Η συνέντευξη του Κυριάκου Πιερρακάκη στο γαλλικό περιοδικό L’ Express δεν είναι απλώς μια ακόμη παρέμβαση Έλληνα υπουργού Οικονομικών σε διεθνές μέσο. Είναι μια πολιτική αποτύπωση της διαδρομής που έκανε η Ελλάδα από τη δεκαετία της κατάρρευσης έως τη σημερινή φάση σταθερότητας, αλλά και ένα μήνυμα προς την Ευρώπη ότι οι κρίσεις δεν αντιμετωπίζονται με ακινησία, φοβικά σύνδρομα και καθυστερήσεις.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μιλά στους δημοσιογράφους Muriel Breinman και Thibault Marotte για την ελληνική κρίση, για τον λαϊκισμό που κόστισε ακριβά στη χώρα, για το δημοψήφισμα του 2015, για τις μεταρρυθμίσεις, για την ανάγκη επενδύσεων, αλλά και για τον συμβολισμό της εκλογής του στην προεδρία του Eurogroup. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο ίδιος τονίζει ότι η Ελλάδα έχει αφήσει οριστικά πίσω της την κρίση και έχει μπει σε έναν κύκλο δημοσιονομικής σταθερότητας, επενδύσεων και μεταρρυθμιστικής επιτάχυνσης.
Η πιο χαρακτηριστική φράση της συνέντευξης είναι ίσως αυτή που αφορά τον λαϊκισμό: «Πληρώσαμε πολύ ακριβά τον λαϊκισμό». Δεν είναι μια απλή πολιτική αιχμή. Είναι η συμπύκνωση μιας ολόκληρης περιόδου κατά την οποία η Ελλάδα έχασε το 25% του ΑΕΠ της, βρέθηκε στο χείλος της εξόδου από την Ευρωζώνη και χρειάστηκε τρία προγράμματα στήριξης, όταν άλλες χώρες της Ευρωζώνης που δοκιμάστηκαν από την κρίση χρειάστηκαν μόνο ένα. Ο Πιερρακάκης υπενθυμίζει ότι το πρόβλημα δεν ήταν μόνο οικονομικό. Ήταν και πολιτικό, θεσμικό, παραγωγικό. Η χώρα αναγκάστηκε να ξαναδεί από την αρχή το μοντέλο της, καθώς για χρόνια στηρίχθηκε υπερβολικά στην κατανάλωση και πολύ λιγότερο στην καινοτομία, στις εξαγωγές και στις παραγωγικές επενδύσεις.
Ο υπουργός περιγράφει το δημοψήφισμα του 2015 ως αποτυχημένο και επιμένει ότι η εμπειρία εκείνης της περιόδου άφησε πίσω της ένα σκληρό αλλά χρήσιμο μάθημα: ότι η χώρα δεν μπορεί να πορεύεται με αυταπάτες, ούτε να επενδύει πολιτικά σε εύκολες υποσχέσεις που στο τέλος πληρώνει η κοινωνία. Από αυτή την άποψη, η συνέντευξη έχει και χαρακτήρα υπενθύμισης. Η κρίση δεν ήταν μια μακρινή παρένθεση. Ήταν μια εθνική δοκιμασία που άλλαξε το συλλογικό ένστικτο, τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία βλέπει τη σταθερότητα και τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις κρίνονται πλέον από τα αποτελέσματα.
Ο Πιερρακάκης εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτικός στην αισιοδοξία του. Δεν μιλά για μια αισιοδοξία συνθημάτων, αλλά για αισιοδοξία που, όπως λέει, στηρίζεται σε απτά αποτελέσματα. Επικαλείται τη δημιουργία άνω του μισού εκατομμυρίου θέσεων εργασίας από το 2019, την αποκλιμάκωση της ανεργίας, την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας και τη μείωση του δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη συνέντευξη, η κυβερνητική πρόβλεψη για την ανάπτυξη του 2026 μειώθηκε από 2,4% σε 2% λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, παραμένοντας όμως σε επίπεδο περίπου διπλάσιο από εκείνο της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το 2027, η πρόβλεψη αυξήθηκε από 1,7% σε 2%.
Ιδιαίτερη σημασία δίνει και στο δημόσιο χρέος. Υπενθυμίζει ότι το 2020 είχε ξεπεράσει το 200% του ΑΕΠ και εκτιμά ότι φέτος θα πέσει κάτω από το 140%, ενώ το 2029 κάτω από το 120%. Το πολιτικό μήνυμα που θέλει να στείλει είναι σαφές: η σημερινή γενιά δεν πρέπει να μεταφέρει το βάρος στην επόμενη. Η διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και η πρόωρη αποπληρωμή παλαιότερων και ακριβότερων δανείων παρουσιάζονται ως εργαλεία όχι μόνο οικονομικής, αλλά και διαγενεακής ευθύνης.
Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας του βρίσκεται και η αλλαγή παραγωγικού μοντέλου. Οι εξαγωγές, όπως αναφέρει, αντιστοιχούν πλέον στο 42% του ΑΕΠ, ποσοστό διπλάσιο σε σχέση με το 2009, ενώ οι επενδύσεις έχουν αυξηθεί από περίπου 11% του ΑΕΠ πριν από επτά χρόνια σε περίπου 17% σήμερα. Όμως ο υπουργός δεν παρουσιάζει τη διαδρομή ως ολοκληρωμένη. Αντιθέτως, επιμένει ότι το ζητούμενο είναι να ολοκληρωθεί ο μετασχηματισμός της οικονομίας, ώστε η Ελλάδα να συγκλίνει ακόμη περισσότερο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και να αποκτήσει ισχυρότερη παραγωγική βάση.
Στο σημείο αυτό συνδέει την ελληνική εμπειρία με τη μεγάλη ευρωπαϊκή συζήτηση. Η Ευρώπη, λέει ουσιαστικά, δεν μπορεί να παραμένει μικρή όταν ο υπόλοιπος κόσμος κινείται με γιγαντιαίες επιχειρήσεις, ισχυρές κεφαλαιαγορές και τεχνολογικούς πρωταθλητές. Γι’ αυτό μιλά για την ανάγκη δημιουργίας «ευρωπαϊκών πρωταθλητών», δηλαδή επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας που θα μπορούν να σταθούν στον διεθνή ανταγωνισμό. Αναφέρεται στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα, αλλά και σε πρόσφατες κινήσεις στην Ελλάδα, όπως η συμμετοχή της UniCredit στην Alpha Bank και η εξαγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών από τη Euronext.
Η εκλογή του στην προεδρία του Eurogroup αποκτά, έτσι, έναν διπλό συμβολισμό. Από τη μία, δέκα χρόνια μετά την περίοδο που η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος της εξόδου από την Ευρωζώνη, ένας Έλληνας υπουργός αναλαμβάνει την προεδρία του οργάνου όπου κάποτε η χώρα βρισκόταν υπό ασφυκτική πίεση. Από την άλλη, ο ίδιος δηλώνει ότι αυτή η θέση δεν είναι τρόπαιο, αλλά ευθύνη. Ευθύνη να συμβάλει σε μια Ευρώπη που θα χρηματοδοτεί την ανάπτυξη, την άμυνα, την τεχνολογία, την καινοτομία και τη στρατηγική της κυριαρχία.
Το ψηφιακό κράτος αποτελεί επίσης βασικό μέρος της αφήγησης. Ο Πιερρακάκης θυμίζει την εμπειρία του στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αναφέρεται στο gov.gr, το οποίο σήμερα προσφέρει περισσότερες από 2.200 ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, με προοπτική να διπλασιαστούν. Συνδέει, μάλιστα, την ψηφιοποίηση και με την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στη διασύνδεση των POS με το φορολογικό σύστημα.
Το πολιτικό μήνυμα της συνέντευξης είναι καθαρό: η Ελλάδα πλήρωσε ακριβά τον λαϊκισμό, αλλά μέσα από το τραύμα της κρίσης απέκτησε νέα επίγνωση. Η πρόκληση τώρα δεν είναι να αποδείξει ότι βγήκε από την κρίση. Αυτό, κατά τον υπουργό, έχει ήδη συμβεί. Η πρόκληση είναι να μην ξανακυλήσει στις παλιές παθογένειες και να αξιοποιήσει τη νέα θέση της για να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση της Ευρώπης του μέλλοντος.
