Φως στην προέλευση του ποταμού Ευφράτη, που «έθρεψε» την αποκαλούμενη Εύφορη Ημισέληνο- το λίκνο του ανθρώπινου πολιτισμού- ρίχνει νέα έρευνα.
Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του Live Science, σύμφωνα με την εν λόγω έρευνα, πριν από 5,4 εκατομμύρια χρόνια δύο ποταμοί έρεαν στα εδάφη της σημερινής Τουρκίας και της σημερινής Συρίας, καταλήγοντας στη Μεσόγειο. Οι ποταμοί αυτοί εν τέλει συγχωνεύτηκαν, σχηματίζοντας τον Ευφράτη, ο οποίος έπαιξε κομβικό ρόλο στην ανάπτυξη των πρώτων ανθρώπινων πολιτισμών της Εύφορης Ημισελήνου στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι δύο ποταμοί (παλαιο-Καρά Σου και παλαιο-Μουράτ) κατέληγαν στη Μεσόγειο μέχρι πριν 3,6 εκατομμύρια χρόνια, όταν έλαβαν χώρα τεκτονικές αλλαγές που είχαν ως αποτέλεσμα να μεταβληθούν οι πορείας τους. Πρώτος άλλαξε πορεία ο παλαιο-Μουράτ και ακολούθησε ο παλαιο-Καρά Σου, 800.000 χρόνια αργότερα. Οι δύο ποταμοί συγχωνεύτηκαν, καταλήγοντας να ρέουν νοτιοανατολικά, στον Περσικό Κόλπο, 1,6 εκατομμύρια χρόνια πριν, σύμφωνα με τη νέα έρευνα.
«Το σύγχρονο τοπίο…διατηρεί ακόμα ξεκάθαρα ίχνη του αρχαίου ποταμού Ευφράτη» είπε στο Live Science ο Άντριου Μέιντοφ, στρωματογράφος της πετρελαϊκής Chevron και ένας εκ των συντελεστών της έρευνας. «Αν ο παλαιο-Μουράτ και ο παλαιο-Καρά Σου δεν είχαν αλλάξει πορεία και συγχωνευτεί όταν το έκαναν, είναι άγνωστο αν η η Εύφορη Ημισέληνος θα είχε σχηματιστεί όπως σχηματίστηκε».
H Εύφορη Ημισέληνος
Ως Εύφορη Ημισέληνος χαρακτηρίζεται μια περιοχή σχήματος ημισελήνου που εκτείνεται από τη σημερινή Αίγυπτο μέχρι το νοτιοανατολικό Ιράκ. Θεωρείται το λίκνο του ανθρώπινου πολιτισμού και στο ανατολικό της τμήμα, την αποκαλούμενη Μεσοποταμία, βρίσκονται Τίγρης και ο Ευφράτης. Οι δύο αυτοί ποταμοί δημιούργησαν πρακτικά μια «όαση» εύφορου εδάφους σε μια κατά τα άλλα άνυδρη περιοχή, οδηγώντας στην εμφάνιση αρχαίων πολιτισμών όπως αυτοί των Σουμερίων και των Ασσυρίων, 6.000 χρόνια πριν.
Αν και ο 3.000 χλμ Ευφράτης έπαιξε κομβικό ρόλο στην εξέλιξη των πολιτισμών αυτών, η προέλευσή του μέχρι τώρα αποτελούσε αίνιγμα. Κάποιοι επιστήμονες θεωρούσαν ότι είχε προκύψει από έναν ποταμό που έρεε στη Μεσόγειο ή σε αρχαίες μνήμες της σημερινής Τουρκίας, ενώ άλλοι υπέθεταν πως προήλθε από έναν ποταμό κάπου στην Αραβική Χερσόνησο. Ωστόσο στη νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Geoscience, ο Μέιντοφ και οι συνεργάτες του έδειξαν ότι αποτέλεσε «παιδί» των δύο προαναφερθέντων ποταμών χρησιμοποιώντας σεισμικά δεδομένα, χάρτες και δορυφορικά δεδομένα για να αναδημιουργήσουν τη γεωλογική ιστορία του ποταμού.
Οι ερευνητές εντόπισαν ίχνη ηλικίας 5-6 εκατομμυρίων ετών στα ανοιχτά του Λιβάνου, τα οποία σύγκριναν με αντίστοιχα ίχνη ποταμών παρόμοιας ηλικίας στα ανοιχτά της Μικράς Ασίας. Με αυτόν τον τρόπο αποκαλύφθηκαν οι δύο προαναφερθέντες αρχαίοι ποταμοί: Ο παλαιο-Καρά Σου (ο Καρά Σου σήμερα είναι γνωστός και ως Δυτικός Ευφράτης) και ο παλαιο-Μουράτ.
Οι ποταμοί αυτοί έρεαν στη Μεσόγειο κατά τη διάρκεια της Κρίσης Αλμυρότητας του Μεσσηνίου και μετά από αυτήν: Επρόκειτο για μια περίοδο περίπου 700.000 ετών, κατά την οποία, όταν τεκτονικές διεργασίες έκαναν να ξεραθεί το μεγαλύτερο μέρος της θάλασσας. Η Μεσόγειος ξαναγέμισε πριν από 5,33 εκατομμύρια χρόνια, «καταπίνοντας» τα ίχνη των ποταμών- τα οποία εντόπισε η νέα έρευνα.
