Το βελγικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι εξέδωσε πέντε βίζες για την αφγανική αντιπροσωπεία. Όπως δήλωσε εκπρόσωπος του βελγικού ΥΠΕΞ, πρόκειται για βίζες περιορισμένης εδαφικής ισχύος και περιορισμένης διάρκειας: ισχύουν μόνο για το Βέλγιο -όχι για τον ευρύτερο χώρο Σένγκεν και μόνο για μία ημέρα. Η ακριβής ημέρα της επίσκεψης δεν θα ανακοινωθεί για λόγους ασφαλείας, ωστόσο πληροφορίες αναφέρουν ότι μπορεί να συμβεί και σήμερα Τρίτη.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Βέλγου υπουργού Εξωτερικών Maxime Prévot, οι πέντε βίζες εκδόθηκαν αργά το απόγευμα της Δευτέρας, αφού η ανάλυση ασφαλείας της Κρατικής Ασφάλειας και της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών κατέληξε ότι δεν υπήρχαν στοιχεία που να υποδεικνύουν ότι τα συγκεκριμένα πρόσωπα αποτελούν απειλή στο βελγικό έδαφος. Πηγές που επικαλείται το Euractiv αναφέρουν ότι η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για την Τρίτη.
Στην καθημερινή ενημέρωση των δημοσιογράφων χθες, εκπρόσωπος της Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες για μια «πιθανή τεχνικού επιπέδου συνάντηση» στις Βρυξέλλες με εκπροσώπους των de facto αρχών του Αφγανιστάν, χωρίς να δώσει επικαιροποίηση για τον χρόνο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή απέφυγε συστηματικά τον όρο «Ταλιμπάν», χρησιμοποιώντας τη διατύπωση «de facto αρχές του Αφγανιστάν».
Η συνάντηση θα αποτελούσε συνέχεια μιας πρώτης επαφής που είχε πραγματοποιηθεί στο Αφγανιστάν τον Ιανουάριο φέτος. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι τεχνικές αυτές επαφές γίνονται σε απάντηση πρωτοβουλίας 20 κρατών-μελών και συνδεδεμένων χωρών Σένγκεν, τα οποία με επιστολή τον Οκτώβριο πέρυσι ζήτησαν από την Επιτροπή να συντονίσει τέτοιες επαφές για τις επιστροφές.
Το επίκεντρο, όπως τόνισε ο εκπρόσωπος, είναι πρόσωπα που έχουν διαπράξει σοβαρά εγκλήματα ή αποτελούν απειλή για την ασφάλεια. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι η διενέργεια των επιστροφών παραμένει αρμοδιότητα των κρατών-μελών οι εθνικές αρχές αποφασίζουν για κάθε επιστροφή ξεχωριστά ενώ ο ρόλος της Επιτροπής περιορίζεται στον συντονισμό και τη διευκόλυνση των επαφών σε τεχνικό επίπεδο. Στο ερώτημα ποια κράτη-μέλη θα συμμετάσχουν, ο εκπρόσωπος απάντησε ότι αυτό θα πρέπει να το διευκρινίσουν τα ίδια τα κράτη-μέλη.
Όπως προκύπτει από τις έως τώρα πληροφορίες οι συνομιλίες θα παραμείνουν αυστηρά τεχνικού χαρακτήρα, χωρίς πολιτική εκπροσώπηση, ώστε να αποφευχθεί κάθε εντύπωση επίσημης αναγνώρισης της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, και αναμένεται να διεξαχθούν σε ουδέτερο χώρο και όχι σε κτίρια της ΕΕ. Η συζήτηση αναμένεται να επικεντρωθεί σε πρακτικούς μηχανισμούς συνεργασίας, όπως η ταυτοποίηση Αφγανών υπηκόων προς επιστροφή και η έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων.
Η προγραμματιζόμενη συνάντηση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ και μέλη της αφγανικής διασποράς, που υποστηρίζουν ότι κάθε επαφή με τους Ταλιμπάν κινδυνεύει να νομιμοποιήσει ένα καθεστώς το οποίο κατηγορείται για συστηματικές παραβιάσεις δικαιωμάτων από την επάνοδό του στην εξουσία το 2021.
Το Human Rights Watch προειδοποίησε ότι τα κράτη-μέλη υπονομεύουν την αξιοπιστία τους, καθώς ζητούν λογοδοσία για τις παραβιάσεις των Ταλιμπάν ενώ ταυτόχρονα συνεργάζονται μαζί τους για αναγκαστικές επιστροφές Αφγανών. Η ερευνήτρια της οργάνωσης Φερέστα Αμπάσι χαρακτήρισε την πρόσκληση «λάθος μήνυμα σε λάθος στιγμή», ενώ η διευθύντρια του Γραφείου Ευρωπαϊκών Θεσμών της Διεθνούς Αμνηστίας Ιβ Γκέντι χαρακτήρισε ανεπίτρεπτο να επιχειρεί η ΕΕ να απελάσει ανθρώπους σε ένα Αφγανιστάν που έχει γίνει στο μεταξύ πιο επικίνδυνο. Νωρίτερα τον Ιούνιο, περισσότερες από 80 αφγανικές και διεθνείς οργανώσεις είχαν ζητήσει με ανοιχτή επιστολή την ανάκληση της πρόσκλησης, επικαλούμενες την αρχή της μη επαναπροώθησης (non-refoulement).
Αντιδράσεις υπήρξαν και στο εσωτερικό του Βελγίου: ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό δήλωσε ότι διαφωνούσε με την πρόσκληση, υποστηρίζοντας όμως ότι το Βέλγιο, ως χώρα που φιλοξενεί τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, δεν μπορούσε να αρνηθεί τη χορήγηση των θεωρήσεων.
