Βλαστοκύτταρα, «κυτταρική αναζωογόνηση», αναγεννητικές θεραπείες, longevity, anti-aging. Όροι που ακούγονται όλο και συχνότερα και συνοδεύονται κάποιες φορές από εντυπωσιακές υποσχέσεις. Η Αναγεννητική Ιατρική, όμως, είναι ένας πραγματικός και ταχύτατα εξελισσόμενος επιστημονικός κλάδος και ακριβώς γι’ αυτό οι επιστήμονες επιμένουν ότι πρέπει να διαχωρίζεται από εφαρμογές που δεν διαθέτουν επαρκή τεκμηρίωση.
Η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης της Αναγεννητικής Ιατρικής (ΕΕΜΑΙ), με αφορμή τη δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα, μετά την δραματική υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη, επιχειρεί να ξεκαθαρίσει το τοπίο: άλλο η εγκεκριμένη θεραπεία, άλλο η ερευνητική θεραπεία που πραγματοποιείται στο πλαίσιο νόμιμης κλινικής δοκιμής και άλλο μια παρέμβαση που προσφέρεται εκτός του προβλεπόμενου επιστημονικού και κανονιστικού πλαισίου.
Τι είναι πραγματικά η αναγεννητική ιατρική
Η Αναγεννητική Ιατρική δεν είναι ένας γενικός όρος για οποιαδήποτε θεραπεία υπόσχεται «αναζωογόνηση». Αποτελεί σύγχρονο πεδίο της βιοϊατρικής, στο οποίο εντάσσονται κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες, τροποποιημένες ανοσοκυτταρικές θεραπείες όπως οι CAR-T, κυτταρική αντικατάσταση, μηχανική ιστών και βιοϋλικά.
Ορισμένες εφαρμογές έχουν ήδη οδηγήσει σε εγκεκριμένες θεραπείες για σοβαρά αιματολογικά, ογκολογικά και γενετικά νοσήματα. Πολλές άλλες, όμως, εξακολουθούν να βρίσκονται σε προκλινική ή κλινική έρευνα.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο για τον πολίτη: το γεγονός ότι μια μέθοδος χρησιμοποιεί κύτταρα ή χαρακτηρίζεται «αναγεννητική», «βιολογική», «εξατομικευμένη», «longevity» ή «anti-aging» δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι είναι αποτελεσματική και ασφαλής.
Το μεγάλο ερώτημα για τις θεραπείες anti-aging
Η υπόσχεση ότι μια θεραπεία μπορεί να επιβραδύνει ή ακόμη και να αντιστρέψει τη γήρανση είναι εξαιρετικά ελκυστική. Η επιστημονική πραγματικότητα, όμως, απαιτεί πολύ αυστηρότερα κριτήρια από μια διαφημιστική υπόσχεση.
Κάθε προηγμένη κυτταρική ή γονιδιακή θεραπεία χρειάζεται συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη, επιστημονικά δεδομένα για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά της, κατάλληλη παραγωγή και ποιοτικό έλεγχο, τήρηση του κανονιστικού πλαισίου και εξειδικευμένο προσωπικό που να μπορεί να αντιμετωπίσει ακόμη και σοβαρές επιπλοκές.
Παράλληλα, η Ελληνική Εταιρεία Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής (ΕΕΓΘΑΙ), ένας διαφορετικός επιστημονικός φορέας, έχει παρέμβει επίσης δημόσια τις τελευταίες ημέρες, προειδοποιώντας για μη τεκμηριωμένες «αναγεννητικές» και «αντιγηραντικές» θεραπείες και ζητώντας ουσιαστικό θεσμικό έλεγχο. (generegther.gr)
Οκτώ ερωτήσεις πριν από οποιαδήποτε θεραπεία
Η ΕΕΜΑΙ δίνει ουσιαστικά έναν οδηγό αυτοπροστασίας στον ασθενή. Πριν αποδεχθεί μια κυτταρική ή άλλη αποκαλούμενη «αναγεννητική» θεραπεία, πρέπει να γνωρίζει εάν αυτή είναι εγκεκριμένη για τη συγκεκριμένη πάθηση ή αποτελεί μέρος επίσημα εγκεκριμένης κλινικής δοκιμής.
Πρέπει επίσης να ζητά να μάθει τι ακριβώς κύτταρα ή προϊόντα πρόκειται να χρησιμοποιηθούν και πώς έχουν υποστεί επεξεργασία, ποια επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, ποιοι είναι οι γνωστοί κίνδυνοι, ποια είναι η αδειοδότηση και η εμπειρία γιατρών και εγκατάστασης, ποιες εναλλακτικές θεραπείες υπάρχουν και –ιδιαίτερα σημαντικό– ποιος θα αναλάβει την αντιμετώπιση μιας πιθανής επιπλοκής.
Η δεύτερη ιατρική γνώμη είναι επίσης επιλογή που δεν πρέπει να υποτιμάται.
Η ενημερωμένη συγκατάθεση δεν είναι απλώς μια υπογραφή
Υπάρχει ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα: το χαρτί που υπογράφει ο ασθενής πριν από μια ιατρική πράξη δεν απαλλάσσει αυτομάτως κανέναν από την υποχρέωση ουσιαστικής ενημέρωσης.
Όπως επισημαίνει η ΕΕΜΑΙ, η ενημερωμένη συγκατάθεση πρέπει να αποτελεί πραγματική διαδικασία ενημέρωσης, κατανόησης και ελεύθερης επιλογής του ασθενούς.
Με απλά λόγια, ο άνθρωπος που πρόκειται να υποβληθεί σε μια θεραπεία πρέπει να γνωρίζει τι ακριβώς πρόκειται να του κάνουν, γιατί, με ποια αναμενόμενα οφέλη, με ποιους κινδύνους και με ποια επιστημονικά δεδομένα.
Στη Θεσσαλονίκη το μεγάλο συνέδριο για Υγιή Μακροζωία και Αναγεννητική Ιατρική
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον ενόψει του 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Αναγεννητικής Ιατρικής – Healthy Longevity & Regenerative Medicine Congress, που θα πραγματοποιηθεί 6, 7 και 8 Νοεμβρίου 2026 στο Grand Hotel Palace της Θεσσαλονίκης. (Longevity Congress)
Το κεντρικό μήνυμα είναι «Διαμορφώνοντας το Μέλλον της Υγιούς Μακροζωίας» και, σύμφωνα με τους διοργανωτές, στο συνέδριο θα συναντηθούν ερευνητές, κλινικοί γιατροί, πανεπιστημιακοί, επαγγελματίες Υγείας, εκπρόσωποι της βιομηχανίας, οργανισμών και φορέων χάραξης πολιτικής. (Longevity Congress)
Στο επίκεντρο θα βρεθούν ακριβώς τα ερωτήματα που απασχολούν σήμερα την κοινωνία: πού βρίσκεται η επιστήμη της μακροζωίας, ποιες δυνατότητες δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες και οι κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες, ποια είναι τα όρια της εφαρμογής τους και πώς προστατεύεται ο ασθενής από ισχυρισμούς που προηγούνται των επιστημονικών αποδείξεων.
Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, τελευταία ημέρα του συνεδρίου, έχει προγραμματιστεί επίσης το Longevity 360 – The Brunch, από τις 10:30 έως τις 13:30, με δέκα ειδικούς διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων να συζητούν θέματα που συνδέονται με την υγιή μακροζωία και να απαντούν σε ερωτήματα του κοινού. (Longevity Congress)
Επίσημη ιστοσελίδα του Healthy Longevity & Regenerative Medicine Congress
Η καινοτομία χρειάζεται και αποδείξεις
Η Αναγεννητική Ιατρική μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της ιατρικής του μέλλοντος. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να παρουσιάζεται κάθε νέα ή ακριβή παρέμβαση ως επιστημονικά αποδεδειγμένη θεραπεία.
Η θέση που διατυπώνει η ΕΕΜΑΙ είναι σαφής: η επιστημονική πρόοδος χρειάζεται τόλμη, αλλά χρειάζεται ταυτόχρονα αποδείξεις, διαφάνεια, δεοντολογία και θεσμική εποπτεία.
Και ίσως αυτή να είναι η ουσία ολόκληρης της σημερινής συζήτησης: η πραγματική Αναγεννητική Ιατρική δεν έχει ανάγκη από θαυματουργές υποσχέσεις. Έχει ανάγκη από έρευνα, αποδείξεις, έλεγχο και σωστή ενημέρωση του ασθενούς.
