Με το μεγαλύτερο κύμα ατομικών καταχωρίσεων της τελευταίας τετραετίας και νέο χτύπημα στο ισχυρότερο τμήμα του ρωσικού τραπεζικού συστήματος, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε ομόφωνα το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας. Τα μέτρα επεκτείνουν τον αποκλεισμό από το SWIFT, στοχεύουν το πετρέλαιο, τα κρυπτονομίσματα, τον «σκιώδη στόλο» και την παραγωγή drones, ενώ δημιουργούν νομική ασπίδα για ευρωπαϊκούς φορείς όπως η Euroclear και ανοίγουν τον δρόμο για την απαγόρευση εισόδου Ρώσων μαχητών στην ΕΕ.
Το 21ο πακέτο περιλαμβάνει 218 νέες καταχωρίσεις –48 φυσικά πρόσωπα και 170 εταιρείες και οργανισμούς–, αριθμός που αποτελεί τη μεγαλύτερη δέσμη ατομικών κυρώσεων των τελευταίων τεσσάρων ετών. Οι πλήρεις νομικές πράξεις και τα ονόματα των προσώπων και των εταιρειών θα δημοσιευθούν προσεχώς στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Με κάθε γύρο κυρώσεων, περιορίζουμε την οικονομία της Ρωσίας και την ικανότητά της να παρατείνει τον παράνομο πόλεμό της», δήλωσε η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική Κάγια Κάλας. Όπως ανέφερε, τα μέτρα πλήττουν περισσότερες από 100 τράπεζες και φορείς κρυπτονομισμάτων, πάνω από 40 πλοία του «σκιώδους στόλου», διυλιστήρια στη Ρωσία και τη Λευκορωσία και βασικούς κρίκους της παραγωγής drones μεγάλου βεληνεκούς.
«Απαντούμε επίσης στις αδιάκοπες επιθέσεις της Ρωσίας εναντίον αμάχων, υποδομών και της πολιτιστικής κληρονομιάς, επιβάλλοντας κυρώσεις σε περισσότερες από 50 οντότητες του στρατιωτικοβιομηχανικού τομέα, μεταξύ των οποίων βασικοί παράγοντες που εμπλέκονται στην παραγωγή των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς».
«Πλήττουμε τον Πούτιν εκεί όπου πονά περισσότερο, αποκόπτοντας τις χρηματοδοτικές πηγές στις οποίες βασίζεται για να συνεχίζει τον πόλεμό του»ανέφερε νωρίτερα σε ανάρτησή της στο Χ η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας και πρόσθεσε ότι έρχονται και άλλα.
«Αυτό δεν είναι το τέλος της πορείας των κυρώσεων. Εργαζόμαστε ήδη για τα επόμενα βήματα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι έτοιμη να απαντήσει σε οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση από τη Ρωσία».
Υπό κυρώσεις το ισχυρότερο μισό του τραπεζικού τομέα -Αποσύνδεση από το Swift
Το Συμβούλιο επιβάλλει δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων σε 94 ρωσικές τράπεζες και μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ενώ επεκτείνει την απαγόρευση συναλλαγών σε 33 ακόμη ρωσικά πιστωτικά και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Σύμφωνα με ανώτατους Ευρωπαίους αξιωματούχους, μετά το νέο πακέτο η ΕΕ έχει θέσει υπό κυρώσεις περίπου το 50% του ρωσικού τραπεζικού τομέα ως προς τον αριθμό των ιδρυμάτων. Πρόκειται, ωστόσο, για το ισχυρότερο μισό ως προς το ενεργητικό, τα έσοδα και τον όγκο των συναλλαγών, καθώς περιλαμβάνεται η μεγάλη πλειονότητα των συστημικών τραπεζών της Ρωσίας.
Οι ίδιοι αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι η απαγόρευση συναλλαγών για τις 33 τράπεζες συνεπάγεται και την αποσύνδεσή τους από το διεθνές σύστημα ανταλλαγής χρηματοπιστωτικών μηνυμάτων SWIFT, περιορίζοντας τη δυνατότητά τους να πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές.
Περιορισμοί επιβάλλονται επίσης σε τράπεζα του Κιργιστάν που συνδέεται με το ρωσικό σύστημα SPFS και σε τρεις ακόμη τράπεζες εκτός Ρωσίας, οι οποίες κατηγορούνται ότι διευκόλυναν την παράκαμψη των κυρώσεων.
Νέο εργαλείο κατά των κρυπτονομισμάτων
Η απαγόρευση συναλλαγών επεκτείνεται σε 14 πλατφόρμες υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων με έδρα τη Γεωργία, τον Παναμά, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα Νησιά Μάρσαλ, το Κιργιστάν και τη Λευκορωσία. Προστίθενται επίσης τέσσερις καταχωρίσεις που συνδέονται με το διασυνοριακό δίκτυο A7 και τις νέες διασυνδέσεις του στην Αφρική.
Για πρώτη φορά, η ΕΕ αποκτά τη δυνατότητα συνολικής απαγόρευσης συναλλαγών με παρόχους κρυπτονομισμάτων μιας τρίτης χώρας, όταν οι πλατφόρμες αυτές χρησιμοποιούνται συστηματικά από τη Ρωσία για την παράκαμψη των κυρώσεων.
Όπως εξήγησαν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, το νέο εργαλείο επιτρέπει στην ΕΕ να μην επιβάλλει μέτρα χωριστά σε κάθε πλατφόρμα, αλλά να απαγορεύει οριζόντια τις συναλλαγές ευρωπαϊκών φορέων με τους παρόχους κρυπτονομισμάτων της συγκεκριμένης χώρας. Το κριτήριο θεσπίζεται με το πακέτο, αλλά δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί.
«Παγώνει» το πλαφόν στο πετρέλαιο έως το 2027
Στον ενεργειακό τομέα, το Συμβούλιο αναστέλλει έως τις 15 Ιουλίου 2027 την αυτόματη αναπροσαρμογή του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, εξαιτίας των έκτακτων συνθηκών που προκάλεσε στις διεθνείς αγορές το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, το πλαφόν παραμένει στα 44,7 δολάρια ανά βαρέλι, αντί να αυξηθεί περίπου στα 58,5 δολάρια βάσει του μηχανισμού αυτόματης αναπροσαρμογής. Η Κομισιόν εκτιμά ότι η διατήρησή του σε αυτό το επίπεδο μπορεί να στερήσει από τη Ρωσία περίπου 3,5 δισ. ευρώ σε διάστημα δώδεκα μηνών.
Το Συμβούλιο προβλέπει ενδιάμεση επανεξέταση, ώστε να διαπιστωθεί εάν η αναστολή εξακολουθεί να είναι αναγκαία και αναλογική.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Συμβουλίου, το πακέτο εισάγει υποχρέωση κοινοποίησης για τις πωλήσεις δεξαμενόπλοιων μεταφοράς LNG και δημιουργεί τη δυνατότητα επιβολής νέων περιορισμών στην πώλησή τους σε Ρώσους πολίτες και εταιρείες.
Προβλέπονται ακόμη συμβατικές υποχρεώσεις, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος μεταπώλησης των πλοίων στη Ρωσία ή χρησιμοποίησής τους για ρωσικές εξαγωγές.
Σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, οι διαπραγματεύσεις αφορούσαν και προσωρινή εξαίρεση για μεταφορές ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες. Οι ειδικότερες πτυχές σχετικά με τη μεταφορά LNG θα γίνουν επισήμως γνωστές με τη δημοσίευση του Κανονισμού στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ τις επόμενες ημέρες.
[Διαβάστε εδώ το αναλυτικό θέμα για το ρωσικό LNG]
Άλλα 41 πλοία στον «σκιώδη στόλο»
Στον κατάλογο κυρώσεων προστίθενται 41 ακόμη πλοία, πέραν των 632 που είχαν ήδη τεθεί υπό περιοριστικά μέτρα. Οι κυρώσεις επεκτείνονται και σε πλοία που παρέχουν καύσιμα, ανεφοδιασμό ή άλλες υπηρεσίες στον ρωσικό «σκιώδη στόλο».
Καταχωρίζονται επίσης οκτώ εταιρείες και ένα φυσικό πρόσωπο που δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο δίκτυο, μεταξύ των οποίων, για πρώτη φορά, εταιρεία που παρέχει πληρώματα.
Σύμφωνα με ανώτατους Ευρωπαίους αξιωματούχους, το πακέτο δίνει στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να κατάσχουν και να πωλούν τα φορτία πλοίων του «σκιώδους στόλου», όταν αυτά ακινητοποιούνται στο πλαίσιο νόμιμης επιχείρησης.
Στοχοποιούνται ακόμη τρία ρωσικά διυλιστήρια, μεγάλο διυλιστήριο της Λευκορωσίας και άλλες εταιρείες του πετρελαϊκού τομέα. Απαγόρευση συναλλαγών, με έναρξη ισχύος σε έξι μήνες, προβλέπεται και για διυλιστήριο στο Κουλέβι της Γεωργίας που επεξεργάζεται και εμπορεύεται ρωσικό πετρέλαιο.
Drones και εταιρείες τρίτων χωρών
Το πακέτο περιλαμβάνει 56 καταχωρίσεις προσώπων και εταιρειών του ρωσικού στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος, από τις οποίες οι 37 συνδέονται άμεσα με την παραγωγή και την αλυσίδα εφοδιασμού drones μεγάλου βεληνεκούς.
Ακόμη 51 εταιρείες υπόκεινται σε αυστηρότερους εξαγωγικούς περιορισμούς για αγαθά και τεχνολογίες διπλής χρήσης. Μεταξύ αυτών βρίσκονται εταιρείες στην Κίνα και το Χονγκ Κονγκ, στην Ινδία, στο Καζακστάν, στο Κιργιστάν, στην Τουρκία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Απαγόρευση εισόδου Ρώσων μαχητών στην ΕΕ
Η ΕΕ δημιουργεί τη νομική βάση για συνολική απαγόρευση χορήγησης θεωρήσεων εισόδου σε εν ενεργεία και πρώην μέλη των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων και άλλων ένοπλων ομάδων που συμμετείχαν στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Το μέτρο δεν τίθεται αμέσως σε ισχύ. Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, απαιτούνται κατευθυντήριες γραμμές και εκτελεστικές πράξεις που θα καθορίζουν τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία και θα διασφαλίζουν τη συμβατότητα με το σύστημα θεωρήσεων και τους κανόνες Σένγκεν. Στόχος είναι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες το φθινόπωρο, ιδανικά έως τον Οκτώβριο.
Νομική ασπίδα για την Euroclear
Το πακέτο ενισχύει τη νομική προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων απέναντι σε δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται στη Ρωσία ως αντίποινα για την εφαρμογή των κυρώσεων.
Σύμφωνα με ανώτατους Ευρωπαίους αξιωματούχους, η ρύθμιση συνδέεται κυρίως με τις ρωσικές δικαστικές κινήσεις κατά της Euroclear. Τα δικαστήρια των κρατών-μελών θα μπορούν να αρνούνται την αναγνώριση και την εκτέλεση ρωσικών αποφάσεων, αλλά και να απαγορεύουν σε ευρωπαϊκό φορέα να συμμορφωθεί με αυτές, ακόμη και όταν επιχειρείται η εκτέλεσή τους σε τρίτη χώρα.
Οι πλήρεις νομικές πράξεις, οι κατάλογοι των προσώπων και των εταιρειών και οι ειδικότερες τεχνικές προβλέψεις θα δημοσιευθούν προσεχώς στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
