Το μήλο, λέει η παροιμία, πέφτει κάτω από τη μηλιά. Και στην ελληνική πολιτική αυτό επιβεβαιώνεται εδώ και πολλές δεκαετίες.
Καραμανλήδες, Μητσοτάκηδες, Παπανδρέου, Κεφαλογιάννηδες και πολλές ακόμη οικογένειες έχουν περάσει από γενιά σε γενιά το μικρόβιο της πολιτικής. Τώρα, καθώς τα κομματικά επιτελεία αρχίζουν να κοιτάζουν προς τις εθνικές εκλογές του 2027, μια καινούργια γενιά παιδιών και εγγονών παλιών βουλευτών και υπουργών ετοιμάζεται να δοκιμάσει τις δυνάμεις της.
Να το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή: είναι απόλυτο δικαίωμά τους.
Το ότι ο πατέρας ή η μητέρα κάποιου υπήρξε βουλευτής, υπουργός ή κομματικό στέλεχος δεν μπορεί να αποτελεί απαγορευτικό για τη δική του πολιτική διαδρομή. Ούτε υπάρχει κάποια δημοκρατική λογική που να λέει ότι το παιδί ενός πολιτικού πρέπει να αποκλείεται από την πολιτική.
Στην κάλπη θα κριθούν. Εκεί θα αποδειχθεί εάν αξίζουν το όνομα που κουβαλούν, εάν μπορούν να σταθούν μόνοι τους. Και γιατί όχι; Εάν μπορούν να αποδειχθούν ακόμη καλύτεροι από τους γονείς τους.
Το μεγάλο πλεονέκτημα του επωνύμου
Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά.
Ένας νέος άνθρωπος που ξεκινά σήμερα από το μηδέν και αποφασίζει να διεκδικήσει μία θέση στη Βουλή δεν βρίσκεται στην ίδια αφετηρία με τον γιο ενός πρώην υπουργού.
Το γνωστό επώνυμο ανοίγει πόρτες. Υπάρχει ήδη αναγνωρισιμότητα. Υπάρχουν παλιοί πολιτικοί φίλοι, κομματικά στελέχη, δήμαρχοι, παράγοντες και ψηφοφόροι που γνωρίζουν την οικογένεια. Υπάρχει, πολλές φορές, ένας ολόκληρος πολιτικός μηχανισμός που χτίστηκε επί δεκαετίες.
Και ασφαλώς υπάρχει η στήριξη του πολιτικού γονιού, εφόσον είναι εν ζωή και ενεργός, ή των παλιών συνεργατών και φίλων του. Βουλευτές, πρώην υπουργοί και κομματικά δίκτυα μπορούν να κάνουν την πρώτη εκλογική μάχη πολύ ευκολότερη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο «γόνος» θα εκλεγεί. Σημαίνει όμως ότι ξεκινά τον αγώνα αρκετά μέτρα μπροστά από κάποιον άγνωστο συνυποψήφιό του.
Νέα Δημοκρατία: Μπασιάκος, Ζαγορίτης, Τραγάκη και άλλα γνωστά ονόματα
Στη Νέα Δημοκρατία οι οικογενειακές πολιτικές διαδρομές είναι πολλές.
Στη Βοιωτία συζητείται το όνομα του Θανάση Μπασιάκου, γιου του αείμνηστου υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Ευάγγελου Μπασιάκου. Ο πατέρας του είχε εκλεγεί για πρώτη φορά βουλευτής Βοιωτίας το 1989, ενώ ο γιος έχει ήδη κομματική δραστηριότητα στην περιοχή και έχει διατελέσει πρόεδρος της τοπικής ΟΝΝΕΔ.
Στην Α΄ Αθήνας αναμένεται να διεκδικήσει την ψήφο με τη ΝΔ η δικηγόρος Πώλα Δαμιανού, κόρη του πρώην υφυπουργού Θόδωρου Δαμιανού.
Στα Ιωάννινα ακούγεται έντονα το όνομα του Γεράσιμου Ζαγορίτη, γιου του πρώην γραμματέα της ΝΔ Λευτέρη Ζαγορίτη. Ο νεότερος Ζαγορίτης έχει επαγγελματική εμπειρία στην πολιτική στρατηγική και σε προεκλογικές καμπάνιες στο εξωτερικό.
Στη Β΄ Πειραιά ενδέχεται να έχουμε σχεδόν κυριολεκτική παράδοση της σκυτάλης: ο Γιάννης Τραγάκης, που πρωτοεξελέγη το 1974, ολοκληρώνει τη μακρά κοινοβουλευτική του πορεία και εξετάζεται σοβαρά η υποψηφιότητα της κόρης του Αργυρώς (Ραλλίας) Τραγάκη.
Στα Τρίκαλα βρίσκεται ο Μικέλης Χατζηγάκης, γιος του επί χρόνια βουλευτή και υπουργού Σωτήρη Χατζηγάκη. Στην ίδια περιοχή κινείται και ο Γιώργος Βλαχογιάννης, γιος του πρώην βουλευτή της ΝΔ Ηλία Βλαχογιάννη, ενώ στις Σέρρες έχει ακουστεί το όνομα του Δημήτρη Καρυπίδη, γιου του πρώην βουλευτή και νομάρχη Τάσου.
Και βεβαίως η οικογενειακή συνέχεια δεν είναι κάτι καινούργιο στη ΝΔ. Σήμερα στην πρώτη γραμμή βρίσκονται ήδη ο Χρίστος Δήμας, γιος του πρώην υπουργού και Ευρωπαίου Επιτρόπου Σταύρου Δήμα, ο Χρήστος Δερμεντζόπουλος, γιος του πρώην υφυπουργού Αλέξανδρου Δερμεντζόπουλου, ο Κώστας Σκρέκας, γιος του παλαιού βουλευτή και υπουργού Θεόδωρου Σκρέκα, και ο Δημήτρης Κούβελας, γιος του πρώην υπουργού και δημάρχου Θεσσαλονίκης Σωτήρη Κούβελα.
ΠΑΣΟΚ: Ένας ακόμη Ανδρέας Παπανδρέου
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο συμβολική περίπτωση.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου, γιος του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου και εγγονός του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και επίσης πρώην πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, φέρεται να εξετάζει σοβαρά την κάθοδό του στις εθνικές εκλογές. Το σενάριο τον θέλει υποψήφιο στο Ηράκλειο, όπου ζει και δραστηριοποιείται τα τελευταία χρόνια.
Αν τελικά συμβεί, θα πρόκειται για μία ακόμη γενιά της οικογένειας Παπανδρέου στην ενεργό πολιτική.
Στο ΠΑΣΟΚ υπάρχει και ο Γιώργος Σκανδαλίδης, γιος του επί δεκαετίες βουλευτή και υπουργού Κώστα Σκανδαλίδη, για τον οποίο υπάρχουν πληροφορίες ότι εξετάζει την κάθοδό του στην Α΄ Αθήνας. Σχετικά σενάρια έχουν δημοσιευθεί επανειλημμένα τους τελευταίους μήνες.
Ο δικηγόρος Χρήστος Κακλαμάνης, γιος του πρώην προέδρου της Βουλής και ιστορικού στελέχους του ΠΑΣΟΚ Απόστολου Κακλαμάνη, αναμένεται σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες να είναι υποψήφιος στον Νότιο Τομέα της Αθήνας.
Ο Λευτέρης Καρχιμάκης, γιος του πρώην υπουργού και γραμματέα του ΠΑΣΟΚ Μιχάλη Καρχιμάκη, αναμένεται στον Δυτικό Τομέα της Αθήνας. Ο Θανάσης Γλαβίνας, γιος του παλιού βουλευτή Γιάννη Γλαβίνα, συνεχίζει την πολιτική διαδρομή στη Β΄ Θεσσαλονίκης, ενώ στη Β΄ Πειραιά αναμένεται ο Δημήτρης Διαμαντίδης, γιος του πρώην βουλευτή και υπουργού Γιάννη Διαμαντίδη.
Ήδη, άλλωστε, στο ΠΑΣΟΚ βρίσκονται στη Βουλή η Νάντια Γιαννακοπούλου, κόρη του πρώην βουλευτή Γιάννη Γιαννακόπουλου, και η Νάγια Γρηγοράκου, κόρη του πρώην υπουργού και βουλευτή Λεωνίδα Γρηγοράκου.
Και στην ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα
Η οικογενειακή πολιτική συνέχεια δεν περιορίζεται στα δύο παλαιότερα μεγάλα κόμματα.
Στην ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα έχει ήδη ενταχθεί ο Αργύρης Μπεντενιώτης, γιος του πρώην βουλευτή και υπουργού του ΠΑΣΟΚ Μανώλη Μπεντενιώτη. Ο νεότερος Μπεντενιώτης ανέλαβε αναπληρωτής τομεάρχης Ανάπτυξης και Επιχειρηματικότητας στη «σκιώδη κυβέρνηση» του νέου πολιτικού σχήματος.
Και αυτή η περίπτωση έχει τη δική της πολιτική σημειολογία: ένα επώνυμο που συνδέθηκε επί χρόνια με το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται πλέον στο νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα.
Το επίθετο ανοίγει την πόρτα – ο ψηφοφόρος αποφασίζει ποιος θα περάσει
Δεν υπάρχει λόγος να δαιμονοποιούμε τις πολιτικές οικογένειες. Ούτε όμως και να κάνουμε ότι δεν βλέπουμε το προφανές.
Τα παιδιά των πολιτικών έχουν το ίδιο δικαίωμα με οποιονδήποτε άλλον να πολιτευθούν. Αλλά δεν ξεκινούν από την ίδια αφετηρία με οποιονδήποτε άλλον.
Κουβαλούν ένα επίθετο που μπορεί να τους δώσει αναγνωρισιμότητα, πρόσβαση, πολιτικές γνωριμίες, δίκτυο και έναν πρώτο πυρήνα ψηφοφόρων. Μαζί, όμως, κουβαλούν και ένα βάρος: τη σύγκριση.
Γιατί τελικά το ερώτημα δεν είναι ποιος ήταν ο πατέρας σου.
Το ερώτημα είναι ποιος είσαι εσύ.
Και αυτό δεν μπορεί να το απαντήσει ούτε το οικογενειακό όνομα ούτε ο κομματικός μηχανισμός. Θα το απαντήσει πρώτα η κάλπη και, εφόσον εκλεγούν, η ίδια η πολιτική τους διαδρομή.
Το μήλο μπορεί πράγματι να πέφτει κάτω από τη μηλιά. Το αν όμως είναι καλύτερο από το προηγούμενο, αυτό μένει να αποδειχθεί.
