Τάκης Μαυρωτάς: Μια αλήθεια όλη η δουλειά σας.
Θόδωρος Παπαγιάννης: Τη δική μου αλήθεια. Έφερνα έναν κόσμο δικό μου, από εδώ. Αυτές οι καταβολές και οι επιρροές που είχα από τον τόπο μου, από τους μαστόρους, τους βοσκούς, αυτά που έβλεπα, ήταν τόσο δυνατές, σαν φύτρες. Πέρα από ό,τι άλλο, έντεχνο, έχει προστεθεί στην πορεία από τις σχολές και το εξωτερικό, αυτές ήταν οι φύτρες που αναδύονται μέσα από τις πλάκες, μέσα από τις πέτρες, χωρίς να τις εμποδίζουν. Ήταν οι επιρροές που είχα από τον τόπο μου. (Από τον κατάλογο συνοδευτικό της έκθεσης Θεόδωρος Παπαγιάννης: Γνώθι σαυτόν”).
Σήμερα, σε ηλικία 84 χρονών, ο, γεννημένος στο Ελληνικό Ιωαννίνων, εικαστικός καλλιτέχνης, Θεόδωρος Παπαγιάννης, όπου το 1942 δημιούργησε το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης “Θεόδωρος Παπαγιάννης” αποτελεί ένα από τα κεφάλαια της εικαστικής ζωής του τόπου. Γι’ αυτό το λόγο η έκθεση “Θεόδωρος Παπαγιάννης: Γνώθι σαυτόν” που παρουσιάζει για πρώτη φορά στη Σύρο το Ιδρυμα Ίδρυμα Αντώνιος Ε. Κομνηνός σε συνεργασία με τον Δήμο Σύρου-Ερμούπολης και τον καλλιτέχνη και σε επιμέλεια του θεωρητικού και κριτικού της τέχνης Τάκη Μαυρωτά, αποτελεί τον χαρακτήρα σημαντικού τεκμηρίου. Η έκθεση που εγκαινιάζεται σήμερα, Σάββατο 20 Ιουνίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 26 Ιουλίου 2026 στην Πινακοθήκη Κυκλάδων αναδεικνύει σημαντικές πτυχές της πολυεπίπεδης δουλειάς του Θόδωρου Παπαγιάννη.
Συγκεκριμένα, πολύτιμα γλυπτά και αντιπροσωπευτικές εγκαταστάσεις του καταξιωμένου Ηπειρώτη γλύπτη Θεόδωρου Παπαγιάννη θα αποκαλύψουν τις προαναφερθείσες πτυχές όπου η ύλη μετατρέπεται σε φορέα μνήμης και νοήματος. Πρόκειται για γνωστά και άγνωστα έργα του, τα οποία ενεργοποιούν έναν ουσιαστικό διάλογο με την ιστορία, τη συλλογική εμπειρία και τα βιώματα, σκιαγραφώντας τη μακρά καλλιτεχνική του διαδρομή από το Ελληνικό Ιωαννίνων έως την Αθήνα και την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, όπου δίδαξε ως καθηγητής γλυπτικής επί τέσσερις δεκαετίες έως το 2009.
Κωνσταντίνος Τασούλας: «Πολυσχιδής, πολύτροπη και πολύιδρις είναι η γλυπτική διαδρομή του Θεόδωρου Παπαγιάννη
Την έκθεση συνοδεύει πολυσέλιδος κατάλογος, με πρόλογο της Α.Ε. Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Κωνσταντίνου Τασούλα, ο οποίος επισημαίνει μεταξύ των άλλων «Πολυσχιδής, πολύτροπη και πολύιδρις είναι η γλυπτική διαδρομή του Θεόδωρου Παπαγιάννη. Αντλεί από την κληρονομιά μας και συνομιλεί γόνιμα με τον μοντερνισμό, συγκεράζοντας παράδοση και νεωτερικότητα, λαϊκότητα και λογιοσύνη, αναπαράσταση και αφαίρεση. Προσεγγίζει με ισόρροπο σεβασμό το ιστορικό βίωμα και την κοινωνική εμπειρία, την καθημερινή ανάγκη και την ζώσα μνήμη και τα μεταπλάθει σε μορφές που συνδέουν το χοϊκό με το πνευματικό στοιχείο, επιμένοντας να οραματίζεται μια μυθική εμπειρία πτήσης και ανάτασης….. Και είναι αλήθεια. Ωστόσο, οι βαθιές του ρίζες δεν διασώζουν απλώς τη μυθική μνήμη, αλλά διατηρούν, στο έργο του, την αδιαίρετη συνέχεια του χρόνου ως το πιο πρόσφατο παρελθόν. Το παρελθόν ενός τόπου σκληρού και γνήσιου, της γενέτειράς του, της Ηπείρου, και του χωριού του, του Ελληνικού Ιωαννίνων, που το μετέτρεψε σε υπαίθρια γλυπτοθήκη και του δώρισε ένα μοναδικό Μουσείο, στεγάζοντάς το στο εγκαταλειμμένο του σχολείο.»
Ακολουθούν χαιρετισμοί και κείμενα του κ. Αντώνη Κομνηνού προέδρου του ομώνυμου ιδρύματος, του κ. Αλέξανδρου Αθανασίου Δημάρχου Σύρου Ερμούπολης, της Ιφιγένειας Μποτζάκημουσειολόγου και υπεύθυνης προγράμματος ιδρύματος Αντώνη Ε. Κομνηνού, των αείμνηστων Άγγελου Δεληβοριά, Μαρίνας Λαμπράκη Πλάκα, Γιάννη Παππά και του επιμελητή της έκθεσης,θεωρητικού και κριτικού της τέχνης Τάκη Μαυρωτά, ο οποίος τονίζει μεταξύ των άλλων στο κείμενο του: Θεόδωρος Παπαγιάννης Ο γλύπτης που δέχθηκε την τέχνη ως κώδικα ζωής:
Τάκης Μαυρωτάς: Στέκεται ακίνητος αντίκρυ στον εαυτό του, ζητώντας τις δικές του απαντήσεις στο μυστήριο του κόσμου
«Η καλλιτεχνική του αλήθεια έχει ρίζες στην παράδοση της Ηπείρου και στην αγωνία του να συνδέσει το μέτρο από την κλασική αρχαιότητα με την σύγχρονη εποχή. Μπολιασμένος με τα εφόδια ενός καλοσπουδασμένου γλύπτη, γνώστης της αρχαίας ελληνικής πλαστικής και των αναζητήσεων της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, επιστρέφει στην Ελλάδα από το Παρίσι το 1982, για να ακολουθήσει τον προσωπικό του δρόμο. Πρόκειται για ένα έργο που βασίζεται στο δομικά αναγκαίο, στο αισθητικά επαρκές, στην εκφραστική λιτότητα κα στην καθοριστική της σχέση με το φως….. Το διαρκές και το αιώνιο προκαλούν τον Παπαγιάννη, από τα εφηβικά του χρόνια, στο να αντιλαμβάνεται την ευεργεσία της τέχνης για να πλάσει τα ανθρωποκεντρικά του γλυπτά, που κουβαλούν την αέναη εμπειρία της ανθρώπινης μοίρας, της χαράς και της λύπης. Ατάραχα και ασταμάτητα φιλιώνει με τη φύση, τους ανθρώπους και την ιστορία. Στέκεται ακίνητος αντίκρυ στον εαυτό του, ζητώντας τις δικές του απαντήσεις στο μυστήριο του κόσμου. Ενός κόσμου, με στέρεες πλαστικές δημιουργίες, εσωτερική πνοή και εξαιρετική τεχνική. Με τους ανδριάντες, τις προτομές και τις μνημειακές του συνθέσεις έχει επέμβει, σωτήρια και αρμονικά, στον περιβάλλοντα φυσικό χώρο, εμμένοντας στις ρεαλιστικές αποτυπώσεις…. Μνημειακά γλυπτά, που, είτε στέκουν δίπλα στη λίμνη των Ιωαννίνων, είτε στη σκιά των βουνών του Ελληνικού, βρήκαν τη θέση τους στο περιβάλλον και κατεύνασαν την ανησυχία του για το ανθρώπινο πεπρωμένο. Η βαθιά ανθρωποκεντρική του δουλειά με τις τρυφερές γυναικείες μορφές ξαπλωμένες ή όρθιες, τις μητέρες με τα παιδιά και τα ζευγάρια αποκαλύπτει την κοσμοθεωρία του, μέσα από τον πυκνό πλασμό και τις κλειστές καθαρές φόρμες με τις ρυθμικές σχέσεις των επιπέδων, τα οποία διαπερνά το φως. Ο όγκος, το σχέδιο, η σύνθεση τον απασχολούν έντονα, όπως και η συνύφανση της πλαστικής με την γεωμετρία.»
O Θεόδωρος Παπαγιάννης γεννήθηκε στο Ελληνικό Ιωαννίνων το 1942. Το 2009 δημιούργησε εκεί το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης “Θεόδωρος Παπαγιάννης”. Έχει πραγματοποιήσει 55 ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετοχή σε πολυάριθμες ομαδικές. Μνημειακά του γλυπτά βρίσκονται σε μουσεία, δημόσιους χώρους και ιδιωτικές συλλογές, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό ενώ έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία και διακρίσεις.
Τα εγκαίνια της έκθεσης, σήμερα, Σάββατο 20 Ιουνίου, στις 20.00, θα γίνουν από την Υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη.
Info:
Διοργάνωση: Ίδρυμα Αντώνιος Ε. Κομνηνός
Επιμέλεια έκθεσης: Τάκης Μαυρωτάς
Διάρκεια έκθεσης: 20 Ιουνίου έως 26 Ιουλίου 2026
Εγκαίνια: Σάββατο 20 Ιουνίου, 20:00
Δημοτική Πινακοθήκη Κυκλάδων, Σύρος
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα-Κυριακή 11:00-13:00 και 17:30-22:00 / Τρίτη και Τετάρτη μόνο απόγευμα
Φωτογραφίες έργων: Χάρης Παπαδημητρακόπουλος, Οδυσσέας Βαχαρίδης
