Ισπανία, 1944. Ο Εμφύλιος έχει τελειώσει πριν από πέντε χρόνια, όμως μια μικρή ομάδα επαναστατών αγωνίζεται ακόμη στα βουνά, βόρεια της Ναβάρα. Η ονειροπόλα 10χρονη Οφηλία μετακομίζει στην περιοχή μαζί με την εύθραυστη, έγκυο μητέρα της για να γνωρίσει τον νέο πατριό της, στρατηγό Βιδάλ, έναν τυραννικό φασίστα αξιωματικό με εντολή να απαλλάξει την περιοχή από τους επαναστάτες. Ο στρατηγός, αυταρχικός και εκφοβιστικός, δεν κάνει καμία προσπάθεια να προσεγγίσει την προγονή του.
Το μοναχικό παιδί αναζητά συντροφιά στη Μερθέντες, τη νεαρή μαγείρισσα του στρατού. Σύντομα, ανακαλύπτει έναν ερειπωμένο λαβύρινθο πίσω από τον μύλο, στην καρδιά του οποίου συναντά έναν αρχαίο σάτυρο, που ισχυρίζεται ότι γνωρίζει και την πραγματική της ταυτότητα, αλλά και το πεπρωμένο της.
Μια μοναδική συνύπαρξη τρόμου, παραμυθιού και πολιτικής αλληγορίας, η ταινία του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο «Ο λαβύρινθος του Πάνα», μία άλλη Αλίκη των Θαυμάτων, απέσπασε τρία Όσκαρ και ισάριθμα βραβεία BAFTA.
«Λένε πως πριν από πολύ καιρό, σε ένα υπόγειο βασίλειο όπου δεν υπήρχαν ψέματα ούτε πόνος, ζούσε μια πριγκίπισσα που ονειρευόταν τον κόσμο των ανθρώπων», ακούγεται να αφηγείται ο Ντελ Τόρο στο νέο τρέιλερ που κυκλοφορεί με αφορμή τα 20 χρόνια από την κυκλοφορία της ταινίας και την επιστροφή της στις αίθουσες σε 4K έκδοση που επιμελήθηκε ο ίδιος ο σκηνοθέτης.
Στην ιστορία του, βιβλία ζωντανεύουν, πόρτες εμφανίζονται μέσα από περιγράμματα ζωγραφισμένα με κιμωλία και πλάσματα όπως οι νεράιδες, ο Φαύνος και ο αξέχαστος Pale Man -με τα μάτια στις παλάμες των χεριών του- αποκαλύπτουν έναν άλλο κόσμο.
Επιστρέφοντας στην έκτη μεγάλου μήκους ταινία του Ντελ Τόρο ύστερα από δύο δεκαετίες, αρκετοί θεατές ίσως διαπιστώσουν ότι η ερμηνεία τους για το νόημά της έχει αλλάξει, σχολιάζει η Alison Foreman στο Indiewire. Άλλοι, ίσως αντίθετα, χαρούν ανακαλύπτοντας πως ένα μικρό κομμάτι της εφηβείας τους παραμένει αναλλοίωτο. Εντυπωσιακά κομψός και βαθιά ουσιαστικός, «Ο Λαβύρινθος του Πάνα» παραμένει απόδειξη ότι η αθωότητα μπορεί να είναι μια μορφή αντίστασης -ιδιαίτερα σε έναν κόσμο όπου όλα μοιάζουν πιθανά.
Ο σπουδαίος κριτικός Roger Ebert είχε χαρακτηρίσει την ταινία «μία από τις σπουδαίες ταινίες φαντασίας όλων των εποχών», τονίζοντας ότι η ιδιοφυΐα του Ντελ Τόρο εντοπίζεται στο ότι δεν αντιμετωπίζει τον κόσμο της φαντασίας ως απλή διαφυγή ή όνειρο, αλλά ως μια πραγματικότητα εξίσου ουσιαστική με τη βία του φασισμού.
Ο Philip French του The Guardian εξήρε τον τρόπο με τον οποίο η ταινία συνδυάζει το σκοτεινό παραμύθι με την ιστορική πραγματικότητα της Ισπανίας του Φράνκο, χαρακτηρίζοντάς την μια «σκοτεινή, ατμοσφαιρική ιστορία», όπου οι δύο αφηγηματικοί κόσμοι λειτουργούν ως αλληγορία για τη μάχη ανάμεσα στον ανθρωπισμό και τη βαρβαρότητα.
Η ταινία είχε κάνει πρεμιέρα στις Κάννες και το κοινό την υποδέχτηκε με ένα θερμό, παρατεταμένο χειροκρότημα, που είχε διάρκεια «περίπου όσο η διαδρομή από το σπίτι μου μέχρι το γραφείο», όπως είπε σκηνοθέτης, τον περασμένο Μάιο με αφορμή την προβολή της αποκατεστημένης κόπιας πάλι στο Φεστιβάλ Καννών.
Ο Ντελ Τόρο γύρισε τον «Λαβύρινθο του Πάνα» με προϋπολογισμό 19,5 εκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, λίγο αφότου έφερε την οικογένειά του στην Ισπανία για τα γυρίσματα, ένας από τους βασικούς χρηματοδότες αποχώρησε από την παραγωγή. «Είπα: “Εγώ μένω. Αυτή την ταινία θα τη γυρίσουμε”», δήλωνε αποφασισμένος.
Σαν να μην έφτανε αυτό, μεγάλες δασικές πυρκαγιές στην Ισπανία δυσκόλεψαν ακόμη περισσότερο τα γυρίσματα. Παρότι το δάσος της ταινίας μοιάζει καταπράσινο και μαγευτικό, χρειάστηκαν μήνες άρδευσης για να αποκτήσει αυτή τη μορφή. «Κάθε καταπράσινο δέντρο που βλέπετε το κάναμε εμείς να πρασινίσει», λέει ο Ντελ Τόρο. «Κάθε φτέρη τη φυτέψαμε εμείς». Το εμβληματικό δέντρο της ταινίας ήταν, ωστόσο, δημιουργία του σκηνογράφου Εουχένιο Καμπαγιέρο.
Όσο για την 11χρονη πρωταγωνίστρια, Ιβάνα Μπακέρ -η οποία επίσης έδωσε το «παρών» στην φετινή, επετειακή προβολή των Καννών- ο Ντελ Τόρο τη χαρακτήρισε, τόσα χρόνια μετά, ως «την πιο ώριμη ηθοποιό που έχω ποτέ σκηνοθετήσει».
Με πληροφορίες από Indiewire, Associated Press
