Ποιά είναι τα «μυθιστορήματα των αποκρύφων»; Ποιός ήταν ο Γεώργιος Σκωτ και τι πραγματεύεται το μοναδικό μυθιστόρημα του με τίτλο «Τα Απόκρυφα της Θεσσαλονίκης» που τοποθετεί τη δράση του στην (οθωμανική) Θεσσαλονίκη των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα, μία πόλη που αριθμούσε λίγο ως πολύ περί τους 100.000 κατοίκους;
Λίγο πριν τη διάλεξη της, την Τρίτη 23 Ιουνίου, στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, η Σοφία Ντενίση, καθηγήτρια Ιστορίας και Κριτικής της Λογοτεχνίας στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, μας δίνει μία μικρή πρόγευση από την ιδιαίτερη, γοητευτική αυτή περιήγηση.
-Κυρία Ντενίση, ποιος ήταν ο «Γεώργιος Σκωτ», κατά κόσμον Γεώργιος Παπανικολάου;
Ο Γεώργιος Παπανικολάου, με φιλολογικό ψευδώνυμο Γεώργιος Σκωτ, έχει γεννηθεί στον Πολύγυρο της Χαλκιδικής, έχει τελειώσει τις εγκύκλιες σπουδές στην Θεσσαλονίκη όπου μετακόμισε η οικογένεια του και έχει γραφτεί το 1894 στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας, την οποία τελείωσε με άριστα. Την ιατρική εξάσκησε αρχικά στη Θεσσαλονίκη και αργότερα στον Πολύγυρο της Χαλκιδικής. Πήρε μέρος ως γιατρός στους Βαλκανικούς Πολέμους, ενώ ανέλαβε σημαντικές θέσεις ευθύνης ως γιατρός , διευθυντής του Κρατικού Νοσοκομείου Χαλκιδικής, νομίατρος Χαλκιδικής κ.ά.
Παράλληλα προς την ιατρική καλλιέργησε από τα νεανικά του χρόνια και τη Λογοτεχνία, γράφοντας ποιήματα, χρονογραφήματα, καθώς και την ιστορία της επαναστάσεως της Χαλκιδικής, την οποία δημοσίευσε σε συνέχειες στην εφημερίδα Φωνή της Χαλκιδικής το 1930. Το μυθιστόρημα «Τα Απόκρυφα της Θεσσαλονίκης» για το οποίο θα μιλήσω είναι το μοναδικό του μυθιστόρημα.
-Τι αφηγείται το μοναδικό μυθιστόρημα του που δημοσιεύθηκε ως επιφυλλίδα στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Μακεδονία» στις 10 Ιουνίου 1911;
Το μυθιστόρημα αυτό εντάσσεται στην ευρύτερη κατηγορία των «μυθιστορημάτων των αποκρύφων», μιας λογοτεχνικής κατηγορίας που γνώρισε τεράστια άνθηση σε ολόκληρη την Ευρώπη μετά τη δημοσίευση του μυθιστορήματος του Ευγενίου Σύη, Παρισίων Απόκρυφα (Eugène Sue, Mystères de Paris ,1842-43).
Σε αυτή τη μυθιστορηματική κατηγορία αποκαλύπτονται τα αμαρτήματα των χαμηλών και των υψηλών κοινωνικών στρωμάτων των μεγαλουπόλεων, που πολύ συχνά είναι αλληλένδετα. Φόνοι, απαγωγές, εκβιασμοί , ληστείες, νόθα τέκνα, μεταμφιέσεις, μυστικοί αστυνομικοί, αριστοκράτες κακούργοι, κλέφτες, δολοφόνοι αλλά και αγαθοί απατεώνες συναντώνται μέσα από ατέλειωτες περιπέτειες. Μαζί με τις ιστορίες αυτές πρωταγωνιστούν και οι μεγαλουπόλεις που διαμορφώθηκαν από τον δέκατο ένατο αιώνα και ένθεν, με τις πλούσιες και τις φτωχικές συνοικίες τους, τα μνημεία αλλά και τα καταγώγια. Όλα αυτά θα τα συναντήσουμε και στο μυθιστόρημα του Γεωργίου Σκώτ σε μία οθωμανική ακόμα Θεσσαλονίκη.
-Πώς είναι η Θεσσαλονίκη της εποχής; Ποιά η ανθρωπογεωγραφία της πόλης;
Από την Θεσσαλονίκη της εποχής εγώ αναγνωρίζω ότι υπάρχει και σήμερα και κυρίως τα κεντρικά σημεία και τα μνημεία της. Ενδιαφέρον παρουσιάζει πως το άνδρο του ελληνικού υποκόσμου της πόλης αποτελούσε η περιοχή της Καμάρας με τα πολλά καταγώγια /ταβέρνες. Υπάρχουν πολλές αναφορές σε εκκλησίες, πλατείες, μοναστήρια και περιοχές που ζούσε η καλή κοινωνία. Ελάχιστες αναφορές υπάρχουν για την εβραϊκή ή την οθωμανική κοινότητα. Η μόνη οθωμανίδα που αναφέρεται είναι μάγισσα!
Info
Διάλεξη «Λωποδύτες και Αριστοκράτες στη Θεσσαλονίκη του τέλους του 19ου αιώνα: Γεωργίου Σκωτ, Τα απόκρυφα της Θεσσαλονίκης (1911)»
Ομιλήτρια: Σοφία Ντενίση, καθηγήτρια Ιστορίας και Κριτικής της Λογοτεχνίας, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών
Τρίτη, 23 Ιουνίου, ώρα 19.00
Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών – Αίθουσα Εκδηλώσεων, Φρυνίχου 9, Πλάκα (πλησίον σταθμού Μετρό Ακρόπολη)
Είσοδος ελεύθερη
