Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κούσαντας
Η Σαουδική Αραβία, ένα κράτος ισχυρό οικονομικά και στρατιωτικά, αναγκάστηκε να ζητήσει τη βοήθεια του Ισραήλ σε επιχειρησιακό επίπεδο για την αντιμετώπιση των Χούθι και, φυσικά, των ΗΠΑ. Ισραήλ και Σαουδική Αραβία, άλλωστε, απέχουν μόλις 15 χιλιόμετρα στον Κόλπο της Άκαμπα.
Ο ρόλος του Ισραήλ σε επιχειρησιακό επίπεδο έχει αναβαθμιστεί μετά τον πρώτο πόλεμο του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με τη βοήθεια των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ εμφανίστηκαν στο τελευταίο στάδιο των επιχειρήσεων, πλήττοντας τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, κυρίως του Φορντό, με διατρητικές βόμβες μεγάλου βάθους.
Μετά τον πόλεμο των 12 ημερών το 2025, η επιχειρησιακή ακτίνα του Ισραήλ έχει επεκταθεί σε Συρία, Ιράκ, Ιράν, ΗΑΕ και Ιορδανία, ενώ στις Συμφωνίες του Αβραάμ με το Μπαχρέιν, τα ΗΑΕ, το Σουδάν και το Μαρόκο επιδιώκει να ενταχθεί άμεσα και το Κουβέιτ.
Υπενθυμίζεται ότι οι Συμφωνίες του Αβραάμ προέκυψαν το 2020 μεταξύ του Ισραήλ και αραβικών κρατών, λόγω, μεταξύ άλλων, των κοινών ανησυχιών που υπήρχαν τότε για το Ιράν.
Τα αραβικά κράτη φαίνεται να έχουν την αντίληψη ότι, στον Περσικό Κόλπο, μόνο το Ισραήλ και οι ΗΠΑ μπορούν να επιφέρουν άμεσα επιχειρησιακά αποτελέσματα επί του πεδίου απέναντι στο Ιράν και τους Χούθι.
Ο λόγος είναι ότι τα αραβικά κράτη δεν κατάφεραν να συσπειρώσουν και να ενώσουν την τεράστια στρατιωτική ισχύ που διαθέτουν, μεταξύ άλλων με αεροσκάφη γενιάς 4,5. Εξαίρεση αποτελούν κυρίως τα ΗΑΕ, που έπληξαν στόχους του Ιράν, με σημαντικά αποτελέσματα στην εξουδετέρωση βαλλιστικών πυραύλων και drones.
Η Σαουδική Αραβία άργησε να ζητήσει βοήθεια από το Ισραήλ μέσω της CENTCOM των ΗΠΑ, έστω και σε επίπεδο πληροφοριών και στοχοποίησης.
Την απειλή των Χούθι την αντιλήφθηκε όταν οι δυνάμεις τους προήλασαν κατά μήκος των ακτών των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ, όταν καταλήφθηκαν στρατηγικής σημασίας εδάφη στο Περίμ και όταν οι Χούθι άρχισαν να πλήττουν σαουδαραβικές πόλεις, ακόμη και το Ριάντ.
Η Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας δεν απέδωσε τα αναμενόμενα και φαίνεται να παραμένει ανενεργή, τόσο λόγω έλλειψης δυνατότητας δράσης επί του πεδίου όσο και λόγω της μεγάλης απόστασης από τα σύνορα της Τουρκίας και του Πακιστάν μέχρι τα σύνορα Σαουδικής Αραβίας και Υεμένης — περίπου 2.000 και 1.300 χιλιόμετρα αντίστοιχα.
Επιπλέον, οι κακές σχέσεις του Ισραήλ με την Τουρκία και το Πακιστάν έχουν υποβαθμίσει στην πράξη τη σημασία της Συμφωνίας της Μέκκας. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την παρουσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην ευρύτερη περιοχή της Σαουδικής Αραβίας.
Σημαντικό παράγοντα για τις σχέσεις Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας αποτελεί και η μεγάλη ενεργειακή συμφωνία Ισραήλ – Αιγύπτου, η οποία λειτουργεί σε ένα πλαίσιο σταθερότητας και ειρήνης. Περίπου 12 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου τον χρόνο μεταφέρονται από το Ισραήλ στην Αίγυπτο, όπου μέρος τους υγροποιείται και στη συνέχεια εξάγεται, μεταξύ άλλων, προς την ΕΕ.
Μακροπρόθεσμα, πάντως, τα αραβικά κράτη, και όχι μόνο εκείνα του Περσικού Κόλπου – τον οποίο αρκετές αραβικές χώρες αποκαλούν «Αραβικό Κόλπο» – αναμένεται να υιοθετήσουν σκληρότερη στάση απέναντι στο Ιράν.
Η στρατηγική του Ιράν να στραφεί εναντίον αραβικών κρατών στα οποία υπάρχουν αμερικανικές βάσεις μετά την 28η Φεβρουαρίου 2026, καθώς και οι επιπτώσεις στα έσοδα των αραβικών κρατών από τους υδρογονάνθρακες, αναμένεται να επηρεάσουν καθοριστικά τις μεταξύ τους σχέσεις.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ επηρεάζει ολόκληρη τη Δύση και κυρίως τα κράτη της ΕΕ, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή, με σημαντικό προμηθευτή τη Σαουδική Αραβία.
Οι κυρώσεις εναντίον του Ιράν δεν θα προέρχονται μόνο από τις ΗΠΑ αλλά και από την ΕΕ. Στην Ευρώπη έχει άλλωστε εκφραστεί επανειλημμένα η άποψη ότι το Ισραήλ έχει κάνει τη «δύσκολη δουλειά» απέναντι στο Ιράν εκ μέρους της Δύσης.
Οι Χούθι στην Υεμένη δεν είναι ούτε Χαμάς ούτε Χεζμπολάχ. Διαθέτουν προηγμένα οπλικά συστήματα, βαλλιστικούς πυραύλους με ακτίνα άνω των 1.000 χιλιομέτρων, drones κινεζικής και ιρανικής τεχνολογίας και αντιπλοϊκούς πυραύλους. Αποτελούν, συνεπώς, σοβαρό ζήτημα ασφαλείας για τη Σαουδική Αραβία, η οποία στηρίζει την επίσημη κυβέρνηση της Υεμένης.
Μια μελλοντική ισραηλινή βάση στη Σομαλιλάνδη θα μπορούσε, επίσης, να αποτελέσει μέρος της προσπάθειας αντιμετώπισης της απειλής των Χούθι.
Δύο σημαντικά ζητήματα, ωστόσο, παραμένουν «αγκάθια» για μια μελλοντική συνεργασία Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.
Το πρώτο είναι η αγορά 48 μαχητικών F-35, την οποία έχει ζητήσει η Σαουδική Αραβία από τις ΗΠΑ και στην οποία αναμένεται να αντιταχθεί το Ισραήλ.
Το δεύτερο είναι η επιθυμία της Σαουδικής Αραβίας να αναπτύξει πυρηνική ενέργεια, έστω για ειρηνικούς σκοπούς, με αμερικανική τεχνογνωσία.
