνουν, δεν θα δοθεί ήρεμα.
Στην πραγματικότητα, ο ΣΥΡΙΖΑ πηγαίνει προς την Κεντρική Επιτροπή με όλα τα μέτωπα ανοιχτά: την ηγεσία Φάμελλου υπό πίεση, τον Νίκο Παππά να στέλνει σαφές μήνυμα ότι τυχόν «αναστολή» του κόμματος ισοδυναμεί πολιτικά με παραίτηση, τον Παύλο Πολάκη να παραμένει παράγοντας έντασης μετά την απομάκρυνσή του από την Κοινοβουλευτική Ομάδα και το νέο κόμμα Τσίπρα να λειτουργεί ως μαγνήτης, αλλά και ως καταλύτης αποσύνθεσης για τον χώρο της Αριστεράς.
Πολλά σενάρια που βαραίνουν την Κουμουνδούρου
Στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ συζητούνται πλέον ανοιχτά πολλά σενάρια.
Το πρώτο είναι η αυτόνομη κάθοδος του κόμματος στις επόμενες εκλογές, με σαφή εκλογικό σχεδιασμό, οργανωτική ανασυγκρότηση και πολιτική προσπάθεια ανάκτησης χαμένου εδάφους.
Το δεύτερο είναι η συμμετοχή σε ένα ευρύτερο «μεγάλο ενωτικό σχήμα» της προοδευτικής παράταξης, κάτι που θα μπορούσε να σημαίνει πολιτική συμπόρευση με το νέο εγχείρημα Τσίπρα, αλλά με ασαφείς ακόμη όρους και ισορροπίες.
Το τρίτο, και πιο εκρηκτικό, είναι η συζήτηση περί «αναστολής» ή ουσιαστικής αυτοδιάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ ως αυτόνομου πολιτικού φορέα. Αυτό είναι και το σενάριο που προκαλεί τις μεγαλύτερες αντιδράσεις, καθώς για αρκετά στελέχη δεν πρόκειται για τεχνική επιλογή, αλλά για πολιτική ακύρωση της ιστορικής διαδρομής του κόμματος.
Ο Νίκος Παππάς ήταν από τους πρώτους που έδωσαν δημόσια τον τόνο της αντιπαράθεσης. Ζήτησε από τον Σωκράτη Φάμελλο να ενημερώσει την Κεντρική Επιτροπή για το τι έχει γίνει με την προηγούμενη απόφαση περί προοδευτικών συνεργασιών, επιμένοντας ότι η συζήτηση δεν μπορεί να γίνει «εν κενώ». Παράλληλα, έκλεισε την πόρτα στα σενάρια διάλυσης, μιλώντας για «50 αποχρώσεις της αυτοδιάλυσης» και στέλνοντας μήνυμα ότι όποιος θεωρεί πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να απαντήσει στις ανάγκες της κοινωνίας, οφείλει να αναλάβει την πολιτική ευθύνη.
Με άλλα λόγια, ο Παππάς δεν θέτει απλώς πολιτική διαφωνία. Θέτει ζήτημα νομιμοποίησης της ηγετικής γραμμής, εάν αυτή κινηθεί προς την κατεύθυνση της αναστολής ή της αυτοκατάργησης του κόμματος.
Ο Φάμελλος μπροστά στο πιο δύσκολο τεστ
Ο Σωκράτης Φάμελλος βρίσκεται πλέον σε μια εξαιρετικά δύσκολη θέση. Από τη μία πλευρά, έχει επενδύσει στο αφήγημα της ενότητας του προοδευτικού χώρου. Από την άλλη, καλείται να πείσει ότι η ενότητα δεν σημαίνει απορρόφηση, παράδοση ή διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ.
Η κριτική που δέχεται από στελέχη του κόμματος δεν αφορά μόνο το μέλλον, αλλά και το παρελθόν των τελευταίων μηνών. Υπάρχει εσωκομματική δυσαρέσκεια για το αν και πόσο προχώρησαν οι πρωτοβουλίες συνεργασίας που είχε αποφασίσει το κόμμα τον Μάρτιο. Το ερώτημα είναι απλό αλλά πολιτικά βαρύ: έγιναν πραγματικές διαβουλεύσεις ή ο ΣΥΡΙΖΑ έμεινε να παρακολουθεί τις εξελίξεις μέχρι να τον ξεπεράσουν;
Αυτό ακριβώς ζητούν να μάθουν στελέχη της Κεντρικής Επιτροπής: ποιος είναι ο εκλογικός χάρτης, ποια είναι η στρατηγική, ποιοι είναι οι συνομιλητές, ποιο είναι το σχέδιο επιβίωσης και ποιος εγγυάται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα μετατραπεί σε κόμμα-γέφυρα προς κάτι άλλο.
Η Ρένα Δούρου, από την πλευρά της, έχει επίσης απορρίψει τα σενάρια αυτοδιάλυσης, κάνοντας λόγο για επιλογή εκτός πραγματικότητας και ζητώντας προετοιμασία για τις εκλογές. Η αναφορά της στη δημοσκοπική υποχώρηση του κόμματος δείχνει το βάθος του προβλήματος: ο ΣΥΡΙΖΑ δεν συζητά μόνο για την ταυτότητά του, αλλά και για την πολιτική του επιβίωση.
Ο Πολάκης και το μέτωπο της εσωτερικής σύγκρουσης
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο Παύλος Πολάκης παραμένει στο επίκεντρο της εσωκομματικής κρίσης. Η απομάκρυνσή του από την Κοινοβουλευτική Ομάδα με απόφαση Φάμελλου άνοιξε ένα ακόμη μέτωπο, καθώς παραμένει το ερώτημα αν μπορεί ή όχι να συμμετάσχει στα κομματικά όργανα.
Το ζήτημα δεν είναι απλώς διαδικαστικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Ο Πολάκης εκπροσωπεί ένα κομμάτι του ΣΥΡΙΖΑ που θεωρεί ότι το κόμμα κινδυνεύει να χάσει πλήρως τη φυσιογνωμία του, ενώ η ηγετική γραμμή επιχειρεί να εμφανίσει την απομάκρυνσή του ως αναγκαίο βήμα για μια πιο συντεταγμένη πορεία.
Η σύγκρουση αυτή κινδυνεύει να γίνει θρυαλλίδα στην Κεντρική Επιτροπή. Διότι, εάν η συζήτηση ξεκινήσει από το αν ο Πολάκης έχει δικαίωμα συμμετοχής, μπορεί πολύ γρήγορα να εξελιχθεί σε συνολική αντιπαράθεση για το ποιος ελέγχει το κόμμα, ποιος εκφράζει τη βάση και ποιος αποφασίζει την επόμενη ημέρα.
Η σκιά Τσίπρα πάνω από όλα
Πάνω από την Κουμουνδούρου πλανάται, φυσικά, η σκιά του Αλέξη Τσίπρα. Η ανακοίνωση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης άλλαξε απότομα τους συσχετισμούς στον χώρο της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς. Η Νέα Αριστερά ήδη υπέστη σοβαρό πλήγμα, με αποχωρήσεις που οδήγησαν στη διάλυση της Κοινοβουλευτικής της Ομάδας.
Στον ΣΥΡΙΖΑ, το ερώτημα είναι ακόμη πιο υπαρξιακό. Μπορεί ένα κόμμα που ταυτίστηκε ιστορικά με τον Τσίπρα να σταθεί απέναντι ή δίπλα στο νέο κόμμα του πρώην προέδρου του; Μπορεί να διεκδικήσει αυτόνομο ρόλο όταν ένα μεγάλο μέρος του ακροατηρίου του βλέπει την επιστροφή Τσίπρα ως πιθανή απάντηση στον κατακερματισμό; Και μπορεί η ηγεσία Φάμελλου να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ενότητας και στον φόβο πολιτικής εξαΰλωσης;
Αυτά είναι τα πραγματικά ερωτήματα πίσω από τις διατυπώσεις περί συνεργασιών, σχημάτων και πρωτοβουλιών. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο την εκλογική τακτική. Αφορά το αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα συνεχίσει να υπάρχει ως κόμμα με δικό του σχέδιο ή αν θα λειτουργήσει ως δεξαμενή στελεχών για τη νέα πολιτική αρχιτεκτονική που επιχειρεί να στήσει ο Αλέξης Τσίπρας.
Από την ανασύνταξη στην αποσύνθεση
Το παράδοξο είναι ότι όλοι στον ΣΥΡΙΖΑ μιλούν για ενότητα, αλλά σχεδόν κανείς δεν περιγράφει την ίδια ενότητα.
Για κάποιους, ενότητα σημαίνει συμπόρευση με το νέο εγχείρημα Τσίπρα. Για άλλους, σημαίνει διατήρηση του ΣΥΡΙΖΑ ως αυτόνομου πόλου, που μπορεί να συζητήσει συνεργασίες χωρίς να αυτοκαταργηθεί. Για μια τρίτη ομάδα, σημαίνει ριζικό ξεκαθάρισμα, ακόμη κι αν αυτό οδηγήσει σε νέα διάσπαση.
Γι’ αυτό και η Κεντρική Επιτροπή του Σαββάτου δεν είναι άλλη μία εσωκομματική συνεδρίαση. Είναι μια στιγμή αλήθειας. Ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να αποφασίσει αν έχει ακόμη πολιτικό λόγο ύπαρξης, ποιος τον εκφράζει και με ποιο σχέδιο θα απευθυνθεί στους πολίτες.
Μέχρι στιγμής, όμως, η εικόνα δεν θυμίζει κόμμα που ετοιμάζεται για πολιτική αντεπίθεση. Θυμίζει κόμμα που προσπαθεί να αποφύγει την επόμενη έκρηξη.
Και αυτό ακριβώς είναι το χάος στον ΣΥΡΙΖΑ: όχι μόνο οι φωνές, οι συγκρούσεις και οι προσωπικές στρατηγικές, αλλά η αδυναμία να απαντηθεί ένα απλό ερώτημα: τι θέλει να είναι από εδώ και πέρα;
