Η Ευρώπη δεν μετακινείται απλώς προς τα δεξιά. Σε πολλές χώρες μετακινείται δεξιότερα από τη γνώριμη λαϊκή, συντηρητική, χριστιανοδημοκρατική δεξιά. Εκεί όπου άλλοτε κυριαρχούσαν τα κόμματα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, σήμερα αναπτύσσονται δυνάμεις που εμφανίζονται ως «αντισυστημικές», εθνικιστικές, αντιμεταναστευτικές και συχνά εχθρικές απέναντι στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα, σχεδόν ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους ψηφοφόρους στηρίζει πλέον κόμματα της άκρας ή ριζοσπαστικής δεξιάς.
Στη Γερμανία, η AfD δεν είναι πια περιθωριακή δύναμη. Στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025 πήρε 20,8% και αναδείχθηκε δεύτερη πολιτική δύναμη, ενώ στην ανατολική Γερμανία είναι πλέον το ισχυρότερο κόμμα. Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν, παρά τις δικαστικές της περιπέτειες, και ο Ζορντάν Μπαρντελά έχουν μετατρέψει τον Εθνικό Συναγερμό σε κόμμα εξουσίας, με το βλέμμα στραμμένο στις προεδρικές εκλογές του 2027.
Στη Βρετανία, ο Νάιτζελ Φάρατζ και το Reform UK δεν απειλούν μόνο τους Συντηρητικούς· απειλούν ολόκληρη την παλιά ισορροπία του βρετανικού πολιτικού συστήματος. Η άνοδός τους έχει ανοίξει μέχρι και συζήτηση για το μέλλον της συνοχής του Ηνωμένου Βασιλείου, ιδίως σε Σκωτία, Ουαλία και Ιρλανδία.
Η Ουγγαρία έχει μια ιδιαιτερότητα: ο Βίκτορ Όρμπαν έχασε την εξουσία τον Απρίλιο του 2026 από το κεντροδεξιό Tisza του Πέτερ Μάγκιαρ, όμως το «ορμπανικό» μοντέλο της ανελεύθερης δημοκρατίας άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή δεξιά. Στα Βαλκάνια, η εικόνα είναι επίσης ανησυχητική: στη Ρουμανία το AUR παραμένει ισχυρό, στη Βουλγαρία η υπερεθνικιστική Αναγέννηση έχει παγιωθεί, στην Κροατία το Homeland Movement μπήκε σε κυβερνητικό σχήμα, ενώ στη Σερβία ο Βούτσιτς, παρά τις μεγάλες διαδηλώσεις, εξακολουθεί να εκπροσωπεί έναν εθνικολαϊκιστικό αυταρχισμό.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Πρώτον, γιατί η ακρίβεια, η στέγη, οι χαμηλοί μισθοί και η ανασφάλεια διαλύουν την εμπιστοσύνη προς το κέντρο. Δεύτερον, γιατί η μετανάστευση έγινε σύμβολο φόβου, πραγματικού ή καλλιεργημένου. Τρίτον, γιατί πολλοί πολίτες πιστεύουν ότι οι Βρυξέλλες, οι κυβερνήσεις και τα παραδοσιακά κόμματα δεν τους ακούν. Η οικονομική δυσκολία συνδέεται πλέον καθαρά με τη στροφή προς τα πολιτικά άκρα, ενώ η κρίση στέγης βαθαίνει το αίσθημα εγκατάλειψης.
Το ερώτημα δεν είναι αν η Ευρώπη πάει δεξιά. Το ερώτημα είναι αν η δημοκρατική δεξιά θα μπορέσει να δώσει πειστικές απαντήσεις πριν την υποκαταστήσουν πλήρως εκείνοι που χτίζουν πολιτική πάνω στον φόβο, την οργή και την απόγνωση.
