Η προοπτική μιας Βουλής με 11 κόμματα δημιουργεί νέα δεδομένα για τη Νέα Δημοκρατία και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, καθώς περιπλέκει σημαντικά την προσπάθεια εξασφάλισης αυτοδυναμίας στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στη δημοσκοπική απόσταση που χωρίζει τη ΝΔ από το ποσοστό που απαιτείται για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης. Βρίσκεται κυρίως στην κατανομή των ψήφων: όσο περισσότερα κόμματα περνούν το όριο του 3% και εκπροσωπούνται στη Βουλή, τόσο μικρότερο είναι το ποσοστό των ψήφων που μένει εκτός κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης και τόσο υψηλότερος γίνεται ο πήχης για το πρώτο κόμμα.
Το ζήτημα αναδείχθηκε έντονα από τη δημοσκόπηση της Pulse, η οποία εμφανίζει τη ΝΔ στο 30% στην εκτίμηση ψήφου, αλλά ταυτόχρονα καταγράφει ένα ενδεχόμενο ενδεκακομματικής Βουλής. Σύμφωνα με την ανάλυση των ευρημάτων, το απαιτούμενο ποσοστό για την αυτοδυναμία πλησιάζει το 40%.
Το εκλογικό παράδοξο: Πρώτη η ΝΔ, αλλά χωρίς αυτοδυναμία
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της μέτρησης είναι ότι η ΝΔ διατηρεί σαφές προβάδισμα, χωρίς όμως αυτό να μεταφράζεται αυτομάτως σε δυνατότητα σχηματισμού μονοκομματικής κυβέρνησης.
Συγκεκριμένα, η Pulse καταγράφει:
Νέα Δημοκρατία: 30%.
Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ): 16%.
ΠΑΣΟΚ: 13%.
Πιθανή είσοδος συνολικά 11 κομμάτων στη Βουλή.
Μόλις 3,5% των ψήφων εκτός κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης.
Το τελευταίο στοιχείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Στις εκλογές, οι έδρες κατανέμονται με βάση τις ψήφους των κομμάτων που περνούν το όριο εισόδου στη Βουλή. Επομένως, όταν σχεδόν το σύνολο των ψήφων εκπροσωπείται κοινοβουλευτικά, περιορίζεται το εκλογικό πλεονέκτημα του πρώτου κόμματος.
Με απλά λόγια, η ΝΔ μπορεί να κερδίσει την πρώτη θέση, αλλά να μην έχει τους 151 βουλευτές που απαιτούνται για αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Ο ισχύων εκλογικός νόμος προβλέπει κλιμακωτό μπόνους εδρών: 20 έδρες για το πρώτο κόμμα από το 25% και επιπλέον μία έδρα για κάθε μισή ποσοστιαία μονάδα, μέχρι το ανώτατο μπόνους των 50 εδρών στο 40%.
Αυτό σημαίνει ότι το 30% που εμφανίζει σήμερα η ΝΔ απέχει σημαντικά από το επίπεδο που, με τα συγκεκριμένα δεδομένα κατανομής των ψήφων, θα μπορούσε να εξασφαλίσει αυτοδυναμία.
Τι στρατηγική προτείνεται στον Μητσοτάκη
Η εικόνα αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα ποια πολιτική στρατηγική μπορεί να ακολουθήσει ο πρωθυπουργός. Από τις πρόσφατες αναλύσεις πολιτικών και δημοσκοπικών δεδομένων προκύπτουν τέσσερις βασικοί άξονες:
- Επαναπατρισμός ψηφοφόρων και αύξηση της συσπείρωσης
Το πρώτο ζητούμενο είναι να περιοριστούν οι διαρροές προς μικρότερα κόμματα, ιδιαίτερα στον χώρο της δεξιάς και της κεντροδεξιάς. Η πολυδιάσπαση της αντιπολίτευσης δεν αποτελεί αυτομάτως πλεονέκτημα για τη ΝΔ, εφόσον μικρότερα κόμματα καταφέρουν να περάσουν το 3%.
Η κυβερνητική παράταξη χρειάζεται, συνεπώς, να απευθυνθεί ξανά σε ψηφοφόρους που την εγκατέλειψαν, δίνοντας έμφαση στην οικονομία, στην καθημερινότητα, στην ασφάλεια και στη λειτουργία του κράτους.
- Μετατόπιση της συζήτησης από την πολιτική αντιπαράθεση στην κυβερνητική αποτελεσματικότητα
Η δημοσκοπική πρωτιά δεν αρκεί. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση μπορεί να πείσει ότι διαθέτει συγκεκριμένο σχέδιο για την επόμενη τετραετία.
Η ακρίβεια, το διαθέσιμο εισόδημα, η στέγαση, η υγεία και οι δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν πεδία στα οποία θα κριθεί η προσπάθεια ανάκτησης εμπιστοσύνης.
- Να μην περιοριστεί η στρατηγική στην επίκληση της σταθερότητας
Η σταθερότητα αποτελεί βασικό επιχείρημα του πρωθυπουργού, αλλά η επίκλιση της χρειάζεται να συνοδεύεται από πειστικές απαντήσεις για τα προβλήματα της καθημερινότητας και από σαφή εικόνα για το τι θα κάνει μια νέα κυβέρνηση.
- Να υπάρξει καθαρή απάντηση για την επόμενη ημέρα των εκλογών
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο δύσκολο πολιτικό ζήτημα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αποκλείσει συνεργασία με τα κόμματα που βρίσκονται δεξιότερα της ΝΔ, ενώ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διερεύνησης συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ.
Στη συνέντευξή του στις 10 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο του συνεδρίου Greece Talks, δήλωσε ότι εάν δεν υπάρξει αυτοδυναμία, το πρώτο κόμμα έχει υποχρέωση να διερευνήσει τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας. Προσδιόρισε, μάλιστα, το ΠΑΣΟΚ ως το κόμμα με το οποίο θα μπορούσε να εξετάσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Το δίλημμα των δύο εκλογικών αναμετρήσεων
Ένα ακόμη σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι είναι η προσφυγή σε δεύτερες εκλογές, εφόσον η πρώτη κάλπη δεν δώσει αυτοδύναμη κυβέρνηση και αποτύχουν οι διερευνητικές εντολές.
Η στρατηγική της μίας κάλπης, την οποία έχει επιλέξει επικοινωνιακά η κυβέρνηση, αποσκοπεί στη μέγιστη δυνατή συσπείρωση των ψηφοφόρων γύρω από τη ΝΔ. Ο διευθυντής ερευνών της GPO, Αντώνης Παπαργύρης, έχει επισημάνει ότι η απόσταση από το σημερινό δημοσκοπικό επίπεδο μέχρι το ποσοστό που απαιτείται για αυτοδυναμία παραμένει σημαντική.
Σε ανάλυσή του στα «Νέα» στις 31 Οκτωβρίου, με βάση δημοσκόπηση της GPO, εξηγεί ότι η σύνθεση της Βουλής και το ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τον εκλογικό πήχη.
Παράλληλα, πολιτικές αναλύσεις επισημαίνουν ότι ο κ Μητσοτάκης επιχειρεί να προετοιμάσει το έδαφος για το ενδεχόμενο μη αυτοδυναμίας, παρουσιάζοντας το ΠΑΣΟΚ ως δυνητικό συνομιλητή και μεταφέροντας μέρος της πολιτικής ευθύνης για ενδεχόμενο αδιέξοδο στην άρνηση των άλλων κομμάτων να συνεργαστούν.
Το πραγματικό στοίχημα για το Μέγαρο Μαξίμου
Η πιθανότητα μιας ενδεκακομματικής Βουλής αναδεικνύει μια δύσκολη εξίσωση για τη Νέα Δημοκρατία: η πρωτιά στις εκλογές δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην και δυνατότητα διακυβέρνησης χωρίς εταίρους.
Η στρατηγική πρόκληση για τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι επομένως διπλή: αφενός να αυξήσει ουσιαστικά το εκλογικό ποσοστό της ΝΔ και αφετέρου να προετοιμάσει πολιτικά μια αξιόπιστη απάντηση για το ενδεχόμενο που οι κάλπες δεν δώσουν αυτοδυναμία.
Το 40% που προκύπτει στο συγκεκριμένο δημοσκοπικό σενάριο δεν αποτελεί πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος ούτε σταθερό αριθμητικό όριο. Είναι μια εκτίμηση υπό συγκεκριμένες παραδοχές για την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση των κομμάτων.
Το βέβαιο είναι ότι η πολυδιάσπαση του πολιτικού συστήματος αλλάζει τους αριθμητικούς όρους του εκλογικού παιχνιδιού. Και αναγκάζει το Μέγαρο Μαξίμου να αντιμετωπίσει όχι μόνο το ερώτημα «πώς θα έρθει πρώτο», αλλά κυρίως το πολύ δυσκολότερο «πώς θα εξασφαλίσει 151 έδρες».