Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε επίσημα ότι απέστειλε πρόσκληση στις de facto αρχές των Ταλιμπάν για τεχνικές συνομιλίες στις Βρυξέλλες σχετικά με τις επιστροφές Αφγανών μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια, ανοίγοντας μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτικά συζήτηση για τα όρια της συνεργασίας της ΕΕ με το καθεστώς της Καμπούλ.
«Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι η DG HOME μαζί με το σουηδικό υπουργείο Δικαιοσύνης απέστειλαν επιστολή στις de facto αρχές στο Αφγανιστάν για να διερευνήσουν τη διαθεσιμότητα για συνάντηση τεχνικού επιπέδου εδώ στις Βρυξέλλες», δήλωσε κατά την μεσηβρινή ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ο εκπρόσωπος για θέματα Μετανάστευσης, Μάρκους Λάμερτ.
Όπως εξήγησε, η πιθανή συνάντηση θα αποτελέσει συνέχεια τεχνικών επαφών που είχαν πραγματοποιηθεί στην Καμπούλ τον Ιανουάριο και εντάσσεται σε πρωτοβουλία 20 κρατών-μελών της ΕΕ και χωρών Σένγκεν, τα οποία είχαν ζητήσει από την Επιτροπή ήδη από τον περασμένο Οκτώβριο να συντονίσει επαφές με τις αφγανικές αρχές για ζητήματα επιστροφών.
Ο ίδιος υπογράμμισε επανειλημμένα ότι το επίκεντρο των συνομιλιών αφορά «πρόσωπα που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ και συνιστούν απειλή για την ασφάλεια».
«Μιλάμε κυρίως για πρόσωπα που αποτελούν απειλή για την ασφάλεια. Αυτά είναι τα πρόσωπα που τα κράτη-μέλη θέλουν να επιστρέψουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η παραδοχή της Κομισιόν έρχεται έπειτα από εβδομάδες αποφυγής επιβεβαίωσης των σχετικών πληροφοριών, με δημοσιογράφους να πιέζουν έντονα την Επιτροπή για το εάν οι επαφές αυτές οδηγούν σε έμμεση πολιτική νομιμοποίηση των Ταλιμπάν.
Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής επέμεινε ότι οι επαφές παραμένουν «αυστηρά επιχειρησιακές» και δεν συνιστούν αναγνώριση του καθεστώτος.
«Η επιχειρησιακή συνεργασία με τις de facto αρχές στο Αφγανιστάν δεν συνιστά με κανέναν τρόπο αναγνώριση», δήλωσε, επικαλούμενος τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2021, τα οποία επαναβεβαιώθηκαν το 2023.
Παράλληλα, η Επιτροπή απέφυγε να αποκαλύψει ποιοι ακριβώς εκπρόσωποι των Ταλιμπάν έχουν προσκληθεί στις Βρυξέλλες, αναφέροντας μόνο ότι η επιστολή απευθύνθηκε στους «αντίστοιχους συνομιλητές σε τεχνικό επίπεδο» των de facto αρχών του Αφγανιστάν.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για να πραγματοποιηθεί η συνάντηση στο Βέλγιο, θα πρέπει να χορηγηθούν εξαιρέσεις σε αξιωματούχους των Ταλιμπάν ώστε να εισέλθουν στη χώρα, κάτι που, σύμφωνα με πληροφορίες, οι βελγικές αρχές είναι διατεθειμένες να διευκολύνουν, κατ’ αρχήν.
Ερωτηθείς γιατί η συνάντηση σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες, ο Μάρκους Λάμερτ απάντησε ότι πρόκειται απλώς για συνέχεια της προηγούμενης συνάντησης που είχε πραγματοποιηθεί στο Αφγανιστάν.
Η Επιτροπή απέφυγε επίσης να απαντήσει στο ποιος θα καλύψει τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής πιθανής αφγανικής αντιπροσωπείας στις Βρυξέλλες, σημειώνοντας ότι προς το παρόν διερευνάται μόνο η διαθεσιμότητα για τη συνάντηση.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο γεγονός ότι οι αποφάσεις επιστροφής λαμβάνονται αποκλειστικά από τα κράτη-μέλη και εξετάζονται κατά περίπτωση, ενώ όπως υποστήριξε η Επιτροπή όλες οι επιστροφές πρέπει να συμμορφώνονται με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η υπόθεση αναδεικνύει τη σταδιακή μετατόπιση της ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στο Αφγανιστάν, καθώς, χωρίς να αναγνωρίζει επίσημα το καθεστώς των Ταλιμπάν, η ΕΕ φαίνεται να περνά σε πιο οργανωμένες και άμεσες επιχειρησιακές επαφές μαζί του υπό την πίεση κρατών-μελών που ζητούν αποτελεσματικότερες επιστροφές μεταναστών.
