Μετά από 20 χρόνια πορείας ως ανεξάρτητη πρωτοβουλία της εγχώριας εικαστικής σκηνής, η Μπιενάλε της Αθήνας εισέρχεται σε μια νέα θεσμική φάση. Η 8η διοργάνωσή της, με τίτλο «Στάσις/ Εκστασις», θα πραγματοποιηθεί από τις 2 Απριλίου έως τις 27 Ιουνίου 2027 με κεντρικό εκθεσιακό χώρο το Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων, υπό την επιμέλεια του Τιάγκο ντε Πάουλα Σούζα και με καλλιτεχνικό διευθυντή τον Poka-Yio.
Εκκινώντας από προσωπικές έννοιες, όπως η εγγύτητα, η οικειότητα και η νοσταλγία, η 8η Μπιενάλε της Αθήνας (AB8) στρέφεται σε ευρύτερα, παγκοσμίως αλληλένδετα πολιτικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων, ο εκτοπισμός, η συνενοχή και ο φόβος όπως αναφέρθηκε σε συνέντευξη τύπου.
«Στάσις/Εκστασις»
Ο τίτλος «Στάσις/Εκστασις» αρθρώνεται πάνω σε δύο έννοιες με βαθιές ιστορικές και φιλοσοφικές ρίζες. Η «στάσις», από το αρχαιοελληνικό «ίσταμαι», παραπέμπει τόσο στην ακινησία όσο και στη σύγκρουση, περιγράφοντας μια εποχή αδυναμίας λήψης αποφάσεων και πολιτικής παράλυσης. Αντίθετα, η «έκστασις» αναφέρεται στην έξοδο από τον εαυτό, σε καταστάσεις έντασης, μετατόπισης και πιθανής μεταμόρφωσης.
Η AB8 επιχειρεί να θέσει αυτές τις δύο συγγενείς όψεις σε σχέση τριβής και αλληλεπίδρασης, τόσο με τις παραδοσιακές όσο και με τις σύγχρονες αντηχήσεις τους, αντανακλώντας τους σύγχρονους προβληματισμούς και εξετάζοντας πώς οι καλλιτεχνικές πρακτικές μπορούν να καλλιεργήσουν συνθήκες υποστήριξης, διαλόγου και μετασχηματισμού του πολιτικού μας φαντασιακού και να λειτουργήσουν ως χώροι, μέσα στους οποίους παγιωμένες βεβαιότητες μπορούν να τεθούν υπό διαπραγμάτευση. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η έκθεση αναδύεται μέσα από την αλληλεπίδραση ιστορικών πλαισίων και σύγχρονων προβληματισμών, αποφεύγοντας, τόσο την απεικόνισή τους καθ’ αυτή, όσο και την εργαλειοποίηση αυτών των ζητημάτων.
Ανανεωμένη δομή διακυβέρνησης
Η Μπιενάλε της Αθήνας, όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα, εισέρχεται σε μια νέα φάση: μετασχηματίζεται, διευρύνεται και ενδυναμώνεται, υιοθετώντας μια ανανεωμένη δομή διακυβέρνησης, που περιλαμβάνει Εποπτικό Συμβούλιο (Board of Trustees), Συμβουλευτική Επιτροπή (Advisory Board) και Συμβουλευτική Επιτροπή Επιμέλειας (Curatorial Committee).
Η νέα αυτή αρχιτεκτονική συγκεντρώνει σημαντικές προσωπικότητες από την τέχνη, τον πολιτισμό, τη διανόηση, και την επιχειρηματικότητα, υπηρετώντας ένα κοινό όραμα.
Ο Δάκης Ιωάννου, μέλος του προεδρείου του Εποπτικού Συμβουλίου της Μπιενάλε της Αθήνας, έκανε λόγο στη προαναφερθείσα συνέντευξη τύπου για «θεσμική ωριμότητα» και για μια προσπάθεια να ενισχυθεί ο ρόλος της Μπιενάλε. «Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι μόνο η παρουσίαση της τέχνης, αλλά η δυνατότητα της Μπιενάλε να συμβάλλει ενεργά στη σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή και να διατηρεί την τέχνη ανοιχτή, ζωντανή και συνδεδεμένη με την εποχή της. Κάθε ιδρυτικό μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου έχει συμβάλει, με τον δικό του τρόπο, στο πεδίο της σύγχρονης τέχνης, αλλά είναι η πρώτη φορά που αποφασίσαμε να μετέχουμε σε μια κοινή πρωτοβουλία», δήλωσε ο Δάκης Ιωάννου.
Κύρια προοδευτική πλατφόρμα σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη
Ο Poka-Yio, συνιδρυτής της Μπιενάλε της Αθήνας, παραμένει εκτελεστικός και καλλιτεχνικός διευθυντής, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της στρατηγικής κατεύθυνσης και του καλλιτεχνικού προσανατολισμού. Όπως υπογράμμισε ο ίδιος στην ίδια συνέντευξη τύπου, «αν η 1η Μπιενάλε της Αθήνας το 2007 συνέβαλε στην τοποθέτηση της πόλης στον διεθνή καλλιτεχνικό χάρτη, αυτή η νέα εποχή φιλοδοξεί να την αναδείξει ως κύρια προοδευτική πλατφόρμα σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη».
«Η 8η Μπιενάλε της Αθήνας είναι η πρώτη διοργάνωση που πραγματοποιείται μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο. Για πρώτη φορά, η επιλογή του επιμελητή έγινε κατόπιν εισήγησης μιας διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Επιμέλειας, με τη συμμετοχή των Κατερίνας Γρέγου, Μασιμιλιάνο Τζιόνι, Στέφανι Χέσλερ και Γκάμπι Νγκόμπο. Η επιλογή του Τιάγκο ντε Πάουλα Σούζα αντανακλά μια επιμελητική πρακτική με διεθνή εμπειρία. Παράλληλα με την ΑΒ8, επιδιώκουμε να αναπτύξουμε συμπράξεις με καλλιτέχνες, ανεξάρτητες πρωτοβουλίες αλλά και πολιτιστικούς φορείς, ενεργοποιώντας ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργασίας», ανέφερε ο Poka-Yio.
Η Αθήνα, βασικός άξονας ανάπτυξης της έκθεσης
Όπως ακόμα σημείωσαν οι διοργανωτές, η έκθεση δεν προτίθεται να παραμείνει σιωπηλή απέναντι στις επείγουσες συζητήσεις του σήμερα, ταυτόχρονα όμως αρνείται να τις εργαλειοποιήσει. Με αφετηρία την Αθήνα -μια πόλη που φέρει μια ιστορία από την οποία δύσκολα μπορεί κανείς να ξεφύγει ή να την απλουστεύσει, αλλά και μια πόλη που έχει αναδείξει τις συλλογικές πρακτικές ως απάντηση στις στρεβλώσεις του κόσμου- η 8η Μπιενάλε της Αθήνας φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μια άσκηση κατανόησης του παρόντος.
Ο Βραζιλιάνος Τιάγκο ντε Πάουλα Σούζα, γνωστός για τη δουλειά του γύρω από ζητήματα αποαποικιοποίησης, κοινωνικής μνήμης και συλλογικών αφηγήσεων, τόνισε ότι η σχέση με την Αθήνα και την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου θα αποτελέσει βασικό άξονα ανάπτυξης της έκθεσης.
«Για μένα, η 8η Μπιενάλε της Αθήνας αποτελεί μια δημιουργική πρόκληση που με ωθεί να προσεγγίσω τις καλλιτεχνικές πρακτικές μέσα από το πρίσμα μιας πόλης με σύνθετη ιστορία και έντονη πολιτική και κοινωνική εμπειρία. Η Αθήνα έχει δείξει πως, ακόμη και σε περιόδους κρίσης, η συλλογική δράση μπορεί να δημιουργήσει χώρους μέσα στους οποίους μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα, και για να το πετύχει αυτό η έκθεση θα αναπτυχθεί μέσα από έναν διαρκή διάλογο με τοπικούς και διεθνείς δημιουργούς», επεσήμανε ο Τιάγκο ντε Πάουλα Σούζα.
H 8η Μπιενάλε της Αθήνας πραγματοποιείται με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω του Προγράμματος «Αττική» 2021-2027.
Με πληροφορίες από: ΑΠΕ
