Συνεχίζεται η πολιτική αντιπαράθεση για τις γενεσιουργές αιτίες που επέτρεψαν τη μαζική έφοδο χιλιάδων παράτυπων μεταναστών – κυρίως νεαρών ανδρών και εφήβων στη Θέουτα, ισπανικό θύλακα που βρίσκεται στην Αφρική.
Ευθύνες στο Μαρόκο
Iσπανικοί πολιτικοί κατηγορούν το Μαρόκο ότι πυροδότησε τη μεταναστευτική κρίση, με τον ηγέτη του ισπανικού θύλακα να δηλώνει ότι οι μεταναστευτικές ροές ενθαρρύνθηκαν ή τουλάχιταον επιτράπηκαν από το Μαρόκο».
Ισπανοί αξιωματούχοι δήλωσαν τη Δευτέρα ότι υπολογίζεται πως 69.500 άνθρωποι που είχαν φτάσει στα τέλη της περασμένης εβδομάδας στη Θέουτα, επέστρεψαν στο Μαρόκο τις τελευταίες ημέρες. Περίπου 2.500 άνθρωποι που πραγματοποίησαν τη διέλευση πιστεύεται ότι βρίσκονται ακόμη στη Θέουτα.
Ο ίδιος δήλωσε ότι οι ντόπιοι παρακολουθούσαν τα γεγονότα να εξελίσσονται με ένα μείγμα θλίψης, ανησυχίας και αγωνίας. «Ο κόσμος δεν το βλέπει αυτό ως μεταναστευτική κρίση· ήταν θεμελιωδώς μια επίθεση, μια παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας», δήλωσε ο Χουάν Χεσούς Βίβας, ηγέτης του θύλακα στην εφημερίδα El País.
Επιπλέον,παραλλήλισε την κατάσταση με τον Μάιο του 2021, όταν το Ραμπάτ μείωσε τους συνοριακούς ελέγχους, επιτρέποντας σε 10.000 ανθρώπους να περάσουν στη Θέουτα μέσα σε δύο ημέρες, κατά τη διάρκεια μιας διπλωματικής αντιπαράθεσης για την απόφαση της Μαδρίτης να επιτρέψει σε ηγέτη της ανεξαρτησίας της Δυτικής Σαχάρας να νοσηλευτεί για Covid-19 στην Ισπανία.
Μιλώντας τη Δευτέρα, η υπουργός Άμυνας της Ισπανίας, Μαργαρίτα Ρόμπλες, φάνηκε επίσης να υποδηλώνει την εμπλοκή του Ραμπάτ. «Ούτε η Ισπανία ούτε το Μαρόκο μπορούν να κοιτάζουν από την άλλη πλευρά όταν πρόκειται για αυτή την τραγωδία», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Ζητώ από την κυβέρνηση του Μαρόκου να διερευνήσει πλήρως τι συνέβη».
Την εκτίμηση αυτή φαίνεται να ενισχύει και η προκαταρκτική έκθεση των ισπανικών μυστικών υπηρεσιών. Σύμφωνα με αυτήν, παρότι η μαζική είσοδος μεταναστών δεν οργανώθηκε από το Μαρόκο, οι αρχές της χώρας απέτυχαν να τη συγκρατήσουν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις διευκόλυναν τα περάσματα.
Πηγές των μυστικών υπηρεσιών ανέφεραν στην El País ότι η έξαρση της κρίσης οφείλεται κυρίως σε ψευδείς ειδήσεις που κυκλοφόρησαν στα social media. Αφορμή στάθηκε η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία απαγορεύει τις άμεσες απελάσεις όσων φτάνουν δια θαλάσσης. Όσο η παραπληροφόρηση φούντωνε στο διαδίκτυο, οι μαροκινοί έλεγχοι στα σύνορα χαλάρωναν, μέχρι που σταμάτησαν τελείως στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, επιτρέποντας σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να περάσουν στην Ισπανία.
Προειδοποιήσεις του Ραμπάτ
Από την πλευρά του, ανώτερος Μαροκινός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ραμπάτ είχε προειδοποιήσει εγκαίρως τη Μαδρίτη πως η δικαστική αυτή απόφαση θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα.
Την περασμένη εβδομάδα, τουλάχιστον 50.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους Μαροκινοί, εισήλθαν στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, πεζοί ή κολυμπώντας από τη γειτονική πόλη Φνιντέκ.
Αυτή η πρωτοφανής εισροή κατέκλυσε γρήγορα τον ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική, πριν οδηγήσει σε χιλιάδες επιστροφές στο Μαρόκο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας αποφάσισε στις 8 Ιουλίου ότι οι μετανάστες που φτάνουν δια θαλάσσης δεν πρέπει να επιστρέφονται τόσο γρήγορα όσο άλλοι, και η Μαδρίτη κατηγόρησε εγκληματικές συμμορίες για τη διασπορά παραπληροφόρησης σχετικά με την απόφαση.
«Ξεκινήσαμε τις επαφές με την ισπανική πλευρά γύρω στις 22–23 Ιουλίου, όταν τα δίκτυα άρχισαν να μιλούν για αυτό», δήλωσε τη Δευτέρα το βράδυ ο ανώτερος Μαροκινός αξιωματούχος, διατηρώντας την ανωνυμία του.
«Συζητήσαμε αυτή την απόφαση και τον αντίκτυπό της. Εξηγήσαμε ότι αυτή η απόφαση επρόκειτο να δημιουργήσει πρόβλημα. Και πράγματι δημιούργησε πρόβλημα», σημείωσε.
Η εκπρόσωπος της ισπανικής κυβέρνησης, Έλμα Σάιθ, απέρριψε τον ισχυρισμό.
«Σε κανένα σημείο δεν υπήρξε καμία ένδειξη, καμία αναφορά που να μας προειδοποιούσε για το μέγεθος αυτού του πρωτοφανούς γεγονότος», δήλωσε στους δημοσιογράφους στη Μαδρίτη.
Ο Μαροκινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η μαζική μετακίνηση ανθρώπων προς τη Θέουτα δεν ήταν αποτυχία του μηχανισμού ασφαλείας του Μαρόκου.
«Είναι απλοϊκό να λέγεται ότι το Μαρόκο έπρεπε απλώς να χρησιμοποιήσει βία για να τους σταματήσει. Αυτό σημαίνει πλήρη παρερμηνεία του φαινομένου», είπε. «Θα μπορούσε η Ισπανία, βλέποντάς τους να έρχονται, να έχει κάνει κάτι για να τους σταματήσει χρησιμοποιώντας απλώς όπλα και δυνάμεις ασφαλείας; Αυτό δεν είναι δυνατόν».
«Σε ένα ορισμένο σημείο, οι μαροκινές δυνάμεις επιβολής του νόμου δεν μπορούσαν πλέον να αντιμετωπίσουν τους μετανάστες επειδή οι αριθμοί ήταν πολύ μεγάλοι» και επειδή «το φαινόμενο της έλξης (pull effect) ήταν πολύ ισχυρό», πρόσθεσε.
«Δεν είναι αποκλειστική ευθύνη του Μαρόκου» η διαχείριση της μετάναστευσης, είπε, συμπληρώνοντας ότι το κόστος της διαχείρισης της μετάναστευσης για το Βασίλειο του Μαρόκου ανέρχεται σε περίπου 500 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Παρ’ όλα αυτά, ανέφερε ότι το Ραμπάτ και η Μαδρίτη έδρασαν «ως αξιόπιστοι εταίροι» και συνεχίζουν να εργάζονται «σε πλήρη συντονισμό» για τα μεταναστευτικά ζητήματα.
«Σήμερα, εναπόκειται στην Ισπανία να βρει απαντήσεις στις προκλήσεις που θέτει αυτή η απόφαση», τόνισε.
«Η δέσμευση του Μαρόκου παραμένει η ίδια. Αποδέχεται την επιστροφή όσων καταφέρνουν να περάσουν. Θέτει σε εφαρμογή προληπτικά μέτρα για να σταματήσει όσο το δυνατόν περισσότερες αναχωρήσεις και θα συνεχίσει να το κάνει», υπογράμμισε.
Η Σάιθ δήλωσε ότι η «εξαιρετική ανταπόκριση της Ισπανίας σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα» απέναντι στην κρίση δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη συνεργασία του Μαρόκου.
Οι προειδοποιήσεις των μυστικών υπηρεσιών που αγνοήθηκαν
Την ίδια στιγμή νέα στοιχεία από στρατιωτικές και πολιτικές υπηρεσίες πληροφοριών αποκαλύπτουν ότι η ισπανική κυβέρνηση γνώριζε εκ των προτέρων για τον κίνδυνο μαζικής άφιξης μεταναστών στη Θέουτα.
Οι προειδοποιήσεις των μυστικών υπηρεσιών ήταν συνεχείς για αρκετές ημέρες, φτάνοντας μέχρι και λίγες ώρες πριν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι περάσουν τα σύνορα από το Μαρόκο, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές που επικαλείται το euronews.
Συγκεκριμένα, είχαν ενημερώσει πως ο βασιλιάς Μοχάμεντ ΣΤ΄ ήταν πιθανό να προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση στα σύνορα, συνδυάζοντάς την με τους εορτασμούς για την Ημέρα του Θρόνου στο Μαρόκο. Μετά τις αρχικές προειδοποιήσεις, ακολούθησαν αναφορές για μετανάστες που περνούσαν κολυμπώντας από το Φνιντέκ, αλλά και για λεωφορεία που μετέφεραν κόσμο από διάφορες περιοχές της χώρας προς τη μεθοριακή γραμμή.
Η Πολιτοφυλακή και η Εθνική Αστυνομία στο συνοριακό πέρασμα Ταραχάλ στάθηκαν ανήμπορες να ανακόψουν το μεταναστευτικό κύμα. Έτσι, εστίασαν την προσοχή τους στην παροχή πρώτων βοηθειών στους τραυματίες.
Οι ίδιες πηγές, μιλώντας στο The Objective, επέκριναν τη Μαδρίτη επειδή δεν κινητοποίησε αμέσως τον στρατό, παρά το γεγονός ότι οι στρατιωτικές μονάδες σε Θέουτα και Μελίγια βρίσκονταν σε ετοιμότητα.
«Μπορούσαν να ενεργοποιηθούν χωρίς καθυστερήσεις και συσκέψεις, αρκούσε μια πολιτική απόφαση και μια εντολή από τη διοίκηση επιχειρήσεων», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Αστυνομικοί που επιχειρούσαν στο σημείο κατήγγειλαν επίσης ότι η μαροκινή χωροφυλακή παρακολουθούσε «με τα χέρια σταυρωμένα» τις προσπάθειες των μεταναστών να περάσουν τα σύνορα.
Αρνείται η Μαδρίτη
Ωστόσο, η κεντρική κυβέρνηση της Μαδρίτης απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι αγνόησε τις προειδοποιήσεις της μυστικής υπηρεσίας CNI για τη μαζική εισβολή δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα στη Βόρεια Αφρική.
Όπως δήλωσε τη Δευτέρα, δεν είχε λάβει καμία αναφορά των υπηρεσιών πληροφοριών που να προειδοποιούσε για μια μεταναστευτική κρίση τέτοιας κλίμακας.
Με πληροφορίες από Euronews, BBC, South China Morning Post
