Η ιστορική συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στη Σεντζέν της Κίνας δεν αναμενόταν εξαρχής να οδηγήσει σε μεγάλες συμφωνίες ή σε ουσιαστική επίλυση των διεθνών κρίσεων. Το γεγονός, ωστόσο, ότι οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων δυνάμεων βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι αποτέλεσε από μόνο του μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης του CNN, σύμφωνα με την οποία καθένας από τους τρεις προέδρους είχε διαφορετικούς στόχους, αλλά και έναν κοινό λόγο να συμμετάσχει στη συνάντηση: να προβάλει την ισχύ και τη διεθνή επιρροή του.
Κατά την έναρξη των συνομιλιών, ο Σι Τζινπίνγκ έκανε λόγο για την κοινή ευθύνη των μεγάλων δυνάμεων στη διαχείριση ενός περίπλοκου κόσμου. «Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις βρίσκονται σε ειρήνη, ο κόσμος είναι ασφαλής· όταν οι μεγάλες δυνάμεις συγκρούονται, ο κόσμος βυθίζεται στο χάος», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς διάλογο, προσθέτοντας: «Ας δούμε αν μπορούμε να πετύχουμε κάτι».
Τα 81 λεπτά της συνάντησης, ωστόσο, δεν ήταν αρκετά για να γεφυρωθούν οι σημαντικές διαφορές των τριών χωρών σε ζητήματα όπως οι πόλεμοι, η οικονομία, τα πυρηνικά όπλα και η τεχνολογική κυριαρχία.
Το CNN ξεχωρίζει πέντε βασικά συμπεράσματα από την ιστορική τριμερή συνάντηση.
1. Ο Πούτιν επέστρεψε στη διεθνή διπλωματική σκηνή
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η συνάντηση αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία να εμφανιστεί ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, σχεδόν πέντε χρόνια μετά τη διεθνή απομόνωση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η παρουσία του δίπλα στον Αμερικανό πρόεδρο και τον Κινέζο ηγέτη έδωσε στη Μόσχα τη δυνατότητα να προβάλει την εικόνα μιας χώρας που εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα στη διαμόρφωση των παγκόσμιων εξελίξεων.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η αναφορά στην ασυλία των κρατικών αξιωματούχων, η οποία χαρακτηρίστηκε σε κοινή ανακοίνωση ως ζήτημα θεμελιώδους σημασίας. Η συγκεκριμένη διατύπωση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Ρώσο πρόεδρο, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου.
Παράλληλα, η αρχική επιδίωξη της Μόσχας ήταν να συζητηθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία χωρίς την παρουσία εκπροσώπων του Κιέβου. Η προοπτική αυτή είχε προκαλέσει ανησυχία στην ουκρανική πλευρά και συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όταν οι μεγάλες δυνάμεις συζήτησαν τη μεταπολεμική διαμόρφωση του κόσμου.
2. Ο Τραμπ επένδυσε στις προσωπικές σχέσεις, χωρίς να εξασφαλίσει λύσεις
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει εδώ και χρόνια να οικοδομήσει προσωπικές σχέσεις με τον Σι και τον Πούτιν, εκτιμώντας ότι η απευθείας επικοινωνία και οι στενότεροι δεσμοί μπορούν να διευκολύνουν την επίλυση διεθνών διαφορών.
Η προσέγγιση αυτή αποτυπώθηκε και στη συνάντηση της Σεντζέν, όπου ο Τραμπ χρησιμοποίησε ιδιαίτερα θερμές εκφράσεις για τους δύο ηγέτες, τους οποίους έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει φίλους του.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει το CNN, η προσωπική διπλωματία δεν έχει μέχρι στιγμής αποδώσει τα αποτελέσματα που επιδιώκει ο Αμερικανός πρόεδρος. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, ενώ οι εμπορικές διαφωνίες και οι εντάσεις γύρω από τις σπάνιες γαίες εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική θέση του Τραμπ στο εσωτερικό των ΗΠΑ έχει αποδυναμωθεί μετά τις απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές. Η συμμετοχή του στη σύνοδο του προσέφερε, πάντως, την ευκαιρία να δείξει ότι εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διεθνή σκηνή.
3. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και το Ιράν παραμένουν ανοιχτά μέτωπα
Δύο από τους τρεις ηγέτες προσήλθαν στη συνάντηση έχοντας να διαχειριστούν παρατεταμένες πολεμικές συγκρούσεις. Ο Πούτιν βρίσκεται αντιμέτωπος με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ ο Τραμπ με τη σύγκρουση στο Ιράν.
Οι δύο κρίσεις έχουν επιβαρύνει τη διεθνή οικονομία, έχουν προκαλέσει πιέσεις στις τιμές και έχουν εντείνει την ανησυχία για την παγκόσμια σταθερότητα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ήθελε να συζητήσει και τα δύο ζητήματα με τον Σι και τον Πούτιν, καθώς τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία διατηρούν σχέσεις με την Τεχεράνη. Δεν είναι, ωστόσο, σαφές κατά πόσο οι δύο ηγέτες είναι διατεθειμένοι ή μπορούν να ασκήσουν ουσιαστική επιρροή για τον τερματισμό των συγκρούσεων.
Ειδικά για την Ουκρανία, το γεγονός ότι η χώρα δεν συμμετείχε στις συνομιλίες περιορίζει τις δυνατότητες μιας ουσιαστικής διαπραγμάτευσης. Αντίστοιχα, η απουσία του Ιράν από το τραπέζι δεν αφήνει πολλά περιθώρια για άμεσες εξελίξεις στο συγκεκριμένο μέτωπο.
Παρά τις δυσκολίες, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι μπορεί να υπάρξει πρόοδος. Σύμφωνα με τον Τζάρεντ Κούσνερ, ο Αμερικανός πρόεδρος μετέφερε στους δύο ηγέτες ένα ισχυρό μήνυμα υπέρ της ειρήνης, ενώ ο ειδικός απεσταλμένος του, Στιβ Γουίτκοφ, επιβεβαίωσε ότι η Ουκρανία και η διευθέτηση του πολέμου αποτέλεσαν βασικά σημεία της παρέμβασής του.
4. Η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πεδίο ανταγωνισμού ΗΠΑ – Κίνας
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα που βρέθηκε στο παρασκήνιο της συνάντησης ήταν ο ανταγωνισμός των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η επίσκεψη του Τραμπ στη Σεντζέν, ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά και βιομηχανικά κέντρα της Κίνας, πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο έντονων συζητήσεων στις ΗΠΑ για την πρόσβαση του Πεκίνου σε προηγμένα μικροτσίπ.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν και οι διαφωνίες στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης σχετικά με τους περιορισμούς στις εξαγωγές τεχνολογίας προς την Κίνα, καθώς ορισμένα στελέχη υποστηρίζουν ότι πρέπει να διατηρηθούν αυστηρά μέτρα για την προστασία της αμερικανικής τεχνολογικής υπεροχής.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, ανέφερε ότι συζήτησε το ζήτημα με τον Σι μόνο σε σύντομο επίπεδο, αποφεύγοντας να προκαλέσει εντάσεις με το Πεκίνο.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών αποτελούν πλέον ένα από τα σημαντικότερα πεδία γεωπολιτικού ανταγωνισμού, με τις δύο χώρες να επιδιώκουν να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία σε έναν κλάδο που αναμένεται να καθορίσει την οικονομία και την ασφάλεια των επόμενων δεκαετιών.
5. Ο Σι Τζινπίνγκ αναδείχθηκε σε ισχυρό διπλωματικό παίκτη
Για την Κίνα, η συνάντηση αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία να ενισχύσει τη διεθνή της εικόνα και να παρουσιάσει τον Σι Τζινπίνγκ ως έναν από τους κεντρικούς διαμορφωτές των παγκόσμιων εξελίξεων.
Η θερμή υποδοχή του Τραμπ, οι θετικές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου για τις σχέσεις των δύο χωρών και η κοινή παρουσία του με τον Πούτιν προσέφεραν στο Πεκίνο σημαντικά διπλωματικά οφέλη.
Ο Σι κατάφερε να εμφανίσει την Κίνα ως ισότιμο συνομιλητή των ΗΠΑ, χωρίς να αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για ζητήματα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τα στρατηγικά περιθώρια κινήσεών της.
Επιπλέον, η απουσία μιας συμφωνίας που θα παρέπεμπε σε νέα «Γιάλτα» εξυπηρέτησε την κινεζική πλευρά, η οποία υποστηρίζει επισήμως την πολυμερή συνεργασία και αποφεύγει να εμφανίζεται ότι συμμετέχει σε αποφάσεις για τρίτες χώρες χωρίς τη δική τους παρουσία.
Το CNN εκτιμά ότι η σύνοδος προσέφερε στον Κινέζο πρόεδρο τη δυνατότητα να ενισχύσει τη θέση του τόσο στη διεθνή σκηνή όσο και στο εσωτερικό της χώρας του, ενόψει των πολιτικών εξελίξεων και των διεργασιών για την επόμενη ηγετική περίοδο.
Μια ιστορική φωτογραφία χωρίς ακόμη ιστορικές συμφωνίες
Το βασικό ερώτημα που παραμένει είναι αν η συνάντηση στη Σεντζέν θα καταγραφεί ως σημείο καμπής στις διεθνείς σχέσεις ή ως μια εντυπωσιακή διπλωματική εικόνα χωρίς ουσιαστική συνέχεια.
Οι τρεις ηγέτες είχαν διαφορετικές επιδιώξεις και δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις βαθιές διαφορές τους σε κρίσιμα ζητήματα. Ωστόσο, η κοινή τους παρουσία ανέδειξε μια νέα πραγματικότητα: οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα εξακολουθούν να διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της διεθνούς τάξης.
Για τον Πούτιν ήταν μια ευκαιρία επανεμφάνισης, για τον Τραμπ μια επίδειξη ότι παραμένει ενεργός στη διεθνή διπλωματία και για τον Σι μια δυνατότητα προβολής της Κίνας ως παγκόσμιας δύναμης.
Το αν αυτή η συνάντηση θα οδηγήσει σε πραγματικές αλλαγές ή θα μείνει κυρίως στη μνήμη για τη συμβολική της εικόνα, μένει να αποδειχθεί.