Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί μια από τις σημαντικότερες επετείους της ελληνικής ιστορίας. Το «ΟΧΙ» του 1940 συμβολίζει την αντίσταση ενός λαού απέναντι στον φασισμό και την αποφασιστικότητά του να υπερασπιστεί την εθνική ανεξαρτησία, την αξιοπρέπεια και το δικαίωμα να καθορίζει ο ίδιος τη μοίρα του.
Οι Έλληνες εκείνης της εποχής αγωνίστηκαν με βαρύ τίμημα, ώστε οι επόμενες γενιές να ζήσουν χωρίς τον ζυγό του κατακτητή. Η θυσία τους όμως δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο ιστορικής μνήμης.
Μας καλεί να αναλογιστούμε τι σημαίνει σήμερα να ζούμε πραγματικά ελεύθεροι.
Σε ποιον βαθμό οι πολίτες της σύγχρονης Ελλάδας καθορίζουν τη ζωή τους και σε ποιον βαθμό περιορίζονται από οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξαρτήσεις;
Η Ελλάδα είναι δημοκρατικό κράτος με κατοχυρωμένα δικαιώματα, ελεύθερες εκλογές και θεσμούς που οφείλουν να προστατεύουν τον πολίτη.
Ωστόσο η θεσμική κατοχύρωση των δικαιωμάτων δεν εξασφαλίζει πάντοτε την ουσιαστική δυνατότητα άσκησής τους.
Η οικονομική ανασφάλεια, το αυξημένο κόστος διαβίωσης, οι περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές και ο φόβος ενδεχόμενων συνεπειών για την έκφραση διαφορετικών απόψεων μπορούν να περιορίσουν τις επιλογές του ατόμου και την αυτονομία του στην καθημερινή ζωή.
Οι δυσκολίες αυτές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν συνδυάζονται με την επιρροή ισχυρών συμφερόντων και την αίσθηση ότι οι αποφάσεις δεν ανταποκρίνονται πάντοτε στις ανάγκες της κοινωνίας.
Τότε ανακύπτει το ζήτημα της ποιότητας της δημοκρατίας και της σχέσης των πολιτών με όσους διαχειρίζονται τη δημόσια εξουσία. Η διαφάνεια, η λογοδοσία, η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και η ισότιμη εφαρμογή των νόμων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο συναντάται το ιστορικό μήνυμα της 28ης Οκτωβρίου με τις απαιτήσεις του παρόντος.
Μπορούμε να αναρωτηθούμε αν οι αξίες που υπερασπίστηκαν εξακολουθούν να καθοδηγούν τις επιλογές μας.
Η ιστορική μνήμη αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν μετατρέπεται σε αφορμή αυτοκριτικής και υπεύθυνης δράσης.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να τιμούμε τις θυσίες του παρελθόντος αλλά να εξετάζουμε κατά πόσο η σημερινή Ελλάδα εξασφαλίζει ίσες ευκαιρίες, κοινωνική δικαιοσύνη, αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση του μέλλοντος.
Η ποιότητα μιας δημοκρατίας δεν κρίνεται αποκλειστικά από τους θεσμούς και τις διακηρύξεις της αλλά και από το κατά πόσο οι αρχές της εφαρμόζονται στην καθημερινή ζωή.
Οι πρόγονοί μας ύψωσαν το ανάστημά τους απέναντι στον κατακτητή, υπερασπιζόμενοι το δικαίωμα ενός λαού να ορίζει τη μοίρα του.
Σήμερα το δικό μας χρέος είναι να διαφυλάξουμε αυτή την παρακαταθήκη απαιτώντας δικαιοσύνη, διαφάνεια και λογοδοσία, χωρίς φόβο και χωρίς συμβιβασμό με την αδικία.
Το «ΟΧΙ» του 1940 δεν είναι μόνο μια ιστορική μνήμη είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι η αξιοπρέπεια ενός λαού αποδεικνύεται από τη στάση του απέναντι σε κάθε μορφή αυθαιρεσίας.
Χρόνια πολλά, Ελλάδα. Ας τιμήσουμε εκείνους που αγωνίστηκαν όχι μόνο κρατώντας ψηλά τη σημαία αλλά και διατηρώντας τη συνείδησή μας όρθια.
