Ο θάνατος της βασίλισσας σε μια σφηκοφωλιά πυροδοτεί αναταραχή και έναν αδυσώπητο εμφύλιο πόλεμο για την εξουσία, ωστόσο οι αποικίες σφηκών τα καταφέρνουν να επιζήσουν επειδή, ενώ κάποιες σφήκες αλληλοσκοτώνονται για την κυριαρχία, κάποιες άλλες συνεχίζουν να δουλεύουν για την επιβίωση, σύμφωνα με νέα έρευνα του University College London.
Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύονται στο Animal Behaviour και υποδεικνύουν πως ακόμα και σε αποικίες όπου η διαδοχή είναι βίαιη και χαοτική, υπάρχουν κάποιες φιλότιμες σφήκες οι οποίες «σώζουν την κατάσταση» δουλεύοντας σκληρότερα για να καλυφθούν οι βασικές ανάγκες.
Η έρευνα εστιάζει σε συνεργατικές κοινωνίες ενός είδους σφήκας (Polistes canadensis), που συναντάται στην Καραϊβική, όπου πολλές σφήκες ζουν μαζί μα η αναπαραγωγή ελέγχεται από ένα κυρίαρχο θηλυκό. Τα άλλα θηλυκά δεν είναι στείρα, ωστόσο, και αν η βασίλισσα πεθάνει, μπορούν να πάρουν τη θέση της.
Για να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο οι αποικίες διαχειρίζονται την απώλεια της βασίλισσας, οι ερευνητές απομάκρυναν τις βασίλισσες από εδραιωμένες, σταθερές αποικίες. Αυτό που παρατηρήθηκε ήταν…χάος: Επιθετικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε θηλυκά κλιμακώνονταν απότομα, καθώς ανταγωνίζονταν για την αναπαραγωγική κυριαρχία, και τα συνήθη κοινωνικά δίκτυα της αποικίας κατέρρεαν. Αντί για κάποιου είδους ομαλή μετάβαση, η διαδοχή περιλαμβάνει μια περίοδο έντονης σύγκρουσης, που περιλαμβάνει πολλά μέλη της αποικίας.
Ωστόσο, όσο γίνεται αυτό, οι αποικίες δεν καταρρέουν. Η εσωτερική σταθερότητα διατηρείται επειδή υπάρχουν κάποιες σφήκες τις οποίες οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν «αντισταθμιστές»: Αυτές οι σφήκες αποφεύγουν τη σύγκρουση και τον αγώνα για την εξουσία – αντ’αυτού δουλεύουν περισσότερο για να καλυφθούν βασικές ανάγκες, όπως η συλλογή τροφής και η φροντίδα των μικρών. Διασφαλίζοντας την προμήθεια τροφής στα μικρά, βοηθούν να συνεχιστεί η λειτουργία της αποικίας εν μέσω του…εμφυλίου. Άξιο αναφοράς είναι πως οι αντισταθμιστές δεν φαίνονται να διαφέρουν βιολογικά από τις σφήκες που εμπλέκονται στον αγώνα για την εξουσία, κάτι που οι ερευνητές θεωρούν ότι δείχνει πως η συμπεριφορά αυτή ίσως να αντικατοπτρίζει στρατηγικές αποφάσεις αντί για συγκεκριμένους ρόλους. Κάποιες σφήκες μπορεί να βλέπουν την επίτευξη κυριαρχίας ως την καλύτερη ευκαιρία για μελλοντική αναπαραγωγή, ενώ άλλοι επιδιώκουν να διασφαλίσουν την επιβίωση της αποικίας – η οποία κατά κανόνα αποτελείται από συγγενικές σφήκες.
Τα ευρήματα της έρευνας θέτουν υπό αμφισβήτηση την αντίληψη πως οι συνεργατικές κοινωνίες πρέπει να βασίζονται σε τακτικά, δομημένα βάσει κανόνων, συστήματα διαδοχής για να παραμένουν σταθερά. Αν και η διαδοχή μέσω σύγκρουσης θεωρείται πως έχει πολύ υψηλό κόστος για να αποτελεί νόρμα, η έρευνα δείχνει πως αυτά τα συστήματα μπορούν να είναι βιώσιμα αν υπάρχουν…αντισταθμιστές για να σηκώνουν το βάρος της επιβίωσης όταν οι άλλοι μάχονται για την εξουσία.
