Βλέποντας τηλεοπτικές σειρές και ταινίες, έχουμε την αίσθηση ότι η αμνησία προκαλείται από ένα ισχυρό τραυματισμό στο κεφάλι, ενώ η μνήμη επαναφέρεται ξαφνικά, συνήθως μετά από ένα συγκλονιστικό γεγονός. Αν και αυτό μπορεί να γίνει, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν απώλεια μνήμης, όπως τραυματικές και στρεσογόνες καταστάσεις.
Σύμφωνα με έρευνα του διεθνούς ιατρικού περιοδικού BMJ Case Reports, η γενικευμένη αποσυνδευτική αμνησία (generalised dissociative amnesia) ορίζεται ως η ξαφνική απώλεια προσωπικών μνήμων, χωρίς να έχει προκληθεί οργανική εγκεφαλική βλάβη. Αυτό το είδος της αμνησίας, η οποία ονομαζόταν παλαιότερα ως ψυγογενή αμνησία, προκαλείται από ψυχολογικούς παράγοντες, όπως άγχος και ψυχολογικό τραύμα.
Επηρεάζεται τόσο η επεισοδιακή μνήμη (το είδος μνήμης που μας επιτρέπει να θυμόμαστε πράγματα και γεγονότα που μας συνέβησαν) όσο και η αυτοβιογραφική μνήμη (η απώλεια μνήμης σχετικά με προσωπικά γεγονότα).
Ο 40χρονος και η απώλεια μνήμης
Οι ερευνητές που συμμετείχαν στην έρευνα, κατέγραψαν την περίπτωση ενός άνδρα που έχασε τη μνήμη του. Ο 40χρονος έζησε στο Σαππόρο της Ιαπωνίας και διατηρούσε ένα βιβλιοπωλείο, το οποίο έκλεισε, λόγω οικονομικών δυσκολιών. Ξεκίνησε να φοιτά σε σχολή επαγγελματικής κατάρτισης, αλλά εξακολουθούσε να μην μπορεί να βρει δουλειά. Εξαιτίας αυτής της κατάστασης, η ψυχολογική του κατάσταση είχε διαταραχθεί σοβαρά και έπασχε από θλίψη και άγχος.
Όλα άλλαξαν, την τελευταία ημέρα της κατάρτισης, όταν ο 40χρονος έχασε εντελώς την αυτοβιογραφική και επεισοδιακή του μνήμη. Δεν θυμόταν ούτε το όνομά του, αλλά ευτυχώς τον εντόπισε ένας φίλος του να περιπλανιέται στους δρόμους και τον οδήγησε πίσω στο σπίτι του και την οικογένειά του.
Όταν ο άνδρας έκανε εξετάσεις στο νοσοκομείο, οι γιατροί βρήκαν ότι ο εγκέφαλός του δεν είχε κάποια μόνιμη σωματική ή οργανική βλάβη. Το μόνο ιατρικό εύρημα ήταν μια μειωμένη κυκλοφορία του αίματος σε ένα συγκεκριμένο σημείο του εγκεφάλου (στον δεξιό κροταφικό λοβό). Επίσης, αν και η σκέψη του ήταν ελαφρώς επηρεασμένη, η καθημερινή του μνήμη λειτουργούσε κανονικά.
Ο ασθενής διαγνώστηκε με αποσυνδετική αμνησία μαζί με ήπια κατάθλιψη και έλαβε αγωγή με αντικαταθλιπτικά (SSRI). Μετά από τέσσερις μήνες, πήρε εξιτήριο από το νοσοκομείο, χωρίς ακόμη να είχε ανακτήσει τις αναμνήσεις του.
Ο ίδιος δεν μπόρεσε να επιστρέψει στο πατρικό του, λόγω της άσχημης σχέσης που είχε με τον πατέρα του. Ο άνδρας δεν θυμόταν τι είχε προηγηθεί μεταξύ τους, αλλά ο πατέρας του γνώριζε ότι δεν διατηρούσαν καλές σχέσεις.
Επομένως, ο Ιάπωνας αναγκάστηκε να μετακομίσει σε μια δομή φιλοξενίας και έπιασε δουλειά σε ένα μικρό γραφείο. Εκεί έζησε και εργάστηκε για σχεδόν 7 χρόνια, χωρίς να υπάρξει κάποια αλλαγή στην ανάκτηση της μνήμης του.
Πώς επανήλθε η μνήμη του άνδρα
Τότε ήταν που αποφάσισε να αλλάξει δουλειά και να επιλέξει να εργαστεί για λιγότερες ώρες μέσα στη μέρα. «Δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της νέας αυτής εργασίας, θυμήθηκε κάθε λεπτομέρεια της ζωής του», εξηγούν οι επιστήμονες στην έρευνά τους.
«Θυμήθηκε ότι ήθελε να πεθάνει όταν τελείωσε η σχολή κατάρτισης και ότι είχε λάβει υπερβολική δόση φαρμάκων την τελευταία ημέρα. Ανέφερε ότι όταν ξύπνησε, είχε χάσει εντελώς την αυτοβιογραφική και επεισοδιακή του μνήμη».
Νέες εξετάσεις έδειξαν ότι το πρόβλημα της ροής του αίματος στον εγκέφαλο είχε πλέον αποκατασταθεί, αν και οι γιατροί δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν το πότε ακριβώς συνέβη αυτό. Παράλληλα, σημειώνουν ότι είναι δύσκολο να διακριθεί η πραγματική μνήμη από ψευδαισθήσεις που ανέπτυξε όταν έπασχε από αμνησία.
Αν και ο ασθενής ανέκτησε τη μνήμη του μετά την αλλαγή του εργασιακού περιβάλλοντος, η επιστημονική κοινότητα πρέπει να προχωρήσει σε περαιτέρω έρευνες για να εξηγήσει αυτό το αλλόκοτο περιστατικό και να ερευνήσει πιθανές αιτιακές σχέσεις.
«Είναι σημαντικό να επιβεβαιώσουμε αν ηαποσυνδετική αμνησία και η ροή του αίματος στον εγκέφαλο εξελίσσονται παράλληλα, ακόμη και όταν η αμνησία διαρκεί χρόνια».
Πηγή: IFL SCIENCE
