Αν από τη χθεσινή συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να βγει ένα ασφαλές συμπέρασμα, είναι ότι η σημερινή Κεντρική Επιτροπή δεν προμηνύεται ως συνεδρίαση πολιτικής ανασύνταξης. Περισσότερο μοιάζει με ακόμη ένα επεισόδιο στο μακρύ σίριαλ της αριστερής αυτοαναφορικότητας: ομάδες, ομαδούλες, προσωπικές στρατηγικές, ατομικές πικρίες και συλλογική αδυναμία.
Ο Σωκράτης Φάμελλος επιχείρησε να χαράξει γραμμή ισορροπίας απέναντι στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα. Όχι αντιπαράθεση, είπε επί της ουσίας. Όχι σύγκρουση. Όχι πόλεμος. Σύμπλευση. Συνεργασία. Συντροφική στάση.
Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον. Διότι άλλο είναι η πολιτική ψυχραιμία και άλλο η στρατηγική αμηχανία. Άλλο είναι να αναγνωρίζεις ότι δεν σε συμφέρει να ανοίξεις μέτωπο με τον άνθρωπο που υπήρξε το κεντρικό πολιτικό κεφάλαιο του χώρου σου, και άλλο να δείχνεις ότι δεν ξέρεις αν πρέπει να σταθείς απέναντί του, δίπλα του, πίσω του ή απλώς να περιμένεις να αποφασίσει εκείνος τι θα κάνει με όλους εσάς.
Ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει σήμερα με κόμμα που προσπαθεί να βρει θέση σε ένα πολιτικό σκηνικό το οποίο ο ίδιος κάποτε διαμόρφωσε, αλλά πλέον το παρακολουθεί σαν ξένος. Ο Τσίπρας δεν χρειάστηκε καν να υψώσει πολύ τον τόνο. Αρκούσε να κινηθεί. Και ξαφνικά, στην Κουμουνδούρου άρχισαν οι υπολογισμοί, οι εσωτερικές ερμηνείες, οι αγωνίες και οι γνωστές αριστερές ασκήσεις επί χάρτου.
Ο Νίκος Παππάς, σύμφωνα με τις πληροφορίες, φέρεται να ζήτησε να υπάρξει τηλεφώνημα στον Τσίπρα. Δηλαδή, μέσα σε ένα κόμμα που ακόμη κουβαλά το όνομα, την ιστορία και τα τραύματα της διακυβέρνησης Τσίπρα, κάποιος πρέπει να αναλάβει τον ρόλο του πολιτικού τηλεφωνητή για να διαπιστωθεί πού ακριβώς βρίσκεται ο πρώην αρχηγός και τι ακριβώς προτίθεται να κάνει.
Ο Παύλος Πολάκης, από την άλλη, με τη δική του γνωστή πολιτική γλώσσα, φέρεται να επανέφερε τη λογική της μάχης, της εκλογικής προετοιμασίας, της μετωπικής στάσης. Και κάπου εκεί εμφανίζεται ξανά όλο το πλήρες αποτύπωμα της συριζαϊκής νοοτροπίας: άλλος θέλει συνεννόηση, άλλος τηλεφώνημα, άλλος εκλογική ετοιμότητα, άλλος ιδεολογική καθαρότητα, άλλος προσωπική δικαίωση.
Μόνο που η κοινωνία δεν περιμένει πια να λύσει ο ΣΥΡΙΖΑ τα εσωτερικά του. Έχει προ πολλού κουραστεί.
Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοιχείο. Δεν είναι ότι οι πολίτες δεν έχουν παράπονα από την κυβέρνηση. Έχουν. Και πολλά. Από την ακρίβεια μέχρι τους θεσμούς, από την καθημερινότητα μέχρι το αίσθημα αλαζονείας της εξουσίας, η Νέα Δημοκρατία δεν κινείται σε πολιτικό κενό επειδή κυβερνά αψεγάδιαστα. Κινείται σε πολιτικό κενό επειδή απέναντί της δεν υπάρχει πειστική αντιπολίτευση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να προηγείται όχι επειδή η κοινωνία ζει σε κατάσταση ενθουσιασμού, αλλά επειδή η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη, άτολμη, απρόθυμη να μιλήσει με όρους χώρας και συχνά εγκλωβισμένη σε εσωτερικές ισορροπίες που αφορούν περισσότερο τα στελέχη της παρά τους πολίτες.
Πράσινη, κόκκινη, ροζ, μωβ, ή ακόμη και στα χρώματα της Μπαρτσελόνα, η αντιπολίτευση εμφανίζεται συχνά σαν άσκηση πολιτικής επιβίωσης και όχι σαν εναλλακτική διακυβέρνησης. Και όταν αυτό συμβαίνει, ο ψηφοφόρος μπορεί να γκρινιάζει για την κυβέρνηση, αλλά στην κάλπη αναζητεί ασφάλεια ή κάτι εντελώς νέο.
Αυτό ακριβώς δείχνουν και οι δημοσκοπικές ανακατατάξεις. Η Νέα Δημοκρατία κρατά ένα ισχυρό προβάδισμα. Η ΕΛ.Α.Σ. του Τσίπρα εμφανίζεται να πιάνει ποσοστά που, για ένα νέο εγχείρημα, δεν είναι καθόλου αμελητέα. Και ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα που κυβέρνησε τη χώρα, κινδυνεύει να παρακολουθεί την ίδια του την πολιτική κληρονομιά να μετακομίζει αλλού.
Εδώ βρίσκεται και η ειρωνεία. Στην Κουμουνδούρου αναρωτιούνται γιατί ο Τσίπρας αποφάσισε να ξεκινήσει κάτι δικό του. Μα η απάντηση βρίσκεται μπροστά τους. Όταν ένα κόμμα δεν μπορεί να αποφασίσει αν θέλει να αναγεννηθεί, να ενωθεί, να αντισταθεί, να συνεργαστεί ή να διαλυθεί αξιοπρεπώς, τότε αφήνει χώρο σε εκείνον που μπορεί να εμφανιστεί ως αρχή ενός νέου κύκλου.
Ο Τσίπρας γνωρίζει ότι το όνομά του διχάζει. Γνωρίζει και ότι κουβαλά βαριά φθορά. Όμως γνωρίζει επίσης κάτι που ο ΣΥΡΙΖΑ δείχνει να έχει ξεχάσει: στην πολιτική δεν κερδίζει πάντα ο πιο αλάνθαστος. Κερδίζει συχνά εκείνος που μοιάζει να έχει σχέδιο, κατεύθυνση και αφήγημα.
Ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πειστικό αφήγημα. Έχει αναμνήσεις. Έχει παράπονα. Έχει στελέχη με προσωπικές διαδρομές. Έχει ιστορικές αναφορές. Έχει τραύματα από διασπάσεις. Έχει και έναν φόβο: ότι η κοινωνία μπορεί να έχει ήδη φύγει από την αίθουσα πριν τελειώσει η εσωτερική του συζήτηση.
Η Κεντρική Επιτροπή, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα ακόμη κομματικό όργανο. Είναι ένας καθρέφτης. Και το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα στηρίξει, θα ανεχθεί ή θα ανταγωνιστεί την πρωτοβουλία Τσίπρα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν έχει ακόμη πολιτικό λόγο ύπαρξης πέρα από το να σχολιάζει τις κινήσεις του πρώην αρχηγού του.
Γιατί, αν το μόνο που απομένει είναι να συζητούν ποιος θα τηλεφωνήσει στον Τσίπρα, ποιος θα διαφωνήσει με τον Φάμελλο και ποιος θα θυμηθεί τους Σφακιανούς, τότε το πρόβλημα δεν είναι η ΕΛ.Α.Σ.
Το πρόβλημα είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει να έχει μετατραπεί σε πολιτικό σχόλιο πάνω στον ίδιο του τον εαυτό.
Και αυτό, για ένα κόμμα που κάποτε υποσχέθηκε να αλλάξει τη χώρα, είναι ίσως η πιο σκληρή ήττα από όλες.
