Ανταπόκριση-Βρυξέλλες
Δεκαεννέα αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, υπέγραψαν κοινή επιστολή με την οποία ζητούν την ταχεία εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων για τις επιστροφές παράτυπων μεταναστών, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ.
Η επιστολή, με πρωτοβουλία της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι και της Δανής ομολόγου της Μέτε Φρεντερίκσεν, απευθύνθηκε στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και στα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Διαβιβάστηκε την Παρασκευή, στο περιθώριο της δεύτερης ημέρας της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες.
«Τώρα πρέπει να επιδείξουμε συγκεκριμένα αποτελέσματα που να κάνουν πραγματικά τη διαφορά για τους πολίτες μας και να προχωρήσουμε το συντομότερο δυνατό με λύσεις βασισμένες σε τρίτες χώρες», αναφέρουν οι ηγέτες, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει πλέον να περάσει από τη νομοθέτηση στην εφαρμογή.
Οι υπογράφοντες δεσμεύονται να «αξιοποιήσουν πλήρως τις νέες δυνατότητες» και να αντιμετωπίσουν «αποτελεσματικά κάθε εναπομείναν εμπόδιο», ώστε «οι νέες λύσεις να γίνουν πραγματικότητα», πάντα, όπως τονίζουν, «τηρώντας το δίκαιο της ΕΕ και τις διεθνείς συμβάσεις και σε στενή συνεργασία με τις τρίτες χώρες».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η πρωτοβουλία δεν περιορίζεται σε κυβερνήσεις της δεξιάς ή της ακροδεξιάς, αλλά συγκεντρώνει ένα ευρύ φάσμα πολιτικών δυνάμεων από ολόκληρη την Ευρώπη. Μεταξύ των υπογραφόντων βρίσκονται, εκτός από τη Μελόνι, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν, ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, γεγονός που αποτυπώνει τη διεύρυνση της στήριξης υπέρ αυστηρότερων πολιτικών επιστροφών.
Η επιστολή παρουσιάζει τη συμφωνία Ιταλίας – Αλβανίας ως παράδειγμα ήδη σε λειτουργία και σημειώνει ότι «άλλες χώρες εργάζονται τώρα για να υλοποιήσουν τις νέες δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες». Οι 19 ηγέτες ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη που το επιθυμούν να προχωρήσουν σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες και να αναζητήσουν συνεργασίες με τρίτες χώρες, ενώ καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες αυτές, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησής τους.
Παράλληλα, απευθύνουν έκκληση προς την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (IOM) και άλλους διεθνείς οργανισμούς να συμμετάσχουν ενεργά στη διαδικασία.
Σε ένα από τα πιο πολιτικά φορτισμένα σημεία της επιστολής, οι ηγέτες τονίζουν ότι «πρέπει πάντα να είναι δημοκρατική απόφαση το ποιος μπορεί να εισέρχεται και να παραμένει στις χώρες μας» και ότι είναι «θεμελιώδες να συνεχίσουμε να αμφισβητούμε το status quo, όπου οι διακινητές ανθρώπων πλουτίζουν και η μετανάστευση εργαλειοποιείται».
Η Μελόνι και η Φρεντερίκσεν αναλαμβάνουν μάλιστα προσωπική δέσμευση για την προώθηση της πρωτοβουλίας, δηλώνοντας ότι «θα ηγηθούμε προσωπικά ώστε να διασφαλίσουμε ότι τα οράματά μας θα γίνουν πράξη».
Το θεσμικό υπόβαθρο
Η πρωτοβουλία έρχεται λίγες ημέρες μετά την έναρξη του νέου Συμφώνου για την Μετανάστευση και την πολιτική συμφωνία για τον νέο Κανονισμό Επιστροφών, τον οποίο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά και 30 αποχές. Ο κανονισμός θεωρείται από πολλούς το τελευταίο κομμάτι που έλειπε από το νέο ευρωπαϊκό σύστημα μετανάστευσης και ασύλου και ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες, την καθιέρωση ευρωπαϊκής εντολής επιστροφής και την αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων επιστροφής μεταξύ κρατών μελών.
Η επιστολή υπογράφηκε κατά την άτυπη συνάντηση που φιλοξένησαν η Μελόνι, η Φρεντερίκσεν και ο Ρομπ Γέτεν, με τη συμμετοχή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με ενημέρωση του ιταλικού Μεγάρου, οι συμμετέχοντες εξέφρασαν ικανοποίηση για τις πρόσφατες εξελίξεις στη μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας», ο ευρωπαϊκός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής και η πολιτική συμφωνία για τον Κανονισμό Επιστροφών.
Το πλήρες κείμενο της επιστολής (σε ελληνική ανεπίσημη μετάφραση)
Αξιότιμε Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αξιότιμη Πρόεδρε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Αξιότιμοι Αρχηγοί Κρατών ή Κυβερνήσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
Πρέπει πάντοτε να αποτελεί δημοκρατική απόφαση το ποιος μπορεί να εισέρχεται και να παραμένει στις χώρες μας. Είναι ύψιστης σημασίας να συνεχίσουμε να αμφισβητούμε την υφιστάμενη κατάσταση, όπου οι διακινητές ανθρώπων θησαυρίζουν και η μετανάστευση εργαλειοποιείται.
Κατά τα τελευταία χρόνια, ενωθήκαμε για να βρούμε λύσεις στις μεταναστευτικές προκλήσεις της Ευρώπης. Αυτόν τον μήνα επιτεύχθηκαν νέα σημαντικά ορόσημα με τη συμφωνία επί των τελευταίων στοιχείων καίριας νέας νομοθεσίας. Η πλειονότητα των κρατών μελών συμμετείχε στην εργασία για νέες και καινοτόμες λύσεις που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των παράτυπων μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη και στην αύξηση του ποσοστού των επιστροφών. Μαζί επαναπροσδιορίσαμε τον ευρωπαϊκό διάλογο για τη μετανάστευση και επιτύχαμε ευρεία συναίνεση ότι χρειαζόμαστε μια ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική που να είναι ταυτόχρονα αποφασιστική και δίκαιη. Μια μεταναστευτική πολιτική που να διαφυλάσσει τη συνοχή των κοινωνιών μας και να παρέχει προστασία στους πλέον ευάλωτους ανθρώπους.
Τώρα πρέπει να επιδείξουμε συγκεκριμένα αποτελέσματα που να κάνουν πραγματικά τη διαφορά για τους πολίτες μας και να προχωρήσουμε το συντομότερο δυνατόν με λύσεις βασισμένες σε τρίτες χώρες. Πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως τις νέες δυνατότητες και να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά κάθε εναπομείναν εμπόδιο, ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι νέες λύσεις θα γίνουν πραγματικότητα.
Πιστεύουμε ότι αυτός είναι ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος για να πλήξουμε το επιχειρηματικό μοντέλο των διακινητών μεταναστών, να εξαλείψουμε τα κίνητρα για παράτυπη μετανάστευση προς την Ευρώπη και να διασφαλίσουμε ότι όσοι δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην Ευρώπη επιστρέφονται. Με πλήρη συμμόρφωση προς το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις διεθνείς συμβάσεις και σε στενή συνεργασία με τις τρίτες χώρες.
Ορισμένες πρωτοβουλίες βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, όπως η συνεργασία Ιταλίας-Αλβανίας. Άλλες χώρες εργάζονται τώρα για να υλοποιήσουν τις νέες δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες. Θα ηγηθούμε προσωπικά ώστε να διασφαλίσουμε ότι τα οράματά μας θα γίνουν πράξη.
Ενθαρρύνουμε τα κράτη μέλη που το επιθυμούν να επιδιώξουν τέτοιες λύσεις και να συνεργαστούν με δυνητικούς εταίρους. Ενθαρρύνουμε επίσης την Επιτροπή να συνεχίσει να στηρίζει τα κράτη μέλη σε αυτές τις προσπάθειες, μεταξύ άλλων και με χρηματοδοτικούς πόρους, και καλούμε την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (IOM) και άλλους συναφείς διεθνείς οργανισμούς να εμπλακούν ενεργά στη διαδικασία.
Τώρα είναι η ώρα να δράσουμε και να επιτύχουμε απτά αποτελέσματα.
[Ακολουθούν οι υπογραφές των 19 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων]
| Mette Frederiksen Prime Minister of Denmark | Giorgia Meloni President of the Council of Ministers of the Italian Republic |
| Christian Stocker Chancellor of Austria | Bart De Wever Prime Minister of Belgium |
| Rumen Radev Prime Minister of Bulgaria | Nikos Christodoulides President of Cyprus |
| Andrej Babiš Prime Minister of the Czech Republic | Kristen Michal Prime Minister of Estonia |
| Kyriakos Mitsotakis Prime Minister of Greece | Péter Magyar Prime Minister of Hungary |
| Andris Kulbergs Prime Minister of Latvia | Gitanas Nausėda President of Lithuania |
| Robert Abela Prime Minister of Malta | Rob Jetten Prime Minister of the Netherlands |
| Donald Tusk Prime Minister of Poland | Nicușor Dan President of Romania |
| Robert Fico Prime Minister of Slovakia | Janez Janša Prime Minister of Slovenia |
| Ulf Kristersson Prime Minister of Sweden |
