ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ – ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Σε οριστική συμφωνία κατέληξαν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία και το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, καθώς η απόφαση υιοθετήθηκε στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας, με τη συμμετοχή 24 κρατών-μελών. Η επίτευξη της συμφωνίας έρχεται λίγες ώρες πριν την άτυπη σύνοδο των ευρωπαίων ηγετών στην Κύπρο και με αυτό τον τρόπο τους δίνεται η δυνατότητα να στείλουν μήνυμα ενότητας και αποφασιστικότητας. Για σημαντική ημέρα για την άμυνά της Ουκρανιας και για τις σχέσεις τις χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε λόγο ο Ζελένσκι.
Μέσω των ρωσικών αποζημιώσεων η αποπληρωμή του
Οι τροποποιήσεις στον κανονισμό για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο που εγκρίθηκαν σήμερα επιβεβαιώνουν ότι το δάνειο θα χρηματοδοτηθεί μέσω δανεισμού της ΕΕ από τις κεφαλαιαγορές, με εγγύηση τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Η αποπληρωμή του προβλέπεται να συνδεθεί με μελλοντικές αποζημιώσεις που θα καταβάλει η Ρωσία προς την Ουκρανία.
Ο υπουργός Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μάκης Κεραυνός, δήλωσε ότι «οι εκταμιεύσεις θα ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό, παρέχοντας κρίσιμη στήριξη για τις πιο επείγουσες δημοσιονομικές ανάγκες της χώρας».
Υπενθυμίζεται ότι το Συμβούλιο είχε ήδη εγκρίνει στις 24 Φεβρουαρίου τον βασικό κανονισμό για τη σύσταση του δανείου, καθώς και το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει τη διοχέτευση των κονδυλίων μέσω του Ukraine Facility, του ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού για τη σταθερή και προβλέψιμη χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας.
«Υποσχεθήκαμε, παραδώσαμε, υλοποιούμε».
Την εξέλιξη χαιρέτισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος σε ανάρτησή του στο Χ σημείωσε: «Υποσχεθήκαμε, παραδώσαμε, υλοποιούμε». Όπως ανέφερε, η στρατηγική της ΕΕ για μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη» στην Ουκρανία βασίζεται σε δύο πυλώνες: την ενίσχυση της Ουκρανίας και την αύξηση της πίεσης προς τη Ρωσία.
«Σήμερα προχωρήσαμε και στα δύο: ξεκλειδώνοντας το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, εξασφαλίζοντας χρηματοδοτική και στρατιωτική στήριξη για το 2026–2027, και υιοθετώντας το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, μειώνοντας την ικανότητά της να διεξάγει πόλεμο», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι «η Ευρώπη παραμένει ενωμένη και σταθερή στη στήριξή της προς την Ουκρανία».
Αμεση ήταν και η αντίδραση της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν η οποία έγραψε:
«Κατευθυνόμαστε προς την Κύπρο με καλά νέα.
Χαιρετίζω τη συμφωνία των κρατών-μελών για το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026-2027, καθώς και για το 20ό πακέτο κυρώσεων.
Την ώρα που η Ρωσία κλιμακώνει την επιθετικότητά της, εμείς ενισχύουμε τη στήριξή μας προς τον γενναίο ουκρανικό λαό, επιτρέποντας στην Ουκρανία να αμυνθεί και ασκώντας πίεση στην πολεμική οικονομία της Ρωσίας.
Τώρα προχωρούμε στην ταχεία υλοποίηση και στα δύο μέτωπα».
Ανάσα για την Ουκρανία
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε την απόφαση «σημαντική ημέρα για την άμυνά μας και για τις σχέσεις μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση», μετά το ξεμπλοκάρισμα του ευρωπαϊκού δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ για την επόμενη διετία.
Όπως ανέφερε, το πακέτο «θα ενισχύσει τον στρατό μας, θα καταστήσει την Ουκρανία πιο ανθεκτική και θα μας επιτρέψει να ανταποκριθούμε στις κοινωνικές μας υποχρεώσεις απέναντι στους πολίτες», υπογραμμίζοντας τη σημασία της «οικονομικής βεβαιότητας μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου πλήρους κλίμακας».
Ο ίδιος σημείωσε ότι το Κίεβο εργάζεται ώστε η πρώτη δόση να εκταμιευθεί «ήδη από τον Μάιο–Ιούνιο», προσθέτοντας ότι οι πόροι θα κατευθυνθούν «στην παραγωγή οπλισμού, στην προμήθεια απαραίτητων όπλων από εταίρους που δεν παράγονται ακόμη στην Ουκρανία, καθώς και στην προετοιμασία του ενεργειακού τομέα και των κρίσιμων υποδομών ενόψει του επόμενου χειμώνα».
Αναφερόμενος στις επαφές που θα έχει στην Κύπρο, σημείωσε ότι «κατά τη διάρκεια των συναντήσεων θα συζητήσουμε με τους εταίρους περαιτέρω ενίσχυση της πίεσης προς τη Ρωσία μέσω κυρώσεων», τονίζοντας ότι «το 20ό πακέτο έχει ξεμπλοκαριστεί και πρέπει να ακολουθήσουν και άλλα βήματα».
Παράλληλα, έκανε λόγο για νέες μορφές συνεργασίας, επισημαίνοντας ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να διερευνά σχήματα όπως τα «Drone Deals», τα οποία –όπως είπε– «έχουν ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικά στη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο».
«Πιστεύουμε ότι μόνο μέσα από κοινές προσπάθειες μπορούμε να επιτύχουμε πραγματικά ισχυρά αποτελέσματα – και η Ευρώπη αξίζει αυτή τη δύναμη», πρόσθεσε, καταλήγοντας: «Δόξα στην Ουκρανία».
Η έγκριση έρχεται μετά την άρση του βέτο από την Ουγγαρία, η οποία επί μήνες μπλόκαρε την απόφαση συνδέοντάς την με την αποκατάσταση της λειτουργίας του πετρελαιαγωγού Ντρούζμπα. Η επανεκκίνηση της ροής ρωσικού πετρελαίου προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία αποτέλεσε τελικά το σημείο καμπής για την επίτευξη συμφωνίας.
Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ, που είχε συμφωνηθεί ήδη από τον Δεκέμβριο, προβλέπει εκταμιεύσεις για τα έτη 2026 και 2027 με στόχο την κάλυψη των άμεσων δημοσιονομικών και στρατιωτικών αναγκών της Ουκρανίας.
Που θα πάνε τα λεφτά και η συνεργασία με τρίτες χώρες στον τομέα της Αμυνας
Το χρηματοδοτικό πακέτο αναμένεται να ενισχύσει τόσο τη βιομηχανία άμυνας της Ουκρανίας όσο και την ευρωπαϊκή αμυντική βάση, με τη στήριξη να κατανέμεται σε δύο βασικούς άξονες.
Από το συνολικό ποσό, περίπου 30 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε μακροοικονομική στήριξη, μέσω μηχανισμών όπως η μακροοικονομική χρηματοδοτική βοήθεια (macro-financial assistance) και το Ukraine Facility, με στόχο την κάλυψη των άμεσων δημοσιονομικών αναγκών της χώρας.
Τα υπόλοιπα 60 δισ. ευρώ θα διατεθούν για την ενίσχυση των αμυντικών βιομηχανικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού. Η χρηματοδότηση αυτή θα επιτρέψει στο Κίεβο να αποκτήσει έγκαιρη πρόσβαση σε αμυντικά προϊόντα, τόσο από την εγχώρια βιομηχανία όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ–ΕΖΕΣ) και τρίτες χώρες που έχουν συνάψει σχετικές συμφωνίες με την ΕΕ ή πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια συνεργασίας στο πλαίσιο του κανονισμού SAFE.
Σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης, προβλέπονται στοχευμένες παρεκκλίσεις, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού που δεν είναι διαθέσιμος από τις παραπάνω πηγές.
Οι εκταμιεύσεις θα πραγματοποιούνται με βάση τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας, όπως αυτές καθορίζονται σε στρατηγική που έχει καταρτίσει η ίδια η ουκρανική πλευρά.
Μετά τη θετική αξιολόγηση της στρατηγικής αυτής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε την 1η Απριλίου 2026 πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου για την έγκρισή της και την ενεργοποίηση της χρηματοδότησης.
Η σχετική εκτελεστική απόφαση, που εγκρίθηκε επίσης σήμερα, προβλέπει ότι για το 2026 θα διατεθούν 45 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 8,35 δισ. ευρώ μέσω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής βοήθειας, 8,35 δισ. ευρώ μέσω του Ukraine Facility και 28,3 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας.
20ο Πακέτο κυρώσεων
Παράλληλα, το 20ό πακέτο κυρώσεων που εγκρίθηκε κατά της Μόσχας ενισχύει περαιτέρω την πίεση προς τη ρωσική οικονομία, με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της ενέργειας και των θαλάσσιων μεταφορών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιβολή αυστηρότερων περιορισμών σε υπηρεσίες που συνδέονται με τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου – όπως η ασφάλιση, η διαμεσολάβηση και η τεχνική διαχείριση δεξαμενόπλοιων.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη είχε προκαλέσει έως πρόσφατα έντονες επιφυλάξεις από χώρες με ισχυρό ναυτιλιακό αποτύπωμα, όπως η Ελλάδα, η Μάλτα και η Κύπρος, οι οποίες ζητούσαν διασφαλίσεις για τη διατήρηση ίσων όρων ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο. Για τον λόγο αυτό, η πλήρης εφαρμογή του μέτρου συνδέεται με την επίτευξη αντίστοιχης συμφωνίας στο πλαίσιο της G7, ώστε να αποφευχθούν στρεβλώσεις στην παγκόσμια αγορά μεταφοράς πετρελαίου.
Η εξέλιξη αναμένεται να τεθεί και στο επίκεντρο της άτυπης συνόδου των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων που πραγματοποιείται σήμερα στην Κύπρο, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν να εκπέμψουν ενιαίο μήνυμα στήριξης προς το Κίεβο και συνέχισης της πίεσης προς τη Ρωσία.
