Μία νέα, εξαιρετικά προκλητική κίνηση της Τουρκίας έρχεται να υπενθυμίσει ότι πίσω από τα «ήρεμα νερά» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η Άγκυρα όχι μόνο δεν έχει εγκαταλείψει τις πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο, αλλά εξακολουθεί να τις καταγράφει επισήμως και διπλωματικά.
Η Τουρκία απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Αθήνα, εκφράζοντας αντιρρήσεις για τρεις πρόσφατες ελληνικές πρωτοβουλίες και διαμηνύοντας, σύμφωνα με τη Milliyet, ότι «δεν θα επιτραπεί καμία δραστηριότητα που μεταβάλλει το status quo στο Αιγαίο».
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το προκλητικό στοιχείο: η Τουρκία εμφανίζεται να εγκαλεί την Ελλάδα επειδή προχωρεί σε σχεδιασμούς που η Αθήνα θεωρεί ότι ασκούνται στο πλαίσιο των δικαιωμάτων της και του Διεθνούς Δικαίου.
Τρεις ελληνικές πρωτοβουλίες στο τουρκικό στόχαστρο
Η τουρκική αντίδραση αφορά το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό της 7ης Αυγούστου, το αντίστοιχο πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας της 19ης Αυγούστου και το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα της 28ης Αυγούστου.
Η Άγκυρα επικαλείται μεταξύ άλλων πιθανές «διασυνοριακές περιβαλλοντικές επιπτώσεις» και υποστηρίζει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί, μέσω μονομερών ενεργειών, να δημιουργεί τετελεσμένα τα οποία κατά την τουρκική άποψη επηρεάζουν δικά της δικαιώματα και συμφέροντα.
Φτάνει μάλιστα να χαρακτηρίζει «μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις» ελληνικές θέσεις που αποτυπώνονται μέσα από περιβαλλοντικό και χωροταξικό σχεδιασμό.
Ξανά στο τραπέζι η θεωρία των «γκρίζων ζωνών»
Το σοβαρότερο όμως βρίσκεται πίσω από τη συζήτηση περί περιβάλλοντος.
Η Άγκυρα επαναφέρει την πάγια θέση της ότι στο Αιγαίο υπάρχουν γεωγραφικοί σχηματισμοί των οποίων, κατά την τουρκική ερμηνεία, η κυριαρχία δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.
Δεν πρόκειται μάλιστα απλώς για δημοσιογραφική ερμηνεία. Σε επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών στις 28 Αυγούστου, με αφορμή το ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα, η Τουρκία έκανε ρητή αναφορά σε «γεωγραφικούς σχηματισμούς» των οποίων υποστηρίζει ότι η κυριαρχία δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες.
Είναι ουσιαστικά η επαναφορά της γνωστής τουρκικής θεωρίας περί αμφισβητούμενης κυριαρχίας νησίδων και βραχονησίδων, την οποία η ελληνική πλευρά απορρίπτει.
Ποιος όμως επιχειρεί να αλλάξει το status quo;
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αντίφαση.
Η Τουρκία κατηγορεί την Ελλάδα ότι επιχειρεί να μεταβάλει το status quo στο Αιγαίο, ενώ η ίδια εδώ και χρόνια θέτει ένα ευρύ πλέγμα ζητημάτων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Και τώρα φτάνει στο σημείο να υποδεικνύει στην Αθήνα ακόμη και πώς θα ασκεί τον χωροταξικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό της όταν αυτός αφορά το Αιγαίο.
Η Άγκυρα επιμένει επίσης ότι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μπορεί να γίνει μόνο κατόπιν συμφωνίας Ελλάδας και Τουρκίας και αφού ληφθούν υπόψη «όλες οι σχετικές προϋποθέσεις».
Η απάντηση της Αθήνας: Διεθνές Δίκαιο και εθνικά δικαιώματα
Η ελληνική θέση είναι ότι οι πρωτοβουλίες για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τα θαλάσσια πάρκα πραγματοποιούνται σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει επισημάνει ότι τουρκικές ενέργειες για θαλάσσια πάρκα οι οποίες επεκτείνονται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα και μέσα σε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας είναι αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο, διαμηνύοντας ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει «χωρίς εκπτώσεις στα εθνικά δίκαια».
Η νέα ρηματική διακοίνωση έχει επομένως ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Δείχνει ότι η Τουρκία, παρά τη ρητορική περί καλών σχέσεων και διαλόγου, δεν έχει αποσύρει ούτε μία από τις βασικές αμφισβητήσεις της στο Αιγαίο.
Και όταν μία χώρα φτάνει να δηλώνει προς την Ελλάδα ότι «δεν θα επιτρέψει» δραστηριότητες που κατά την ίδια μεταβάλλουν το status quo στο Αιγαίο, το ερώτημα γίνεται αναπόφευκτο:
Ποιος ακριβώς έδωσε στην Τουρκία το δικαίωμα να αποφασίζει τι «επιτρέπεται» και τι δεν επιτρέπεται στην Ελλάδα να σχεδιάζει και να πράττει στο πλαίσιο των κυριαρχικών της δικαιωμάτων;
