Ο ένοικος του Κρεμλίνου δέσμιος της ανιστόρητης γλώσσας που εφηύρε και απερίσκεπτα ενστερνίσθηκε
Η διάρκεια του Ρωσο-ουκρανικού πολέμου ήδη ξεπέρασε την διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Ένας πόλεμος που είχε προγραμματισθεί να διαρκέσει τρεις μέρες, πέντε το πολύ, μέχρι να παρελάσει ο ρωσικός στρατός στο Κίεβο.
Ένας πόλεμος που το αρρωστημένο μυαλό του ενοίκου του Κρεμλίνου δεν τόλμησε να ονομάσει τα πράγματα όπως τα αντιλήφθηκε όλος ο υπόλοιπος κόσμος, αλλά εφηύρε «άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε», αποκαλώντας τον πόλεμο «ειδική στρατιωτική επιχείρηση».
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει αλλάξει κάποιον μεμονωμένο «επικεφαλής στρατηγό», καθώς ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Βαλέρι Γκερασίμοφ, παραμένει στη θέση του από το 2012. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, ο Πούτιν μέχρι στιγμής έχει αντικαταστήσει αρκετές φορές τον Ανώτατο Επιχειρησιακό Διοικητή των ρωσικών δυνάμεων στο μέτωπο και έχει απομακρύνει πολλούς περιφερειακούς διοικητές και έχει απομακρύνει τον επί μακρόν Υπουργό Άμυνας Σεργκέι Σοϊγκού.
Για περισσότερα από τέσσερα χρόνια, το Κρεμλίνο ισχυρίζεται ότι η νίκη της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας είναι αναπόφευκτη, αλλάζοντας τους στρατηγούς σαν τα πουκάμισα. Ωστόσο το πεδίο της μάχης αφηγείται μια διαφορετική ιστορία. Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, η Ουκρανία απελευθέρωσε περισσότερα εδάφη της από όσα κατέλαβε η Ρωσία, και η Μόσχα φέρεται να χάνει έως και 35.000 στρατιώτες ανά μήνα. Καθώς το κόστος για το καθεστώς Πούτιν αυξάνεται, άτομα κοντά στον ηγέτη του Κρεμλίνου λέγεται ότι τον ωθούν να τερματίσει τον καταστροφικό πόλεμο. Εν τω μεταξύ, το Κίεβο φαίνεται να αντιστρέφει την κατάσταση. Η κυριαρχία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Ουκρανίας καθυστερεί τις ρωσικές προελάσεις, καθώς οι επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου υποβαθμίζουν την οικονομία της Μόσχας κατά τη διάρκεια του πολέμου, και η Ουκρανία ουσιαστικά ανακόπτει τη ροή προμηθειών προς τις ρωσικές δυνάμεις στο μέτωπο και στην Κριμαία.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες το ερώτημα που διαφαίνεται ώριμο να αναδειχθεί είναι: Ποιος Ρώσος είναι σε θέση να υπογράψει μία συμφωνία ειρήνης;
Η εμμονή του Πούτιν με την «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας καθιστά αδύνατη την ειρήνη.
Ενώ οι Δυτικοί ηγέτες συνεχίζουν να πιθανολογούν για μια πιθανή συμβιβαστική ειρήνη μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, ο Ρώσος πρόεδρος δεν κρύβει το γεγονός ότι παραμένει πλήρως αφοσιωμένος στην λεγόμενη «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας. Μιλώντας στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης στις αρχές Ιουνίου, ο Πούτιν εξέφρασε για άλλη μια φορά την πεποίθηση ότι όλοι οι πολεμικοί στόχοι της Ρωσίας στην Ουκρανία θα επιτευχθούν, συμπεριλαμβανομένης της «αποναζιστικοποίησης» της χώρας.
Η εμμονή του Πούτιν να «αποναζιστικοποιήσει» την Ουκρανία, βοηθά να εξηγηθεί γιατί δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος προς μια διαπραγματευτική διευθέτηση για τον τερματισμό του πολέμου, παρά τις εδώ και ενάμιση περίπου χρόνο ειρηνευτικές πρωτοβουλίες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει κατά καιρούς προσεγγίσει την ειρηνευτική διαδικασία ως μια γεωπολιτική συμφωνία ακινήτων, θα πρέπει πλέον να είναι προφανές ότι ο Πούτιν δεν αγωνίζεται για επιπλέον εδάφη στην Ουκρανία και επιδιώκει να διαγράψει εντελώς την ουκρανική κρατική υπόσταση.
Οι ρωσικές προσπάθειες να δυσφημίσουν τους Ουκρανούς ως «Ναζί» δεν είναι καινούργιες και μπορούν να εντοπιστούν άμεσα στην προπαγάνδα του Κρεμλίνου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η οποία παρουσίαζε τους Ουκρανούς αντισοβιετικούς μαχητές ως φασίστες. Αυτή η τάση συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και ενσωματώθηκε βαθιά στη ρωσική δημόσια συνείδηση, με τον χαρακτηρισμό «Ναζί» να εφαρμόζεται συστηματικά σε όποιον υποστηρίζει ένα ανεξάρτητο ουκρανικό κράτος ή αντιτίθεται στην ολοκληρωμένη Ρωσοποίηση που έλαβε χώρα στην Ουκρανία υπό σοβιετική κυριαρχία.
Ο Πούτιν έχει αναστήσει τον μύθο της «Ναζιστικής Ουκρανίας» στη σύγχρονη εποχή και τον έχει χρησιμοποιήσει ως βολικό κάλυμμα για την κλιμακούμενη σταυροφορία του για την κατάσβεση της ουκρανικής ανεξαρτησίας.
Η μηχανή προπαγάνδας του Κρεμλίνου δαιμονοποιεί αδιάκοπα τους Ουκρανούς ως Ναζί και εξισώνει τον ουκρανικό πατριωτισμό με τον φασισμό, προκειμένου να απονομιμοποιήσει την ανεξάρτητη Ουκρανία και να προετοιμάσει το σκηνικό για την επακόλουθη υποδούλωση της χώρας. Όταν τα ρωσικά τανκς διέσχισαν τα ουκρανικά σύνορα στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Πούτιν διακήρυξε την «αποναζιστικοποίηση» ως τον κύριο στόχο της εισβολής.
Το πραγματικό νόημα της «αποναζιστικοποίησης» του Πούτιν σύντομα έγινε πολύ προφανές. Τις εβδομάδες που ακολούθησαν την έναρξη της πλήρους εισβολής, εμφανίστηκαν πολλά άρθρα στα ελεγχόμενα από το Κρεμλίνο ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης που εξηγούσαν την ανατριχιαστική πραγματικότητα ότι η «αποναζιστικοποίηση» στην πραγματικότητα σήμαινε «αποουκρανικοποίηση» και την εξαφάνιση της Ουκρανίας ως ανεξάρτητου έθνους.
Αυτή ήταν μια λογική συνέχεια της συχνά εκφρασμένης επιμονής του ίδιου του Πούτιν ότι οι Ουκρανοί είναι Ρώσοι («ένας λαός») και του ισχυρισμού του την πρώτη ημέρα της εισβολής ότι η Ουκρανία είναι «αναφαίρετο μέρος» της ιστορίας, του πολιτισμού και του πνευματικού χώρου της Ρωσίας.
Επί τόπου στην Ουκρανία, οι ενέργειες του ρωσικού στρατού εισβολής αντικατοπτρίζουν πιστά τη γενοκτονική αντιουκρανική γλώσσα του Πούτιν. Σε περιοχές της Ουκρανίας που έχουν καταληφθεί από το Κρεμλίνο από το 2022, οι ρωσικές αρχές κατοχής έχουν συστηματικά επιδιώξει να σβήσουν όλα τα ίχνη της ουκρανικής κρατικής υπόστασης, γλώσσας, πολιτισμού και εθνικής ταυτότητας, ενώ παράλληλα κρατούν και φυλακίζουν όποιον ενδεχομένως αντιτίθεται. Οι ερευνητές των Ηνωμένων Εθνών έχουν χαρακτηρίσει αυτές τις μαζικές συλλήψεις ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.
Η αφήγηση του Πούτιν για την «αποναζιστικοποίηση» έχει υιοθετηθεί ευρέως από το εγχώριο ρωσικό κοινό, αλλά ευτυχώς η διεθνής κοινότητα αντιδρά σε αυτή την απροκάλυπτη πλαστογράφηση της Ιστορίας . Πολιτικοί και ακαδημαϊκοί έχουν καταγγείλει τις προσπάθειες του Κρεμλίνου να καταχραστεί τις μνήμες του αγώνα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εναντίον του Αδόλφου Χίτλερ, ενώ ιδρύματα όπως το Μουσείο Άουσβιτς και το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν καταδικάσει δημόσια τους ισχυρισμούς της Ρωσίας ως ψευδείς.
Οι προσπάθειες του Κρεμλίνου να παρουσιάσει τη σύγχρονη Ουκρανία ως ναζιστικό κράτος δεν υποστηρίζονται από αξιόπιστα τεκμήρια. Αντίθετα, έχουν επικεντρωθεί σχεδόν αποκλειστικά στη συνεργασία μεταξύ Ουκρανών ανταρτών και γερμανικών δυνάμεων εισβολής κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην πραγματικότητα, τα διαθέσιμα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι τα ακροδεξιά πολιτικά κόμματα δεν ήταν ποτέ δημοφιλή στους Ουκρανούς ψηφοφόρους. Μια πρόχειρη εξέταση του τελευταίου εκλογικού κύκλου της χώρας πριν από την πλήρη εισβολή του 2022 το καθιστά αυτό απολύτως σαφές:
Οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές του 2019 πραγματοποιήθηκαν σε μια εποχή που η Ουκρανία βρισκόταν ήδη σε πόλεμο με τη Ρωσία για πέντε χρόνια. Χιλιάδες είχαν σκοτωθεί και εκατομμύρια είχαν εκτοπιστεί, με τη ρωσική απειλή να διαφαίνεται σε όλη την προεκλογική εκστρατεία. Παρά τις ακραίες αυτές συνθήκες, ο ρωσόφωνος Εβραίος υποψήφιος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κέρδισε την προεδρία με σαρωτική νίκη.
Η μοίρα των εθνικιστών υποψηφίων της χώρας είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική. Απογοητευμένα από τα χρόνια απόρριψης των ψηφοδελτίων, τα πολλά ακροδεξιά πολιτικά κόμματα της Ουκρανίας συμφώνησαν να σχηματίσουν συνασπισμό για τις βουλευτικές εκλογές του καλοκαιριού του 2019 και προσπάθησαν να κάνουν εκστρατεία υπό ένα ενιαίο λάβαρο. Παρά την άνευ προηγουμένου κινητοποίηση και ενοποίηση, έλαβαν μόλις το 2,15% των ψήφων και έπεσαν πολύ κάτω από το όριο για να μπουν στο κοινοβούλιο.
Η συνεχής εκλογική αποτυχία των ακροδεξιών πολιτικών της Ουκρανίας έχει δημιουργήσει μια σημαντική προπαγανδιστική πρόκληση για το Κρεμλίνο. Πώς απεικονίζεις τους εχθρούς σου ως Ναζί όταν ψηφίζουν συντριπτικά τον Εβραίο υποψήφιο και απορρίπτουν τα εθνικιστικά κόμματα;
Η Μόσχα απάντησε εντείνοντας την προπαγάνδα και βυθιζόμενη βαθύτερα στον δυσάρεστο κόσμο των αντισημιτικών συνωμοσιών.
Την άνοιξη του 2022, καθώς ο κόσμος αγωνιζόταν να χωνέψει την τεράστια κλίμακα της ρωσικής εισβολής, Ιταλοί δημοσιογράφοι ρώτησαν τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ πώς ήταν δυνατόν η Ουκρανία να είναι ναζιστικό κράτος αν η χώρα είχε έναν λαϊκά εκλεγμένο Εβραίο ηγέτη; Ο Λαβρόφ απάντησε σε αυτό το λογικό ερώτημα ισχυριζόμενος ότι και ο Χίτλερ είχε «εβραϊκό αίμα». Η ανιστόρητη και παιδαριώδης απάντησή του, προκάλεσε διεθνή κατακραυγή και απαιτήθηκε η προσωπική παρέμβαση του Πούτιν για την αποκατάσταση των σχέσεων με το Ισραήλ. Αυτό το εκφυλιστικό περιστατικό ανέδειξε τον παραλογισμό των προσπαθειών της Μόσχας να δικαιολογήσει έναν επιθετικό πόλεμο βασισμένο σε αβάσιμους ισχυρισμούς για μια φανταστική ναζιστική απειλή.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να συμπεράνουμε ότι ο Πούτιν δεν έχει κανένα συμφέρον για την ειρήνη. Οι ατελείωτες τακτικές του κωλυσιεργίας κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ είναι μια προφανής ένδειξη, όπως και οι συχνές προσπάθειές του να εισάγει νέες απαιτήσεις και οι περιοδικές υποδείξεις του ότι ο Ζελένσκι δεν έχει τη νομιμοποίηση να υπογράψει οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία. Αλλά το πιο ξεκάθαρο σημάδι από όλα είναι η συνεχής επιμονή του Πούτιν ότι η Ουκρανία πρέπει να «αποναζιστικοποιηθεί».
Όποιος έχει έστω και βασική γνώση των ρωσικών ευαισθησιών θα επιβεβαιώσει ότι κανένας ηγέτης του Κρεμλίνου δεν θα μπορούσε να ελπίζει να κάνει ειρήνη με αντιπάλους που αρχικά είχε χαρακτηρίσει Ναζί.
Αντίθετα, η επαναλαμβανόμενη χρήση αυτής της εξαιρετικά εμπρηστικής γλώσσας είναι μια αδιαμφισβήτητη κήρυξη ενός ιερού πολέμου που εξ ορισμού πρέπει να διεξαχθεί μέχρι ένα νικηφόρο συμπέρασμα….
Η εμμονική δέσμευση του Πούτιν για την «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας αντανακλά την αδυσώπητη αντίθεσή του στην ουκρανική κρατική υπόσταση και την πεποίθησή του ότι η Ρωσία πρέπει να ανακτήσει τον έλεγχο της χώρας προκειμένου να αναβιώσει το δικό της μεγαλείο. Μέχρι να αναγκαστεί να εγκαταλείψει αυτές τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες, οποιαδήποτε συζήτηση για ειρήνη μέσω συμβιβασμών μοιάζει δυστυχώς να είναι εκτός τόπου και χρόνου.
Εκτός κι αν η γενναίαως προς τις επισημάνσεις της και τις αλήθειες που εξιστορεί επιστολή Ζελένσκι προς Πούτιν διαβασθεί με περισσότερη ψυχραιμία και την επιβεβλημένη διαπολιτισμική ενσυναίσθηση από το «οικοσύστημα» του Κρεμλίνου.
Μιχάλης Κονιόρδος , εκπαιδευτικός , επισκέπτης καθηγητής Πανεπιστημίου Karazin
