Η δυνατότητα του σώματος να συγκεντρώνει ούρα και να αποφεύγει την αφυδάτωση βασίζεται κυρίως σε μια ορμόνη, τη βαζοπρεσίνη, πίστευαν ως τώρα οι επιστήμονες- ωστόσο νέα έρευνα δείχνει ότι υπάρχει μια εναλλακτική λειτουργία στα νεφρά για τη ρύθμιση του νερού, που λειτουργεί ανεξάρτητα από τη βαζοπρεσίνη.
Σύμφωνα με το Science Daily, της έρευνας ηγήθηκε ο νεφρολόγος Φουάντ Χεμπίμπ της Mayo Clinic και δημοσιεύτηκε στο Journal of Clinical Investigation. «Η δυνατότητα του νεφρού να ρυθμίζει νερό είναι μια από τις πιο θεμελιώδεις διαδικασίες του σώματος…δεν ανακαλύπτεις κάθε μέρα έναν νέο τρόπο που πραγματοποιεί αυτή τη λειτουργία» σημείωσε σχετικά.
Ο εντοπισμός ενός επιπλέον μηχανισμού που έχει να κάνει με τη διατήρηση νερού παρέχει ένα νέο επίπεδο στις γνώσεις δεκαετιών όσον αφορά στη φυσιολογία του νεφρού. Η ανακάλυψη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους ανθρώπους με πολυκυστική νόσο νεφρών, μια γενετική διαταραχή που οδηγεί στη δημιουργία κυστών με υγρό στα νεφρά. Στο πέρασμα του χρόνου, οι κύστες αυτές μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των νεφρών και μακροπρόθεσμα να οδηγήσουν σε νεφρική ανεπάρκεια.
Η πολυκυστική νόσος νεφρών επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο και πολλοί είναι αυτοί που χρειάζονται αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού.
Η ομάδα του Χεμπίμπ χρησιμοποιεί μοντέλα κυττάρων που έχουν δημιουργηθεί σε εργαστήριο για να μελετά τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται και μεγαλώνουν οι κύστες στα νεφρά. Σε μια σειρά από πειράματα, οι ερευνητές δοκίμασαν ουσίες που ανέμεναν να χειροτερεύσουν την ασθένεια, αυξάνοντας την κυτταρική δραστηριότητα που σχετίζονται με την ανάπτυξη των κυστών. Μία από αυτές, η προβενεσίδη (probenecid), είναι ένα φάρμακο που είχε εμφανιστεί αρχικά στη δεκαετία του 1940 με σκοπό την εξοικονόμηση της πενικιλίνης μέσω μείωσης της απομάκρυνσης του αντιβιοτικού μέσω ούρων. «Περιμέναμε ότι αυτό το φάρμακο θα έκανε τη διαδικασία δυσκολότερη…αντ’αυτού έκανε το αντίθετο» είπε ο Χεμπίμπ.
Αντί να επιταχύνει την ανάπτυξη των κυστών, η προβενεσίδη την επιβράδυνε. Αφού επανειλημμένα πειράματα είχαν το ίδιο αποτέλεσμα, οι επιστήμονες συνειδητοποίησαν πως είχαν ανακαλύψει κάτι απρόσμενο- και άρχισαν να αναζητούν τους λόγους που το φάρμακο είχε αυτή την επίδραση. Η έρευνα έδειξε πως η προβενεσίδη επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα των νεφρών μεταχειρίζονται το ουρικό οξύ, που λειτουργεί ως φορέας «σήματος», ενεργοποιώντας μια σειρά από διεργασίες οι οποίες οδηγούν τα κανάλια νερό στην επιφάνεια του κυττάρου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα νεφρά να απορροφούν εκ νέου το νερό και να συγκεντρώνουν ούρα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνεται χωρίς να εξαρτάται από τη βαζοπρεσίνη.
«Αυτό αποτελεί μια ξεχωριστή οδό από αυτό που περιγράφεται στα παραδοσιακά μοντέλα φυσιολογίας…επιδεικνύει ότι το νεφρό έχει έναν επιπλέον μηχανισμό να διατηρεί νερό» σημείωσε ο Χεμπίμπ.
Η ανακάλυψη αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά στην αντιμετώπιση της πολυκυστικής νόσου νεφρών. Κύριο «όπλο» εναντίον της είναι η τολβαπτάνη, που μπλοκάρει τη βαζοπρεσίνη, κάτι που βοηθά στη μείωση της ανάπτυξης κυστών, μα επίσης οδηγεί στην παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων ούρων, συχνά 6-7 λίτρα την ημέρα. Πολλοί δυσκολεύονται να το διαχειριστούν αυτό, και δεν συνεχίζουν τη θεραπεία. Στο πλαίσιο μελετών και δοκιμών διαπιστώθηκε πως η χρήση προβενεσίδης μειώνει τον όγκο των ούρων και τη συχνότητα της νυχτερινής ούρησης, ενώ παράλληλα διατηρεί αποτελεσματική τη θεραπεία. Κατά μέσο όρο οι ασθενείς διαπίστωσαν περίπου 30% μείωση στον όγκο των ούρων μετά τη λήψη προβενεσίδης: Πολλοί από εκεί που ξυπνούσαν πολλές φορές τη νύχτα για ούρηση, το κάνουν πλέον μόνο μια φορά, κάτι που αποτελεί σημαντική βελτίωση στην ποιότητα ζωής τους.
