Λίγες εβδομάδες μετά την πτώση της δικτατορίας και την επιστροφή του στην Ελλάδα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής προχωρούσε σε μία κίνηση που θα καθόριζε για τις επόμενες δεκαετίες το πολιτικό σκηνικό της χώρας: τη δημιουργία της Νέας Δημοκρατίας.
Η εξαγγελία έγινε στις 28 Σεπτεμβρίου 1974 και την επομένη, σαν σήμερα, 29 Σεπτεμβρίου, η νέα πολιτική πρωτοβουλία κυριαρχούσε στον Τύπο. Η επίσημη ιδρυτική διακήρυξη φέρει ημερομηνία 4 Οκτωβρίου 1974, ημερομηνία που έχει καθιερωθεί ως ημέρα ίδρυσης της Νέας Δημοκρατίας.
Η νέα παράταξη μετά την επτάχρονη δικτατορία
Ο Καραμανλής είχε επιστρέψει στην Αθήνα τη νύχτα της 23ης προς 24η Ιουλίου 1974, μετά την κατάρρευση της χούντας, και είχε αναλάβει την πρωθυπουργία της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας. Δύο μήνες αργότερα επέλεξε να μην ανασυστήσει απλώς την προδικτατορική ΕΡΕ, αλλά να δημιουργήσει έναν νέο πολιτικό φορέα.
Η επιλογή του ονόματος «Νέα Δημοκρατία» εξέφραζε την πρόθεση για μια νέα αρχή μετά τη δικτατορία και για μια ευρύτερη παράταξη που θα ξεπερνούσε τα παλιά κομματικά όρια της προδικτατορικής Δεξιάς.
Γιατί έγινε «γαλάζια παράταξη»
Η Νέα Δημοκρατία ταυτίστηκε σταδιακά με το μπλε και το γαλάζιο, χρώματα συνδεδεμένα με την ελληνική σημαία και τα εθνικά χρώματα. Έτσι καθιερώθηκε στην πολιτική και δημοσιογραφική γλώσσα η ονομασία «γαλάζια παράταξη».
Ο πυρσός που έγινε σύμβολο
Ο πυρσός δεν υπήρχε από την πρώτη ημέρα ίδρυσης του κόμματος. Καθιερώθηκε αργότερα ως το πλέον αναγνωρίσιμο ιστορικό έμβλημα της Νέας Δημοκρατίας. Η πρόταση για τον πυρσό έχει αποδοθεί στον δημοσιογράφο και τότε υπεύθυνο του Γραφείου Τύπου της ΝΔ Τίτο Αθανασιάδη, ενώ ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τον επέλεξε ανάμεσα σε προτάσεις που του παρουσιάστηκαν. Ο συμβολισμός παρέπεμπε στο φως και στον ελληνικό πολιτισμό.
Επί των ημερών του ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε αντικαταστήσει τον πυρσό, που έκανε την πρώτη του εμφάνιση λίγο πριν το πρώτο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας το 1979, με ένα ουράνιο τόξο, ενώ ο Κώστας Καραμανλής το 2000 έβαλε στη θέση του τρία τρίχρωμα περιστέρια.
Το 2018 ο πυρσός επανήλθε σε αφαιρετική μορφή στη νέα οπτική ταυτότητα του κόμματος.
Οι αρχηγοί της Νέας Δημοκρατίας
Από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας έχουν αναλάβει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Γεώργιος Ράλλης, ο Ευάγγελος Αβέρωφ, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο Κώστας Καραμανλής, ο Αντώνης Σαμαράς, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Στα τέλη του 2015 καθήκοντα μεταβατικού προέδρου άσκησε και ο Γιάννης Πλακιωτάκης.
Οι πρωθυπουργοί της Νέας Δημοκρατίας
Από τη Νέα Δημοκρατία προήλθαν ως πρωθυπουργοί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Γεώργιος Ράλλης, ο Τζαννής Τζαννετάκης, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Κώστας Καραμανλής, ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο Τζαννής Τζαννετάκης ηγήθηκε το 1989 της κυβέρνησης συνεργασίας ΝΔ–Συνασπισμού.
Το τραγούδι που ταυτίστηκε με την παράταξη
Από τα πιο αναγνωρίσιμα στοιχεία της κομματικής ιστορίας υπήρξε ο ύμνος της Νέας Δημοκρατίας, δημιουργία του Ρόμπερτ Ουίλιαμς. Το τραγούδι ερμήνευσαν ο Βίκτωρας Πολυδώρου και η Λία Βίσση, με τον Ουίλιαμς να συμμετέχει στα φωνητικά. Το χαρακτηριστικό ρεφρέν με το «Ζήτω η Ελλάδα» και το «Ζήτω η Νέα Δημοκρατία» ακούστηκε επί χρόνια στις κομματικές συγκεντρώσεις.
Από το 1974 μέχρι σήμερα
Η Νέα Δημοκρατία γεννήθηκε στην εξαιρετικά φορτισμένη περίοδο της Μεταπολίτευσης, όταν η Ελλάδα οικοδομούσε ξανά τους δημοκρατικούς θεσμούς της μετά από επτά χρόνια δικτατορίας. Η πρώτη περίοδος της διακυβέρνησης Καραμανλή συνδέθηκε με τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ, τις πρώτες ελεύθερες εκλογές, το δημοψήφισμα για το πολιτειακό, το Σύνταγμα του 1975 και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά, η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους βασικούς πολιτικούς σχηματισμούς της Μεταπολίτευσης. Η αφετηρία της βρίσκεται στο φθινόπωρο του 1974, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέλεξε να αφήσει πίσω την ΕΡΕ και να ιδρύσει μια νέα παράταξη με το όνομα «Νέα Δημοκρατία».
