Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος δεν μάσησε τα λόγια του. Σε μια συνέντευξη στην HuffPost και τον Τέρενς Κουίκ, ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Παντείου Πανεπιστημίου, πολιτικός αναλυτής και μελετητής των πολιτικών θεσμών, των κομμάτων και των εκλογικών συστημάτων, άσκησε σκληρή κριτική σχεδόν προς κάθε κατεύθυνση.
Από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη μέχρι τον Αντώνη Σαμαρά, την ελληνική Αριστερά και την ευρωπαϊκή ακροδεξιά, ο καθηγητής παρουσίασε μια εικόνα πολιτικού συστήματος που εμφανίζει σοβαρά σημάδια κόπωσης, χωρίς να διαθέτει αξιόπιστη εναλλακτική κυβερνητική λύση.
Ιδιαίτερα αιχμηρός υπήρξε και για τη Γαλλία, όπου προειδοποίησε ότι μια αναμέτρηση ανάμεσα στην άκρα Δεξιά και τον Ζαν-Λικ Μελανσόν θα μπορούσε να προκαλέσει βαθύ πολιτικό σεισμό στην Ευρώπη.
«Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια παγκόσμια τριανδρία αυταρχικών ηγετών»
Η συζήτησή ξεκίνησε από τη διεθνή πολιτική σκηνή και την εικόνα μιας Ευρώπης που παρακολουθεί τις κινήσεις των τριών μεγάλων δυνάμεων.
Ο Διαμαντόπουλος χαρακτήρισε την κατάσταση «κατάντια για την Ευρώπη», μιλώντας για μια παγκόσμια τριανδρία κυριαρχούμενη, κατά τη διατύπωσή του, από «αυταρχικούς και διεφθαρμένους ηγέτες».
Ιδιαίτερα σκληρός ήταν απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, στον οποίο απέδωσε ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά και έλλειμμα δημοκρατικής αντίληψης.
Εκτίμησε πάντως ότι δεν πρόκειται για μια νέα Γιάλτα με την έννοια της επίσημης αναδιανομής του κόσμου.
«Ο Τσίπρας είναι μεγάλο πολιτικό ταλέντο, αλλά με κραυγαλέα ελλείμματα»
Με τις ερωτήσεις να παιρνούν αμέσως μετά στην εσωτερική επικαιρότητα και στο νέο βιβλίο του, η σκληρότερη ίσως κριτική του αφορούσε τον Αλέξη Τσίπρα. Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος τον χαρακτήρισε ένα από τα μεγαλύτερα αυθεντικά πολιτικά ταλέντα της Μεταπολίτευσης, για να προσθέσει αμέσως ότι παρουσιάζει «τεράστια ελλείμματα».
«Ελλείμματα μορφωτικά, ελλείμματα συνέπειας και συνοχής της πολιτικής του και ελλείμματα σοβαρότητας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Επέκρινε ιδιαίτερα το δημοψήφισμα του 2015, χαρακτηρίζοντάς το «απαράδεκτο, επικίνδυνο, εθνοδιχαστικό», ενώ υποστήριξε ότι η μετέπειτα πολιτική μεταστροφή του πρώην πρωθυπουργού αποδείχθηκε αναγκαία για τη διάσωση της χώρας.
Δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στο βιβλίο «Ιθάκη», υποστηρίζοντας ότι περιέχει σοβαρές ανακρίβειες σχετικά με τη συνταγματική αναθεώρηση της περιόδου 2018-2019.
Όταν του επισήμανα ότι αντιμετωπίζει τον Τσίπρα πολύ αυστηρότερα από άλλους πολιτικούς, απάντησε: «Στα μεγάλα ταλέντα είναι κανείς πιο αυστηρός».
«Ο Ανδρουλάκης υπολείπεται των απαιτήσεων του ρόλου του»
Για το ΠΑΣΟΚ αναγνώρισε ότι διαθέτει ιστορικές ρίζες, επεξεργασμένες πολιτικές θέσεις και ποιοτικά στελέχη. Ωστόσο, η αποτίμησή του για τον Νίκο Ανδρουλάκη ήταν εξαιρετικά αρνητική.
Υποστήριξε ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υπολείπεται των επικοινωνιακών απαιτήσεων της ηγεσίας, αλλά και του πολιτικού και μορφωτικού βάθους που, κατά την εκτίμησή του, απαιτεί η κοινωνία από έναν αρχηγό συστημικού κόμματος.
Αυτή την αδυναμία τη συνέδεσε με το μεγαλύτερο πρόβλημα του ελληνικού πολιτικού συστήματος: τη φθορά της κυβέρνησης που δεν μετατρέπεται σε πολιτικό όφελος για την αντιπολίτευση.
«Δεν υπάρχει η αυτονόητη, πειστική, εναλλακτική κυβερνητική λύση», τόνισε, προειδοποιώντας για ένα επικίνδυνο πολιτικό κενό.
«Ο Μητσοτάκης δημιούργησε στρατιά υπουργών και υφυπουργών»
Ιδιαίτερα επικριτικός ήταν και απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Παρότι αναγνώρισε στην κυβέρνηση επιτεύγματα και κυρίως τη διατήρηση της σταθερότητας, καταλόγισε στον πρωθυπουργό σοβαρά πολιτικά σφάλματα.
Στάθηκε στο υπερβολικό μέγεθος του κυβερνητικού σχήματος, υποστηρίζοντας ότι στην Ελλάδα ο αριθμός υπουργών και υφυπουργών έχει ξεπεράσει τους 60 και κατά περιόδους έχει προσεγγίσει τους 70.
Κατά τον καθηγητή, αρκετοί υφυπουργοί δεν διαθέτουν ουσιαστικές αρμοδιότητες, αλλά αποκτούν έναν κυβερνητικό τίτλο για λόγους τοπικών και εσωκομματικών ισορροπιών.
Η πρακτική αυτή, υποστήριξε, πολλαπλασιάζει τις πιθανότητες πολιτικών σκανδάλων, προκαλεί δυσαρέσκεια στην κοινωνία και δημιουργεί εσωκομματικές αντιπαλότητες.
«Ο Σαμαράς θα τροφοδοτηθεί από τη δυσαρέσκεια στη Νέα Δημοκρατία»
Στο ερώτημα για τον Αντώνη Σαμαρά και το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος, ο Διαμαντόπουλος εκτίμησε ότι ο πρώην πρωθυπουργός μπορεί να επωφεληθεί σημαντικά από τις εσωτερικές αντιθέσεις της Νέας Δημοκρατίας.
Εξήγησε ότι όταν ένας βουλευτής βλέπει κάποιον άλλον, τον οποίο θεωρεί εξίσου ανεπαρκή, να υπουργοποιείται, δημιουργείται προσωπική και πολιτική δυσαρέσκεια.
Ωστόσο, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις δημοσκοπικές προβλέψεις για κόμματα που δεν έχουν ακόμη ιδρυθεί, υπενθυμίζοντας την περίπτωση του Δημήτρη Αβραμόπουλου, του οποίου το σχεδιαζόμενο κόμμα εμφάνιζε εντυπωσιακή δημοσκοπική δυναμική χωρίς τελικά να δοκιμαστεί στην κάλπη.
Επέκρινε επίσης τους χειρισμούς Μητσοτάκη στο ζήτημα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών, εκτιμώντας ότι ενίσχυσαν τη δυσαρέσκεια συντηρητικών ψηφοφόρων.
«Κάναμε τον Κασιδιάρη ήρωα στα μάτια των νέων»
Μία από τις πιο προκλητικές παρεμβάσεις του αφορούσε τον Ηλία Κασιδιάρη.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι οι πολιτικοί και θεσμικοί χειρισμοί για τον αποκλεισμό του από τις εκλογές συνέβαλαν, κατά την άποψή του, στην ενίσχυση της απήχησής του σε νεαρές ηλικίες.
Επικαλέστηκε ανεπίσημες πληροφορίες από δημοσκόπους, σύμφωνα με τις οποίες ο Κασιδιάρης εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλή επιρροή στους νέους κάτω των 24 ετών. Πρόκειται για ισχυρισμό του συνομιλητή μου και όχι για δημοσιευμένο, επαληθευμένο δημοσκοπικό εύρημα.
Η βασική του θέση ήταν ότι η νεολαία συχνά έλκεται από πρόσωπα που εμφανίζονται ως διωκόμενα από το πολιτικό σύστημα.
«Το εκλογικό σύστημα δεν ανταποκρίνεται στη σημερινή πραγματικότητα»
Ο Διαμαντόπουλος, με την πολυετή επιστημονική ενασχόλησή του με τα εκλογικά συστήματα, προειδοποίησε για τον κίνδυνο ακυβερνησίας.
Υποστήριξε ότι το σημερινό εκλογικό σύστημα δεν ανταποκρίνεται στον κατακερματισμό των κομμάτων.
Πρότεινε ως εναλλακτική ένα σύστημα στο οποίο το εκλογικό μπόνους θα μπορούσε να απονέμεται όχι μόνο στο μεγαλύτερο αυτοτελές κόμμα αλλά και στον μεγαλύτερο συνασπισμό συνεργαζόμενων κομμάτων.
Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη συγκρότηση δύο ανταγωνιστικών κυβερνητικών πόλων και να περιορίσει τον κίνδυνο πολιτικής αστάθειας.
«Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια παγκόσμια τριανδρία αυταρχικών ηγετών»
Η συζήτησή μας είχε ξεκινήσει από τη διεθνή πολιτική σκηνή και την εικόνα μιας Ευρώπης που παρακολουθεί τις κινήσεις των τριών μεγάλων δυνάμεων.
Ο Διαμαντόπουλος χαρακτήρισε την κατάσταση «κατάντια για την Ευρώπη», μιλώντας για μια παγκόσμια τριανδρία κυριαρχούμενη, κατά τη διατύπωσή του, από «αυταρχικούς και διεφθαρμένους ηγέτες».
Ιδιαίτερα σκληρός ήταν απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, στον οποίο απέδωσε ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά και έλλειμμα δημοκρατικής αντίληψης.
Εκτίμησε πάντως ότι δεν πρόκειται για μια νέα Γιάλτα με την έννοια της επίσημης αναδιανομής του κόσμου.
«Ο Μελανσόν είναι ένα μείγμα Λαφαζάνη, Κωνσταντοπούλου και Βαρουφάκη»
Η πιο δηκτική αποστροφή της συνέντευξης ήρθε όταν η συζήτηση μεταφέρθηκε στη Γαλλία και στις επόμενες προεδρικές εκλογές.
Ο καθηγητής χαρακτήρισε τους Γάλλους «δομικά γκρινιάρηδες», συνδέοντας την πολιτική τους συμπεριφορά με τη μακρά ιστορία κοινωνικών εξεγέρσεων και επαναστάσεων.
Για τον Ζαν-Λικ Μελανσόν χρησιμοποίησε έναν χαρακτηρισμό που δύσκολα περνά απαρατήρητος:
«Ένα μείγμα Παναγιώτη Λαφαζάνη και Ζωής Κωνσταντοπούλου, με χαρακτήρα Ζωής Κωνσταντοπούλου και λίγο από Βαρουφάκη».
Για τη Μαρίν Λεπέν αναγνώρισε μεγαλύτερο πολιτικό ρεαλισμό σε σύγκριση με τον πατέρα της, επισημαίνοντας ότι έχει εγκαταλείψει παλαιότερες θέσεις περί εξόδου από το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, όμως, τη χαρακτήρισε βαθιά αντιευρωπαία και προειδοποίησε ότι μια ενδεχόμενη επικράτηση της ακροδεξιάς θα μπορούσε να κλονίσει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Η πρόβλεψή του για μια πιθανή αναμέτρηση των δύο άκρων στον δεύτερο γύρο αποτελεί πολιτική εκτίμηση και όχι βεβαιότητα για τους τελικούς υποψηφίους.
«Ο υπουργός καρδιάς»: Έρωτας, πολιτική και εξουσία
Η συνέντευξη συμπληρώνεται με μια διαφορετική πλευρά του καθηγητή: τη λογοτεχνική.
Αφορμή ήταν το νέο ιστορικό μυθιστόρημά του «Υπουργός καρδιάς – Έρωτας και εξουσία», που μόλις κυκλοφόρησε.
Πρόκειται για μια ιστορία που ξεκινά στην Κατοχή και διατρέχει δεκαετίες της ελληνικής πολιτικής ζωής, συνδυάζοντας τον έρωτα, τις προσωπικές συγκρούσεις και την άσκηση εξουσίας.
Στις σελίδες του εμφανίζονται και πραγματικά ιστορικά πρόσωπα, όπως ο Σάκης Πεπονής, τον οποίο είχα την ευκαιρία να γνωρίσω προσωπικά στη δημοσιογραφική μου διαδρομή.
Ο Διαμαντόπουλος περιέγραψε το βιβλίο ως το τελευταίο και ιδιαίτερα αγαπημένο του «πνευματικό παιδί».
Η τελευταία, όμως, πολιτική του επισήμανση ήταν εκείνη που συμπύκνωσε ολόκληρη τη συνέντευξη: ακόμη και μια κακή κυβέρνηση, υποστήριξε, είναι προτιμότερη από την ακυβερνησία σε μια περίοδο διεθνών αναταράξεων.
Και αυτή είναι ίσως η πιο ηχηρή προειδοποίηση ενός καθηγητή που, στη συζήτησή μας, δεν δίστασε να συγκρουστεί με σχεδόν ολόκληρο το ελληνικό πολιτικό σύστημα.