Τι απομένει όταν ο χρόνος «σταματά» και γίνεται δικός μας; Ιστορίες μικρές και μεγάλες, μέσα από συναντήσεις αληθινές και άλλες περίπου αληθινές. Οι πρώτες αποδράσεις του Ιουλίου είναι εδώ, όπως και το ραντεβού μας με τα βιβλία πλάι στο κύμα.
«Από τη Σμαράγδα στη Μαρία 1784-1897. Οι γυναίκες στη ζωή του Χαρίλαου Τρικούπη» της Λύντιας Τρίχα (εκδόσεις Πατάκη)
Ένα ιστορικό µυθιστόρηµα που ζωντανεύει µια ολόκληρη εποχή, από τα τέλη του 18ου αιώνα µέχρι και τα τέλη του 19ου, µέσα από τη φωνή έξι γυναικών -πέντε Ελληνίδων και μίας Ρωσίδας- που σχετίζονται µε τον Χαρίλαο Τρικούπη, αλλά και µε τον θείο του Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο.
Η Σµαράγδα Μαυροκορδάτου, η δυναµική γιαγιά του Χαρίλαου. H άλλη γιαγιά του, η χαµηλών τόνων Αλεξάνδρα Τρικούπη. H µητέρα του, η καλή και όµορφη Αικατερίνη Μαυροκορδάτου-Τρικούπη. H επικριτική θεία του, Χαρίκλεια Μαυροκορδάτου. H εξαιρετικά µορφωµένη αδελφή του, Σοφία Τρικούπη. Kαι ο παράνοµος έρωτάς του, η κοσµοπολίτισσα Μαρία φον Τράουτενµπεργκ.
Έξι γυναίκες από τρεις γενιές, που είχαν την τύχη να αποτελούν µέρος της ελίτ της εποχής τους, κόρες και σύζυγοι ανώτερων αξιωµατούχων, πρεσβευτών και πρωθυπουργών. Μορφώθηκαν, ταξίδεψαν στο εξωτερικό και, κυρίως, δεν ήταν «αθέατες» όπως η πλειονότητα των γυναικών της εποχής τους.
Ένα παιχνίδι µε τον χρόνο, και τη µνήµη, καθώς οι άνθρωποι στροβιλίζονται ανάµεσα στις καλές και στις κακές αναµνήσεις τους.
Ένα σπονδυλωτό βιογραφικό αφήγηµα µε τη µορφή αυτοβιογραφικών σηµειωµάτων ή ηµερολογίων, στα οποία καταγράφονται σκέψεις, συναισθήµατα και γεγονότα, όχι πάντα µε αυστηρή χρονολογική συνέχεια, από την Λύντια Τρίχα, αντιπρόεδρο του Ιδρύµατος Παιδείας και Ευρωπαϊκού Πολιτισµού, η οποί από το 1987 επεξεργάσθηκε το αρχείο του Χαρίλαου Τρικούπη και ασχολείται συστηµατικά µε τη µελέτη της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
«Ανθρώπινες πράξεις» της Χαν Γκανγκ (εκδόσεις Καστανιώτη, μετάφραση Μαρίνα Αγαθαγγελίδου)
Νότια Κορέα, Μάιος 1980. Στην πόλη ΓκουάνγκΤζου, όταν η δημοκρατική κοινωνία αντιδρά, κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης πολιτών, φοιτητών και εργατών, την οποία καταπνίγει βάναυσα η στρατιωτική χούντα που έχει επιβληθεί στη χώρα, σκοτώνεται με φριχτό τρόπο και ένα αγόρι, ένας έφηβος, ο δεκαπεντάχρονος ΝτόνγκΧο.
Το πολυφωνικό αυτό μυθιστόρημα ξετυλίγεται μέσα από αλληλένδετα κεφάλαια προκειμένου να συλλάβει και να εκφράσει τη συλλογική οδύνη, τα θύματα και τους συγγενείς τους, νεκρούς και ζωντανούς. Δεν είναι μόνο ο καλύτερος φίλος του, αδικοχαμένος επίσης, αλλά και η μητέρα τού ΝτόνγκΧο που πενθεί για το παιδί της. Δεν είναι μόνο μια επιμελήτρια που παλεύει ενάντια στη λογοκρισία του καθεστώτος, αλλά και ένας φυλακισμένος, συντετριμμένος μες στα βιώματά του, στις σκέψεις του.
Η βραβευμένη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2024, Νοτιοκορεάτισσα Χαν Γκανγκ εξυμνεί το σθένος και την ελπίδα, βασισμένη σε ένα ιστορικό γεγονός που σημάδεψε την πατρίδα της.
«Στο μυθιστόρημα Ανθρώπινες πράξεις, η Χαν Γκανγκ αξιοποιεί ως πολιτικό θεμέλιο του βιβλίου της ένα ιστορικό γεγονός που διαδραματίστηκε στην ΓκουάνγκΤζου, την πόλη όπου μεγάλωσε η ίδια και στην οποία εκατοντάδες φοιτητές και άμαχοι πολίτες δολοφονήθηκαν κατά τη διάρκεια μιας σφαγής που πραγματοποίησε ο στρατός της Νότιας Κορέας το 1980. Επιδιώκοντας να δώσει φωνή στα θύματα της ιστορίας, το βιβλίο αντιμετωπίζει αυτή τη θηριωδία με ανάλογο τρόπο και, μέσα ακριβώς από τη συγκεκριμένη υλοποίηση, προσεγγίζει το είδος της λογοτεχνικής μαρτυρίας. Το ύφος της Χαν Γκανγκ, που είναι διορατικό όσο και περιεκτικό, υπερβαίνει τις συνήθεις προσδοκίες μας για το εν λόγω είδος, και είναι ιδιαίτερη η τεχνική της να επιτρέπει στις ψυχές των νεκρών να διαχωρίζονται από τα σώματά τους, μετατρέποντάς τες, συνεπώς, σε μάρτυρες του ίδιου του αφανισμού τους. Σε ορισμένες στιγμές, στη θέα αταυτοποίητων πτωμάτων που δεν μπορούν τα ταφούν, το κείμενο ανακαλεί το βασικό μοτίβο της Aντιγόνης του Σοφοκλή». Σουηδική Ακαδημία – Από το σκεπτικό της βράβευσης της Χαν Γκανγκ με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.
«Όταν σταμάτησε ο χρόνος» της Μάγια Λούντε (εκδόσεις Κλειδάριθμος, μετάφραση Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη)
«Έχει ξανασυμβεί. Η Γιένι διάβασε στα γρήγορα το άρθρο που κάλυπτε ολόκληρη την πρώτη σελίδα. Μια διεθνής ερευνητική ομάδα ισχυριζόταν ότι είχε επιτέλους αποκρυπτογραφήσει τη γραφή που χρησιμοποιούσαν τα πρωτοελαματικά κρατίδια και ότι σε χίλιες πεντακόσιες λίθινες πλάκες από τα Σούσα είχαν ανακαλύψει μία αφήγηση για κάτι που έμοιαζε με τη στασιμότητα, μια παράξενη κατάσταση όπου δεν υπήρχε ούτε ανάπτυξη ούτε θάνατος…»
Τι απομένει όταν ο χρόνος σταματά; Μια συνηθισμένη Τρίτη του Ιουνίου, ο χρόνος των ανθρώπων σταματά. Τα παιδιά παύουν να μεγαλώνουν, δεν γεννιούνται άλλα μωρά, κανείς δεν γερνάει, κανείς δεν πεθαίνει. Ωστόσο η φύση συνεχίζει την πορεία της, η νύχτα διαδέχεται τη μέρα, τα φυτά αναπτύσσονται και τα ζώα ακολουθούν τον κύκλο της ζωής.
Για τη Γιένι, που είναι άρρωστη και κινδυνεύει η ζωή της, το σταμάτημα του χρόνου είναι σωτηρία. Για τον Γιάκομπ, που περιμένει να γίνει πατέρας, αποτελεί εμπόδιο. Ενώ αλλάζει όλη τη σχέση των δύο φρεσκοερωτευμένων, της Έλεν και του Φίλιπ. Οι καλοκαιρινές μέρες κυλούν γεμάτες ένταση. Η απελπισία φουντώνει· τι πρέπει να γίνει για να επιστρέψει η κανονικότητα;
Η Νορβηγίδα Μάγια Λούντε μάς καλεί να αναλογιστούμε τη θνητότητα, τις αντιλήψεις μας για τον χρόνο, τον δεσμό μας με τη φύση και, το πιο σημαντικό, την αποδοχή της αναπόφευκτης πορείας προς τον τέλος.
«Το υποβρύχιο των θαυμάτων» της Άντζι Κιμ (εκδόσεις Πατάκη, μετάφραση Νίνα Μπούρη)
Στο Μίρακλ Κρικ, μια μικρή πόλη της Βιρτζίνια, οι ζωές της οικογένειας Γιου, Κορεατών μεταναστών, οι οποίοι έχουν στήσει ένα κέντρο υπερβαρικής οξυγονοθεραπείας, διασταυρώνονται καθημερινά με εκείνες των ανθρώπων που καταφεύγουν εκεί ελπίζοντας σε ένα θαύμα. Όταν μια έκρηξη στο «Υποβρύχιο των Θαυμάτων», όπως αποκαλείται ο θάλαμος οξυγονοθεραπείας, στοιχίζει τη ζωή σε δύο ανθρώπους, η εύθραυστη ισορροπία μιας ολόκληρης κοινότητας διαταράσσεται ανεπανόρθωτα. Η δίκη που ακολουθεί φέρνει στο φως, μέσα από τις αντιφατικές καταθέσεις, παλιές αντιπαλότητες και καλά κρυμμένα μυστικά. Καθώς οι φωνές των εμπλεκομένων συνθέτουν το μωσαϊκό των γεγονότων, η αλήθεια αποδεικνύεται ολοένα και πιο σύνθετη. Ποιος ευθύνεται τελικά για την τραγωδία; Πρόκειται όντως για ατύχημα ή είναι τελικά ένα προσεκτικά σχεδιασμένο έγκλημα;
Η Άντζι Κιμ γεννήθηκε στη Σεούλ το 1969 και σε μικρή ηλικία μετακόμισε με την οικογένειά της στη Βαλτιμόρη. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ και συνέχισε τις σπουδές της στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ. Το Υποβρύχιο των θαυμάτων είναι το πρώτο της μυθιστόρημα. Κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 2019 και έχει μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες. Απέσπασε το Βραβείο Edgar 2020 πρώτου μυθιστορήματος από την Αμερικανική Εταιρεία Συγγραφέων Μυστηρίου και ITW Thriller Award για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα, Το δεύτερο μυθιστόρημα της Κιμ, Οι καταρράκτες της ευτυχίας (μπεστ σέλερ των New York Times), θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Πατάκη στις αρχές του 2027.
«Γυναίκες» του Εδουάρδο Γκαλεάνο (εκδόσεις Μεταίχμιο, μετάφραση Ισμήνη Κανσή)
Ο ύστατος αποχαιρετισμός του Eduardo Galeano (1940-2015) στους αναγνώστες του, αποχαιρετισμός εσπευσμένος, μιας και ο ίδιος δεν πρόλαβε να δει τυπωμένο το βιβλίο του προτού φύγει από τη ζωή. Πρόλαβε τουλάχιστον να ετοιμάσει αυτή την ανθολογία-φόρο τιμής στη γυναίκα, που είχε τόσο κεντρική θέση στη σκέψη, στο έργο και στη ζωή του εν γένει, επιλέγοντας κείμενα από επτά βιβλία του, δημοσιευμένα μεταξύ 1973 και 2012.
Εκατόν πενήντα γυναικείες μορφές εμφανίζονται σε αυτή τη συλλογή πορτρέτων, ανάμεσά τους η Φρίντα Κάλο, η Έμιλι Ντίκινσον, η Μαρί Κιουρί, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, η Υπατία, η Κλεοπάτρα, όπως και άλλες, άγνωστες. Αντάρτισσες, μάγισσες, αγίες που το όνομά τους έχει ξεχαστεί, πόρνες της Αργεντινής που αρνήθηκαν να υποκύψουν στους στρατιώτες.
Με τη χαρακτηριστική του ποιητική πρόζα, μιλάει για γυναίκες που άφησαν το δικό τους στίγμα στην ιστορία, ανασύρει από τη λήθη συλλογικά κατορθώματα γυναικών, μιλάει για τις ρίζες του μισογυνισμού, για γυναίκες που αψήφησαν την κυρίαρχη αντρική ερμηνεία της πραγματικότητας. Πρώτη στη σειρά η Σεχραζάντ: «Κάποια τον είχε προδώσει, και ο βασιλιάς, για να εκδικηθεί τις αποκεφάλιζε όλες […] Η τέχνη της αφήγησης γεννήθηκε από τον φόβο του θανάτου».
«Πόση Μεγάλη Ελλάδα θέλετε; -Ναι!» του Θεόδωρου Παπακώστα (εκδόσεις Key Books, εικονογράφηση Πέτρος Χριστούλιας)
Ο archaeostoryteller Θεόδωρος Παπακώστας επιστρέφει με την ιστορία των αρχαίων ελληνικών αποικιών της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας -την παγκοσμίως γνωστή Magna Graecia. Το όγδοο κατά σειρά βιβλίο του είναι «αφιερωμένο σε αυτούς που λαχτάρησαν να δουν τι υπάρχει πέρα από τη γραμμή του ορίζοντα» και ξεκινά με «τρεις ιστορίες, για τα πιο σπουδαία και δύσκολα ανθρώπινα συναισθήματα, τον έρωτα τον εκπληρωμένο, τον έρωτα τον ανεκπλήρωτο και την ανθρώπινη φιλία που νικάει τα πάντα, όλες από την Μεγάλη Ελλάδα», όπως αναφέρει το σημείωμά του.
Bonus ένας ωραιότατος από κάθε άποψη χάρτης, που στην άλλη όψη έχει ευσύνοπτες πληροφορίες για τις 15 πόλεις της Μεγάλης Ελλάδας: Τάραντας («Η πόλη που ιδρύθηκε από τα παιδιά των Σπαρτιατών που δεν ήθελε η Σπάρτη…»), Ταορμίνα (που «διαθέτει ένα από τα εντυπωσιακότερα αρχαία ελληνικά θέατρα του κόσμου»), Ακράγαντας («η πόλη με τους περισσότερους καλοδιατηρημένους αρχαίους ελληνικούς ναούς»), Πιθηκούσσες («Ένα μικρό αλλά μαγικό νησί που έγινε η πρώτη ελληνική αποικία στην Ιταλία»), Μεταπόντιο («η πλούσια πόλη που ακόμη απηχεί την αφθονία που την έκανε να στείλει ένα χρυσό δεμάτι στάχυα στους Δελφούς…»), Μέγαρα Υβλαία (που «ιδρύθηκε γιατί ο ντόπιος Σικελός βασιλιάς, Ύβλων, συμπόνεσε τους Έλληνες αποίκους από τα Μέγαρα και τους έδωσε γη για να ζήσουν»), Ιμέρα («Η πόλη της μεγάλης μάχης του 480 π.Χ. όπου οι ελληνικές δυνάμεις νίκησαν τις καρχηδονιακές καθώς και του 408 π.Χ. που οι Καρχηδόνιοι εκδικήθηκαν για την προηγούμενη ήττα»), Νεάπολη, Κρότωνας/Σύβαρη, Συρακούσες, Έγεστα, Ελέα, Μεσσήνη/Ρήγιο, Γέλα, Σελινούντας. Την έκδοση προλογίζουν ο Dimitris Roubis, Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale-CNR, Università degli Studi della Basilicata-UNIBAS και ο Δημήτριος Μποσνάκης, Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης.
