Παρότι το καθεστώς του Ιράν παραμένει ένα αυταρχικό καθεστώς που παραβιάζει συστηματικά τα ανθρώπινα δικαιώματα, περιορίζει θεμελιώδεις ελευθερίες και αντιμετωπίζει τις γυναίκες ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας, είναι δύσκολο να αγνοήσει κανείς ότι το πρόσφατο «μνημόνιο κατανόησης» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν καταλήγει να προσφέρει στον «ηττημένο» πολύ περισσότερα απ’ όσα θα περίμενε κανείς μετά από μια τόσο θορυβώδη επίδειξη ισχύος.
Σε προηγούμενο άρθρο μου έγραφα: «Πριν λοιπόν καταλήξουμε για τον «νικητή» και τον «χαμένο» αυτής της σύγκρουσης πρέπει να εξετάζουμε τι δίνει και τι παίρνει η κάθε πλευρά.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι μόνο πόσο μεγάλες καταστροφές επέφεραν τα αμερικανικά χτυπήματα όπως βαυκαλίζεται ο Τράμπ, αλλά με πόσους λιγότερους περιορισμούς θα καταφέρει να βγει το Ιράν από αυτή την διαπραγμάτευση από όσους είχε πριν ξεκινήσει αυτός ο πόλεμος.
Εκεί θα μετρηθούν τα κέρδη και οι ζημιές της κάθε πλευράς και όπως φαίνεται από τους όρους της συμφωνίας που έχουν τεθεί στην διαπραγμάτευση το Ιράν κερδίζει ήδη την άρση των αμερικανικών κυρώσεων, την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων και των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του….»
Σύμφωνα με ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους που έδωσαν στην δημοσιότητα το περιεχόμενο της συμφωνίας, αυτή περιλαμβάνει 14 βασικά σημεία που καθορίζουν το πλαίσιο της λήξης του πολέμου.
Εξαιρώντας τα «ουδέτερα» σημεία αυτής της συμφωνίας:
1. Άμεσος και μόνιμος τερματισμός του πολέμου.
2. Σεβασμός κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας.
4. Άρση ναυτικού αποκλεισμού και αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων.
5. Αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας από το Ιράν.
9. Διατήρηση του status quo μέχρι την τελική συμφωνία.
12. Μηχανισμός εποπτείας εφαρμογής.
13. Διαπραγμάτευση των υπολοίπων άρθρων μετά από διαβεβαιώσεις εφαρμογής.
14. Έγκριση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η ουσία για το τι δίνει και τι παίρνει η κάθε πλευρά βρίσκεται στους παρακάτω όρους.
Τι παίρνουν οι ΗΠΑ από αυτή την συμφωνία:
8. Πυρηνικό πρόγραμμα και εμπλουτισμένο υλικό.
«Το Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι η τύχη του εμπλουτισμένου υλικού, καθώς και όλα τα υπόλοιπα αμοιβαία συμφωνημένα ζητήματα που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών αναγκών του Ιράν, θα ρυθμιστούν επαρκώς στην τελική συμφωνία, η οποία θα επιβεβαιώνει τις διατάξεις του συγκεκριμένου άρθρου.»
Και τι δίνουν.
6. Σχέδιο οικονομικής ανασυγκρότησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, σε συνεργασία με τους περιφερειακούς εταίρους τους, να δημιουργήσουν ολοκληρωμένο σχέδιο αποκατάστασης και οικονομικής ανάπτυξης του Ιράν, το οποίο θα έχει συμφωνηθεί από τα δύο μέρη και θα εξασφαλίζει χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. Δολαρίων»
7. Τερματισμός όλων των κυρώσεων.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να τερματίσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας, κάθε μορφή κυρώσεων που αντιμετωπίζει σήμερα το Ιράν. Σε αυτές περιλαμβάνονται αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), καθώς και όλες οι μονομερείς αμερικανικές κυρώσεις, πρωτογενείς και δευτερογενείς.»
10. Εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου και έως την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, το αμερικανικό Yπουργείο Οικονομικών θα εκδώσει εξαιρέσεις (waivers) για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις σχετικές υπηρεσίες συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών, ασφαλιστικών και μεταφορικών υπηρεσιών.»
11. Αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι, ανάλογα με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων προς μια τελική συμφωνία, τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία του Ιράν θα αποδεσμεύονται και θα καθίστανται πλήρως διαθέσιμα. Τα κεφάλαια αυτά, είτε βρίσκονται σε κεντρικό λογαριασμό είτε μεταφέρονται, θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για οποιαδήποτε πληρωμή τελικού δικαιούχου καθορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις για τον σκοπό αυτό.»
Λαμβάνοντας υπόψη τι δίνει και τι παίρνει η κάθε πλευρά αξίζει να αναρωτηθούμε ποιος υπέγραψε ως νικητής και ποιος ως ηττημένος.
Αν όλα αυτά είναι η εικόνα της «απόλυτης νίκης» όπως περηφανεύεται ο Τράμπ, τότε το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσες από τις κυρώσεις άρθηκαν από εκείνες που είχαν επιβληθεί στο Ιράν πριν αρχίσουν να πέφτουν οι πρώτες βόμβες, αλλά πόσο ακριβά πλήρωσαν οι ΗΠΑ την απερισκεψία του ηγέτη τους να κηρύξει έναν πόλεμο χωρίς να έχει υπολογίσει το κόστος της επόμενης ημέρας.
Γιατί οι πόλεμοι δεν κρίνονται μόνο από τις εκρήξεις που καταγράφουν για εντυπωσιασμό οι κάμερες, ούτε από τις θριαμβολογίες μέσα από το Truth social.
Κρίνονται από τους όρους της ειρήνης που ακολουθεί.
Κρίνονται από το βαρύ τίμημα που αναγκάστηκε να πληρώσει μια υπερδύναμη για να βγει από μια σύγκρουση που πίστευε ότι εύκολα θα κερδίσει.
Και αν οι όροι αυτοί περιλαμβάνουν οικονομική ενίσχυση 300 δισεκατομμυρίων, άρση κυρώσεων, αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων και επανένταξη του αντιπάλου στο διεθνές οικονομικό σύστημα, τότε η εικόνα δεν θυμίζει συνθηκολόγηση για το Ιράν.
Θυμίζει ότι η νίκη δεν κερδίζεται απ’ εκείνον που θριαμβολογεί, αλλά απ’ εκείνον που φεύγει με περισσότερα από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Και αυτό είναι το μόνο μέτρο με το οποίο αξίζει να κριθεί ο πραγματικός νικητής και ο πραγματικός ηττημένος.
