Στις 8 Σεπτεμβρίου 1982 η Ελλάδα αποκτούσε ένα στάδιο που για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες θα γινόταν συνώνυμο των μεγαλύτερων αθλητικών και μουσικών γεγονότων της χώρας.
Με την έναρξη του 13ου Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Στίβου εγκαινιαζόταν και το Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας, βρισκόταν εκεί μαζί με τον πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου.
Πίσω όμως από το ΟΑΚΑ υπήρχε ένα πολύ μεγαλύτερο όραμα.
Ο Καραμανλής και η μεγάλη ιδέα: Οι Ολυμπιακοί για πάντα στην Ελλάδα
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε συνδέσει την κατασκευή μεγάλων αθλητικών υποδομών με την επιστροφή των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα.
Ήδη από τις 31 Ιουλίου 1976 είχε προτείνει επισήμως στον πρόεδρο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής λόρδο Κιλάνιν τη μόνιμη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην περιοχή της Αρχαίας Ολυμπίας.
Επανήλθε στην πρόταση το 1980, υποστηρίζοντας ότι η Ολυμπία θα μπορούσε να αποτελέσει ένα είδος διεθνώς κατοχυρωμένου ουδέτερου εδάφους. Η σκέψη του ήταν ότι με αυτόν τον τρόπο οι Αγώνες θα προστατεύονταν από πολιτικούς ανταγωνισμούς, μποϊκοτάζ και διεθνείς συγκρούσεις που ήδη είχαν σημαδέψει τον ολυμπιακό θεσμό.
Χαρακτηριστική ήταν η επιχειρηματολογία του:
«Καμιά άλλη χώρα δεν θα μπορούσε να διεκδικήσει την μόνιμη διεξαγωγή των Αγώνων στην περιοχή της, εκτός από την χώρα που γέννησε την Ολυμπιακή Ιδέα».
Η πρόταση δεν έγινε ποτέ αποδεκτή από τη ΔΟΕ. Είκοσι τέσσερα χρόνια μετά τη θεμελίωση του ΟΑΚΑ, όμως, η Ελλάδα θα ζούσε εκείνο που τότε έμοιαζε μακρινό: τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.
Από τον θεμέλιο λίθο στα εγκαίνια μέσα σε μόλις 32 μήνες
Ο θεμέλιος λίθος του Ολυμπιακού Σταδίου τοποθετήθηκε τον Ιανουάριο του 1980 από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Το στάδιο ήταν έτοιμο τον Σεπτέμβριο του 1982. Δηλαδή το τεράστιο για τα δεδομένα της εποχής έργο κατασκευάστηκε σε περίπου δύο χρόνια και οκτώ μήνες.
Κατασκευάστρια ήταν η γερμανική Weidleplan, με υπεύθυνους αρχιτέκτονες τους H. Stalhout, Frank Herre και Δημήτρη Ανδρικόπουλο.
Το κόστος της αρχικής κατασκευής, μαζί με τον εξοπλισμό και τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, υπολογίζεται ότι έφθασε περίπου τα 5 δισεκατομμύρια δραχμές της εποχής.
Και γύρω από το στάδιο άρχισε σταδιακά να δημιουργείται μια ολόκληρη αθλητική πολιτεία: Ποδηλατοδρόμιο, Κέντρο Υγρού Στίβου, Κλειστό Γυμναστήριο, εγκαταστάσεις τένις και δεκάδες βοηθητικοί χώροι.
Και μετά ήρθε ο Καλατράβα
Η μεγάλη μεταμόρφωση έγινε ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.
Ο διάσημος Ισπανός αρχιτέκτονας και μηχανικός Σαντιάγο Καλατράβα ανέλαβε τον σχεδιασμό της αισθητικής ενοποίησης του ΟΑΚΑ στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Οι σχετικές μελέτες βρίσκονταν σε εξέλιξη ήδη από το 2001 και τα έργα κορυφώθηκαν την περίοδο 2002-2004.
Το σήμα κατατεθέν ήταν φυσικά το τεράστιο στέγαστρο του Ολυμπιακού Σταδίου.
Περίπου 18.000 τόνοι μεταλλικής κατασκευής, δύο τεράστια τόξα και δεκάδες χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα κάλυψης δημιούργησαν μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες εικόνες των Αγώνων της Αθήνας.
Ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός για το ευρύτερο έργο της αισθητικής ενοποίησης και των ειδικών κατασκευών του ΟΑΚΑ κινήθηκε περίπου στα 176-185 εκατ. ευρώ, ενώ διαφορετικοί υπολογισμοί για το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων στο Ολυμπιακό Στάδιο και το συγκρότημα δίνουν μεγαλύτερα ποσά, ανάλογα με το ποια έργα συμπεριλαμβάνονται.
Το ΟΑΚΑ έγινε το κέντρο των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και εκεί πραγματοποιήθηκαν οι ανεπανάληπτες τελετές έναρξης και λήξης.
Ένα γήπεδο που έγινε σπίτι και των τριών «μεγάλων»
Υπήρξε εποχή που το ΟΑΚΑ ήταν ουσιαστικά το ποδοσφαιρικό σπίτι ολόκληρης της Αθήνας — ακόμη και του Πειραιά.
Ο Παναθηναϊκός το χρησιμοποίησε ως βασική έδρα επί πολλά χρόνια, αρχικά από το 1984 έως το 2000 και στη συνέχεια σε αρκετές διαφορετικές περιόδους.
Ο Ολυμπιακός εγκαταστάθηκε στο ΟΑΚΑ κυρίως από το 1984 έως το 1989 και ξανά από το 1997 έως το 2002.
Η ΑΕΚ το χρησιμοποίησε επίσης σε διαφορετικές εποχές, αρχικά τη διετία 1985-1987 και πολύ αργότερα, μετά την κατεδάφιση της Νέας Φιλαδέλφειας, ως βασική της έδρα μέχρι να αποκτήσει το νέο της γήπεδο.
Υπήρξε μάλιστα εποχή στα μέσα της δεκαετίας του ’80 που Παναθηναϊκός, Ολυμπιακός και ΑΕΚ έπαιζαν όλοι στο ίδιο στάδιο.
Και σήμερα, τη σεζόν 2026-27, ο Παναθηναϊκός επιστρέφει στο ΟΑΚΑ για όλες τις διοργανώσεις, στην τελευταία αγωνιστική περίοδο πριν από την προγραμματισμένη μετακόμισή του στο νέο γήπεδο του Βοτανικού.
Οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί τελικοί
Το ΟΑΚΑ απέκτησε γρήγορα διεθνές κύρος.
Το 1983 φιλοξένησε τον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών, με το Αμβούργο να νικά τη Γιουβέντους 1-0.
Το 1987 έγινε εκεί ο τελικός του Κυπέλλου Κυπελλούχων.
Το 1994 η Μίλαν του Φάμπιο Καπέλο διέλυσε με 4-0 την Μπαρτσελόνα του Γιόχαν Κρόιφ σε έναν από τους πλέον ιστορικούς ευρωπαϊκούς τελικούς.
Και το 2007 η Μίλαν επέστρεψε στην Αθήνα για να νικήσει 2-1 τη Λίβερπουλ στον τελικό του Champions League.
Στο ΟΑΚΑ διεξήχθησαν επίσης το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου του 1982, σημαντικές διοργανώσεις των Μεσογειακών Αγώνων του 1991 και το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου του 1997.
Και βεβαίως οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004.
Όταν το ΟΑΚΑ έγινε η μεγαλύτερη συναυλιακή σκηνή της Ελλάδας
Το Ολυμπιακό Στάδιο δεν έγραψε ιστορία μόνο στον αθλητισμό.
Τον Σεπτέμβριο του 1983 ο Διονύσης Σαββόπουλος ήταν από τους πρώτους που τόλμησαν να μεταφέρουν το ελληνικό τραγούδι στο τεράστιο στάδιο.
Λίγες ημέρες αργότερα ήρθε η έκρηξη.
Ο Γιώργος Νταλάρας έδωσε δύο ιστορικές συναυλίες, στις 30 Σεπτεμβρίου και στις 3 Οκτωβρίου 1983. Συνολικά υπολογίζεται ότι τις παρακολούθησαν περίπου 160.000 άνθρωποι.
Ήταν η στιγμή που αποδείχθηκε ότι και ένας Έλληνας καλλιτέχνης μπορούσε να γεμίσει ένα ολόκληρο Ολυμπιακό Στάδιο.
Ακολούθησαν μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας μουσικής: Rolling Stones, Pink Floyd, Madonna, U2, AC/DC, Guns N’ Roses, Red Hot Chili Peppers, Lady Gaga, Shakira, George Michael, Santana και πολλοί ακόμη.
Οι Rolling Stones συγκέντρωσαν δεκάδες χιλιάδες θεατές το 1998, η Madonna περίπου 75.000 το 2008 και οι U2 πάνω από 80.000 το 2010.
Από ελληνικής πλευράς, πέρα από τον Νταλάρα και τον Σαββόπουλο, έμειναν ιστορικά τα μεγάλα αφιερώματα στον Μάνο Λοΐζο και τη Μελίνα Μερκούρη, αλλά και η συναυλία των Πυξ Λαξ το 2011 με περισσότερους από 70.000 θεατές.
Από το 1982 μέχρι σήμερα: κάτι περισσότερο από ένα στάδιο
Σαράντα τέσσερα χρόνια μετά τα εγκαίνιά του, το ΟΑΚΑ παραμένει κάτι πολύ περισσότερο από ένα μεγάλο γήπεδο.
Είναι ο χώρος όπου πέρασαν γενιές Ελλήνων φιλάθλων. Εκεί όπου παίχτηκαν ντέρμπι Παναθηναϊκού-Ολυμπιακού και ΑΕΚ-Παναθηναϊκού, σηκώθηκαν ευρωπαϊκά κύπελλα, γράφτηκαν παγκόσμια ρεκόρ, άναψε η Ολυμπιακή Φλόγα του 2004 και τραγούδησαν μαζί δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι.
Και πίσω από όλα αυτά βρίσκεται εκείνος ο θεμέλιος λίθος του 1980 και μια ιδέα του Κωνσταντίνου Καραμανλή πολύ μεγαλύτερη από ένα στάδιο:
να επιστρέψει η Ελλάδα μόνιμα στο κέντρο του παγκόσμιου Ολυμπισμού.
