Στην πρώτη του ομιλία προς το ιρανικό έθνος, στις 12 Μαρτίου, ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δε μίλησε προσωπικά, αλλά το μήνυμά του διαβάστηκε από γυναίκα παρουσιάστρια στην κρατική τηλεόραση. Σε αυτό, υποσχέθηκε να «εκδικηθεί το αίμα των μαρτύρων» και να διατηρήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ. Η απουσία του από την οθόνη ενίσχυσε τις φήμες και τα ερωτήματα γύρω από την κατάσταση της υγείας του και το κατά πόσο μπορεί να ασκεί πλήρως τα καθήκοντά του.
Έκτοτε, η αβεβαιότητα γύρω από το πού βρίσκεται και ποια είναι η πραγματική του κατάσταση έχει αυξηθεί. Ο 56χρονος ηγέτης δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και δεν έχουν κυκλοφορήσει νέα βίντεο ή ηχογραφήσεις με τη φωνή του. Οι εικόνες που δημοσιεύονται συχνά φαίνονται σκηνοθετημένες ή ακόμη και δημιουργημένες ψηφιακά, γεγονός που ενισχύει τη φημολογία.
Εικόνες με τεχνητή νοημοσύνη και ερωτήματα για την αυθεντικότητα
Ανάλυση της Wall Street Journal και ειδικών στην οπτική προπαγάνδα του Ιράν καταδεικνύει ότι πολλές φωτογραφίες του νέου ηγέτη έχουν δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Μεταξύ αυτών είναι και η φωτογραφία προφίλ στον νέο λογαριασμό του στο X, η οποία βασίζεται σε παλαιότερη φωτογραφία που επεξεργάστηκε μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης της Google.
Παράλληλα, σε ορισμένες ιρανικές πρεσβείες δεν έχουν ακόμη αναρτηθεί πορτρέτα του, παρότι οι εικόνες των ανώτατων ηγετών συνήθως κοσμούν δημόσιους χώρους και κρατικά γραφεία. Η σπάνια παρουσία του δημιουργεί περαιτέρω ερωτηματικά για την αυθεντικότητα των εικόνων και τη θέση του στο πολιτικό σκηνικό.
Η ιρανική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι ο Χαμενεΐ είναι ζωντανός και ασκεί κανονικά τα καθήκοντά του. Ωστόσο, στο εσωτερικό της χώρας εντείνονται τα ερωτήματα: είναι τραυματισμένος; Μπορεί να κυβερνά; Και, σε πιο απλά λόγια: ζει;
Ο τραυματισμός στην ισραηλινή επίθεση και οι απώλειες της οικογένειας
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε την ηγεσία μετά τον θάνατο του πατέρα του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο συγκρότημα κατοικιών του. Στην ίδια επίθεση, σκοτώθηκαν επίσης η σύζυγός του, η αδελφή του και ο ανιψιός του.
Σύμφωνα με αξιωματούχους από το Ιράν, το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες, ο ίδιος τραυματίστηκε, ωστόσο η σοβαρότητα του τραυματισμού παραμένει ασαφής. Η διευθύντρια εθνικών πληροφοριών των ΗΠΑ, Τούλσι Γκάμπαρντ, δήλωσε ότι ο Χαμενεΐ έχει τραυματιστεί σοβαρά, γεγονός που, σύμφωνα με την ίδια, έχει προκαλέσει αναταραχή στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας.
Δύο Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ιδιωτικά ότι ο ηγέτης έχει τραυματιστεί, αλλά διέψευσαν ότι έχει καταστεί ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του, επισημαίνοντας ότι παραμένει σε κρυφή τοποθεσία για λόγους ασφαλείας.
Ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης και η πραγματική ισορροπία εξουσίας
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Jerusalem Post, εκτιμήσεις από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ δείχνουν ότι ο Χαμενεΐ είναι ζωντανός, αλλά δεν ασκεί πλήρη έλεγχο στον κρατικό μηχανισμό. Δύο πηγές αναφέρουν ότι η ισορροπία ισχύος φαίνεται να ευνοεί το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), που ενδέχεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. «Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι οι Φρουροί της Επανάστασης τον ελέγχουν και όχι το αντίθετο», ανέφερε πηγή με γνώση της κατάστασης.
Αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι, ακόμη και αν συμμετέχει σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων, η εξουσία του δεν φαίνεται να συγκρίνεται με το επίπεδο συγκεντρωτικής ισχύος που διέθετε ο πατέρας του.
Προσπάθεια επίδειξης σταθερότητας
Σε δήλωση που αποδόθηκε στον ίδιο με αφορμή το περσικό νέο έτος, Νοβρούζ, ο Χαμενεΐ υποστήριξε ότι η στρατηγική αποσταθεροποίησης του Ιράν δεν θα επιτύχει. «Ο πόλεμος αυτός ξεκίνησε με την ψευδαίσθηση ότι αν εξοντώσουν την κεφαλή του συστήματος και ορισμένους στρατιωτικούς αξιωματούχους με επιρροή, θα δημιουργηθεί φόβος και απελπισία», ανέφερε το μήνυμα που μεταδόθηκε μέσω αφηγητή στην κρατική τηλεόραση. «Όμως ο λαός δημιούργησε μια μεγάλη γραμμή άμυνας σε όλη τη χώρα».
Παρά τα μηνύματα αυτά, η απουσία του από δημόσιες εμφανίσεις δεν έχει περιορίσει τη φημολογία για την υγεία του. Το Ισραήλ τον έχει θέσει ψηλά στη λίστα πιθανών στόχων, ενώ υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν σκοτωθεί σε στοχευμένες επιθέσεις. Ο επικεφαλής εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, σκοτώθηκε σε ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα λίγες ημέρες μετά τη δημόσια εμφάνισή του στην Τεχεράνη, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ηγεσίας.
⚡ watch| First released footage from Ayatollah Seyyed Mojtaba Khamenei’s fiqh class on Imam Mahdi. pic.twitter.com/smyBmlKbW9
— Alireza Akbari (@itsalireza_akb) March 20, 2026
Προπαγάνδα, συμβολισμοί και η εικόνα της συνέχειας
Η αποφυγή δημοσίων εμφανίσεων συνάδει με το χαμηλό προφίλ που διατηρούσε και πριν αναλάβει την ηγεσία. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε δώσει μόλις μία συνέντευξη, το 2021, με στόχο να τιμήσει τον παππού του, ενώ ελάχιστο αρχειακό υλικό υπάρχει για τη δημόσια παρουσία του.
Σε μια προσπάθεια να τον παρουσιάσουν στο ευρύ κοινό, τα ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν πρόσφατα βίντεο χαμηλής ανάλυσης όπου εμφανίζεται να διδάσκει θρησκευτικά. Οι Ιρανοί γνώριζαν ελάχιστα για τον νέο ηγέτη πριν την ανάδειξή του, πέρα από το γεγονός ότι θεωρούνταν στενός συνεργάτης του πατέρα του και διαδραμάτιζε ρόλο στα παρασκήνια του ισχυρού γραφείου του ανώτατου ηγέτη.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Χαμιντρέζα Αζίζι από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλιστικών Υποθέσεων, η επιλογή του σηματοδοτεί συνέχεια του πολιτικού συστήματος. «Εκπροσωπεί την απόλυτη συνέχεια, όσο μυστηριώδης κι αν φαίνεται. Για τους υποστηρικτές του καθεστώτος αυτό αποτελεί θετικό στοιχείο, καθώς θεωρούν ότι η κληρονομιά του Αλί Χαμενεΐ συνεχίζεται», σημείωσε.
Ταυτόχρονα, επικριτές σατιρίζουν την απουσία του από τη δημόσια ζωή. Βίντεο που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη και δείχνει υποστηρικτές του καθεστώτος να επευφημούν ένα χάρτινο ομοίωμά του έγινε viral, ενώ κάποιοι τον αποκαλούν «ο αγιατολάχ από χαρτόνι». Η κρατική προπαγάνδα επιχειρεί να καλύψει το κενό με αφίσες, διαφημιστικές πινακίδες και βιογραφικά βίντεο που υπογραμμίζουν τη συνέχεια μεταξύ πατέρα και γιου.
Σε πολλές εικόνες, ο Χαμενεΐ εμφανίζεται δίπλα στον πατέρα του και στον Ρουχολάχ Χομεϊνί, τον πρώτο ανώτατο ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Μια μεγάλη διαφημιστική πινακίδα στη βόρεια Τεχεράνη τον παρουσιάζει με θρησκευτική ενδυμασία μέσα σε χαρακώματα, να δείχνει πυραύλους που εκτοξεύονται, περιτριγυρισμένος από αξιωματικούς των Φρουρών της Επανάστασης. Η εικόνα επιχειρεί να τον συνδέσει συμβολικά με τον Ιμάμη Αλί, ιδιαίτερα σε σχέση με τη μάχη του Χάιμπαρ.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Πεντράμ Χοσρονετζάντ του Western Sydney University, τα οπτικά σύμβολα χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν το μήνυμα ότι ο νέος ηγέτης αποτελεί συνέχεια της επαναστατικής παράδοσης και διαθέτει θεϊκή νομιμοποίηση. «Χρησιμοποιούν οπτικούς συμβολισμούς για να εκπαιδεύσουν την κοινωνία σε μια περίοδο αβεβαιότητας. Το μήνυμα είναι: αυτός είναι ο ηγέτης σας, ακόμη κι αν δεν τον έχετε δει», σημείωσε.
