Το κυπριακό τραπέζι φαίνεται πως ήταν τελικά το θέμα που κυριάρχησε στην έναρξη της άτυπης συνόδου των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στη Λευκωσία. «Ξέρω ότι πολλοί δεν πήραν πρωινό σήμερα, επειδή το χθεσινό δείπνο ήταν τόσο μεγάλο», σχολίασε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας, ευχαριστώντας την κυπριακή προεδρία για τη φιλοξενία και το «υπέροχο» δείπνο της προηγούμενης βραδιάς.
Την ίδια ώρα, οι καταγγελίες Κύπρου και Ελλάδας για παρεμβολές σε αεροσκάφη που μετέφεραν Ευρωπαίους αξιωματούχους προς τη Λευκωσία φαίνεται πως έμειναν εκτός μενού. Μπορεί η Κάλας και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι να ενημερώθηκαν από την Κύπρο και τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Άμυνας, όμως ούτε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ έκανε την παραμικρή δημόσια αναφορά στο ζήτημα, ούτε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο οποίος προτίμησε να σταθεί στη σημασία του άρθρου 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ των κρατών-μελών – ρήτρα που, ειρωνικά, ενεργοποιείται ακριβώς όταν ένα κράτος-μέλος δέχεται επίθεση.
Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι το θέμα δεν απασχόλησε ούτε τους δημοσιογράφους. Παρά τις έντονες ανακοινώσεις που είχαν προηγηθεί από Αθήνα και Λευκωσία και την αντιπαράθεση με την Άγκυρα, κανείς δεν έκρινε σκόπιμο να ρωτήσει σχετικά τους υπουργούς κατά τις αφίξεις τους. Ούτε όμως στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε βρέθηκε κάποιος να ζητήσει διευκρινίσεις. Για μια υπόθεση που, θεωρητικά τουλάχιστον, αφορούσε την ασφάλεια πτήσεων και παρεμβολές σε αεροσκάφη που μετέφεραν Ευρωπαίους υπουργούς Άμυνας, η σιωπή ήταν σχεδόν εκκωφαντική.
Την ίδια γραμμή κράτησαν και οι Βρυξέλλες. Στη μεσημβρινή ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε σχετική ερώτηση δεν δόθηκε απάντηση, με την εκπρόσωπο να παραπέμπει στη σύνοδο της Λευκωσίας και στην ενημέρωση που αναμενόταν από την Κάγια Κάλας.
Αν μη τι άλλο, το κυπριακό δείπνο φαίνεται πως άφησε ισχυρότερη εντύπωση από το διπλωματικό επεισόδιο που το προηγήθηκε.
Τη μόνη έστω και πλάγια αναφορά στο επεισόδιο την έκανε ο Κύπριος υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας στις δηλώσεις του μετά τη σύνοδο, και πάλι όμως χωρίς να το κατονομάσει. Μιλώντας για τη στήριξη της Ουκρανίας, υπογράμμισε ότι «η Ουκρανία δεν υπερασπίζεται μόνο την εθνική της κυριαρχία, αλλά και μια θεμελιώδη αρχή της ευρωπαϊκής και διεθνούς τάξης ασφαλείας: ότι η χρήση βίας δεν μπορεί να οδηγήσει στην αναθεώρηση των συνόρων».
«Η Κύπρος είναι κράτος-μέλος που εξακολουθεί να τελεί υπό στρατιωτική κατοχή· επομένως γνωρίζουμε από πρώτο χέρι τι σημαίνει παραβίαση του διεθνούς δικαίου», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας εμμέσως την ουκρανική υπόθεση με τη διαρκή εκκρεμότητα του Κυπριακού. «Ακριβώς γι’ αυτό η θέση μας υπέρ της Ουκρανίας είναι αταλάντευτη», πρόσθεσε.
Η τοποθέτηση είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ακολούθησε λίγες μόλις ώρες μετά τη νέα αντιπαράθεση Λευκωσίας–Άγκυρας για τις καταγγελλόμενες παρεμβολές. Στο σύντομο αυτό απόσπασμα χώρεσαν το διεθνές δίκαιο, η αναθεώρηση συνόρων, η στρατιωτική κατοχή και η διχοτόμηση. Η λέξη «Τουρκία», ωστόσο, δεν χώρεσε πουθενά.
Τουρκία: Ψευδείς ισχυρισμοί
Τη σιωπή που οι Ευρωπαίοι τήρησαν δημοσίως έσπευσε να σπάσει η Άγκυρα. Λίγο μετά το μεσημέρι της Δευτέρας, η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας, μέσω του Κέντρου Καταπολέμησης Παραπληροφόρησης (DMM), εξέδωσε ανακοίνωση στο X χαρακτηρίζοντας «εντελώς ψευδείς» τις καταγγελίες και παρουσιάζοντας μια εκ διαμέτρου αντίθετη εκδοχή των γεγονότων.
«Οι ισχυρισμοί που κυκλοφορούν σε ορισμένα μέσα ενημέρωσης και αναπαράγονται σε λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης, σύμφωνα με τους οποίους «τουρκικά αεροσκάφη παρενόχλησαν το αεροσκάφος που μετέφερε τον Έλληνα υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια και Ευρωπαίους υπουργούς, ενώ τουρκικά αεροσκάφη παραβίασαν εκ νέου τον ελληνικό εναέριο χώρο», είναι απολύτως αβάσιμοι» αναφέρουν μεταξύ άλλων.
Σύμφωνα με την τουρκική εκδοχή, στις 7 Ιουνίου τέσσερα από τα έξι αεροσκάφη που εκτελούσαν πτήση στη διαδρομή Ελλάδας–«Νότιας Κύπρου» παραβίασαν τον εναέριο χώρο της αυτοαποκαλούμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου». Γι’ αυτόν τον λόγο, υποστηρίζει η Άγκυρα, απογειώθηκαν «προληπτικά» δύο τουρκικά F-16 που βρίσκονταν σε ετοιμότητα στα κατεχόμενα. Τα μαχητικά, αναφέρει η ανακοίνωση, παρέμειναν εντός του εναέριου χώρου της «ΤΔΒΚ», δεν παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και δεν παρενόχλησαν κανένα από τα εν λόγω αεροσκάφη.
Η τουρκική πλευρά διέψευσε επίσης κάθε παραβίαση του ελληνικού εναέριου χώρου, αποδίδοντας τις σχετικές πτήσεις της 6ης Ιουνίου σε εορταστική επετειακή εκδήλωση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Το κείμενο κλείνει με την έκκληση να μη δοθεί πίστη σε ισχυρισμούς που, όπως υποστηρίζει, αποσκοπούν στη «χειραγώγηση της διεθνούς κοινής γνώμης».
Η αφήγηση αυτή βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με όσα μετέφεραν στη Λευκωσία οι κυβερνήσεις Ελλάδας, Γαλλίας και Ολλανδίας. Όπως επιβεβαίωσε ο διευθυντής του Γραφείου Τύπου της κυπριακής Προεδρίας, Βίκτωρας Παπαδόπουλος, τα αεροσκάφη που μετέφεραν τους τρεις υπουργούς δέχθηκαν παρεμβολές από το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου, ενώ στην περίπτωση του Νίκου Δένδια καταγράφηκε και παρουσία τουρκικών μαχητικών που πετούσαν παράλληλα με την πτήση του από απόσταση.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, πρόσθεσε, προτίθεται να καταγγείλει το περιστατικό «αρμοδίως», με τον υπουργό Άμυνας να ενημερώνει τόσο την Κάγια Κάλας όσο και το Συμβούλιο.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τις παρενοχλήσεις «απαράδεκτες», σημειώνοντας ότι το γεγονός πως στρέφονται κατά κρατών-μελών της ΕΕ «δείχνει μια αναθεωρητική προσέγγιση».
Πηγές του ελληνικού υπουργείου Άμυνας στην Αθήνα, από την πλευρά τους, συνέδεσαν το επεισόδιο με τη συμφωνία SOFA (Status of Forces Agreement (SOFA) μεταξύ Γαλλίας και Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία θεωρείται ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.) που υπογράφεται μεταξύ Γαλλίας και Κυπριακής Δημοκρατίας, εκτιμώντας ότι εντάσσεται σε ένα ευρύτερο τουρκικό σχέδιο αντίδρασης.
Έτσι, για το ίδιο κομμάτι ουρανού πάνω από την Κύπρο κατατέθηκαν δύο εντελώς διαφορετικές αφηγήσεις: η μία μιλά για παρεμβολές και παρακολούθηση ευρωπαϊκών αεροσκαφών, η άλλη για παραβίαση του εναέριου χώρου της «ΤΔΒΚ» και προληπτική απογείωση μαχητικών. Ανάμεσα στις δύο, οι Ευρωπαίοι υπουργοί Άμυνας επέλεξαν δημοσίως να αφήσουν το διπλωματικό επεισόδιο να χωνευτεί μαζί με το χθεσινό μενού.
