Η εικόνα που καταγράφουν σε κοινή δημοσιογραφική έρευνα η Guardian και το αφγανικό ειδησεογραφικό δίκτυο Zan Times προκαλεί σοκ. Σε πολλές επαρχίες του Αφγανιστάν, οικογένειες που δεν έχουν ούτε ψωμί να φάνε αναγκάζονται να «πουλήσουν» τις κόρες τους σε γάμο, ακόμη και όταν πρόκειται για βρέφη λίγων μηνών, προκειμένου να εξοφλήσουν χρέη ή να εξασφαλίσουν λίγα χρήματα για να επιβιώσουν.
Σύμφωνα με την έρευνα, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί δραματικά μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, καθώς η οικονομική κατάρρευση της χώρας συνδυάζεται πλέον με τη θεσμική κατάργηση σχεδόν κάθε δικαιώματος των γυναικών και των κοριτσιών.
Ταλιμπάν «αγοράζουν μικρές νύφες και θηλυκά μωρά για να τα μεγαλώσουν ως σκλάβες του σεξ, προσφέροντας από 950 ως 2.500 ευρώ στους απελπισμένους από την ένδεια Αφγανούς γονείς ή τα ανταλλάσσουν με ζώα και όπλα
Βρέφη «αρραβωνιάζονται» για να πληρωθούν χρέη
Η πιο συγκλονιστική μαρτυρία είναι εκείνη της 57χρονης Γκολνάρ, η οποία κρατά στην αγκαλιά της την εγγονή της, μόλις ενός έτους.
Ο πατέρας του παιδιού είχε βυθιστεί στα χρέη και εξαφανίστηκε για να γλιτώσει από τους πιστωτές. Η οικογένεια συμφώνησε να παραδώσει το κορίτσι όταν γίνει οκτώ ετών, έναντι 200.000 αφγάνι και διαγραφής μέρους των οφειλών.
«Όταν γίνει οκτώ χρονών θα έρθουν να την πάρουν», λέει η γιαγιά, γνωρίζοντας ότι τότε δεν θα έχει κανένα δικαίωμα να την κρατήσει κοντά της.
Ακόμη πιο ανατριχιαστική είναι η ιστορία μιας άλλης οικογένειας που υποσχέθηκε την εγγονή της όταν εκείνη ήταν μόλις δύο μηνών. Η συμφωνία προβλέπει ότι θα παραδοθεί στον μελλοντικό σύζυγο μόλις συμπληρώσει τα επτά της χρόνια.
Μητέρες στα 13 και στα 14 χρόνια
Η Guardian παρουσιάζει επίσης την ιστορία της Σίμα.
Στα 13 της χρόνια εξαναγκάστηκε να παντρευτεί τον ξάδελφό της, αφού προηγουμένως ο πατέρας της την ξυλοκόπησε μέχρι να υποκύψει. Σήμερα είναι μόλις 18 ετών, αλλά έχει ήδη γεννήσει τέσσερις φορές. Ένα από τα παιδιά της πέθανε από πνευμονία σε ηλικία ενός έτους.
Στο μεταξύ, μόνο σε ένα δημόσιο νοσοκομείο του βόρειου Αφγανιστάν καταγράφηκαν μέσα στους πρώτους πέντε μήνες του έτους 42 γεννήσεις από ανήλικες μητέρες. Έξι κορίτσια βρίσκονταν ήδη στη δεύτερη εγκυμοσύνη τους, ενώ δύο έχασαν τη ζωή τους από επιπλοκές.
Οι Ταλιμπάν νομιμοποιούν ουσιαστικά τους παιδικούς γάμους
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο δύσκολη μετά το νέο νομικό πλαίσιο που επέβαλαν οι Ταλιμπάν.
Η Amnesty International καταγγέλλει ότι ο νέος οικογενειακός κώδικας ουσιαστικά αναγνωρίζει τους γάμους που κανονίζονται στην παιδική ηλικία, περιορίζει δραματικά τη δυνατότητα των κοριτσιών να ακυρώσουν έναν εξαναγκαστικό γάμο και δίνει ακόμη μεγαλύτερη εξουσία στους άνδρες συγγενείς να αποφασίζουν για τη ζωή τους.
Παράλληλα, τα κορίτσια εξακολουθούν να αποκλείονται από τη δευτεροβάθμια και πανεπιστημιακή εκπαίδευση, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο την πίεση προς τις οικογένειες να τα παντρέψουν νωρίς.
Δεν συμβαίνει μόνο στο Αφγανιστάν
Αν και το Αφγανιστάν αποτελεί σήμερα ίσως το πιο ακραίο παράδειγμα, η πρακτική των γάμων ανηλίκων για οικονομικούς λόγους ή για εξόφληση χρεών δεν έχει εξαφανιστεί από άλλες περιοχές του κόσμου.
Καταγράφεται ακόμη σε ορισμένες αγροτικές και φτωχές περιοχές:
- του Πακιστάν, όπου σε ορισμένες φυλετικές κοινότητες κορίτσια δίνονται σε γάμο για την επίλυση διαφορών ή χρεών,
- της Υεμένης, όπου ο πόλεμος και η ακραία φτώχεια έχουν οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση παιδικών γάμων,
- του Νότιου Σουδάν και του Σουδάν, όπου οι οικογένειες ανταλλάσσουν τις κόρες τους με προίκα σε ζώα ή χρήματα,
- καθώς και σε περιοχές της Αιθιοπίας, της Σομαλίας και του Τσαντ, όπου οι οικονομικές πιέσεις και οι παραδοσιακές πρακτικές εξακολουθούν να τροφοδοτούν τους γάμους ανηλίκων.
Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι στο Αφγανιστάν το φαινόμενο έχει αποκτήσει νέα ένταση, επειδή η ανθρωπιστική κρίση συνδυάζεται με ένα θεσμικό πλαίσσιο που όχι μόνο δεν προστατεύει τα κορίτσια, αλλά στην πράξη διευκολύνει τον εξαναγκαστικό γάμο και περιορίζει κάθε δυνατότητα διαφυγής τους
