Η Κύπρος υποδέχεται απόψε τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την άτυπη σύνοδο κορυφής, με τις εργασίες να ξεκινούν στην Αγία Νάπα στη Λευκωσία και την ατζέντα να αντανακλά το βάρος των πολλαπλών κρίσεων που αντιμετωπίζει η Ένωση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να συμμετέχει με φυσική παρουσία, η κλιμακούμενη ένταση στη Μέση Ανατολή και η ενεργειακή πίεση συνδυάζονται με την έναρξη της συζήτησης για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF – ΠΔΠ) 2028–2034.
Σύμφωνα με ανώτατους Ευρωπαίους αξιωματούχους, στόχος της συνάντησης είναι κυρίως η παροχή πολιτικής καθοδήγησης και ο συντονισμός των κρατών-μελών, σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα τις οικονομικές επιλογές της Ένωσης.
Ανάσα με το δάνειο των 90 δισ ευρώ και τη μη συμμετοχή του Ορμπάν
Η παρουσία του Ουρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με φυσική παρουσία, ανεβάζει το πολιτικό βάρος της πρώτης ημέρας, σε μια συγκυρία όπου η αναμενόμενη αποδέσμευση του δανείου των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο επαναφέρει την Ουκρανία στην κορυφή της ατζέντας και θα δώσει έναν λόγο στην ΕΕ να πανηγυρίσει δεδομένου ότι για μήνες η Ουγγαρία έθετε βέτο για την εκταμίευσή του.
Oι αφίξεις των ηγετών αναμένονται το απόγευμα της Πέμπτης, ενώ στις 19:15 (ώρα Κύπρου) θα ξεκινήσει το δείπνο εργασίας, μετά από ανταλλαγή απόψεων με τον Ζελένσκι για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Όπως αναφέρουν πηγές στις Βρυξέλλες, η παρουσία του στο τραπέζι των ηγετών συνοδεύεται και από πολιτικό μήνυμα ότι η Ένωση παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στη στήριξη του Κιέβου.
Η απουσία του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν ενισχύει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, την αίσθηση ενός πιο ομαλού κλίματος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με διπλωμάτες να μιλούν για συγκρατημένη αισιοδοξία ως προς τη δυνατότητα προώθησης φακέλων που μέχρι πρόσφατα συναντούσαν εμπόδια. Το δάνειο προς την Ουκρανία, σε συνδυασμό με το επόμενο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αντιμετωπίζεται και ως πολιτικό μήνυμα συνοχής.
Ενέργεια και Μέση Ανατολή στο επίκεντρο του δείπνου
Το δείπνο της Πέμπτης θα επικεντρωθεί στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ιράν, και στις επιπτώσεις του για την ευρωπαϊκή οικονομία και ασφάλεια. Όπως σημειώνει στην πρόσκλησή του προς τους ηγέτες ο Αντόνιο Κόστα, «πρέπει να συζητήσουμε την αντίδρασή μας σε αυτή τη ταχέως εξελισσόμενη κατάσταση», κάνοντας αναφορά τόσο στη συμβολή της Ευρώπης στην αποκλιμάκωση όσο και στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενέργεια, καθώς όπως επισημαίνει «οι επιπτώσεις των υψηλών τιμών των ορυκτών καυσίμων είναι ήδη ορατές στην καθημερινότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων». Στο τραπέζι θα βρεθούν τα μέτρα που είχαν ζητηθεί τον Μάρτιο, αλλά και οι προτάσεις που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χθες, με στόχο σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες την αποφυγή μιας νέας δημοσιονομικής πίεσης στα κράτη-μέλη μέσω καλύτερου συντονισμού.
Αρθρο 42.7
Στην ίδια συζήτηση εντάσσεται και το Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής. Σύμφωνα με ανώτατους Ευρωπαίους αξιωματούχους, δεν αναμένονται αποφάσεις, αλλά ενημέρωση των ηγετών και ανταλλαγή απόψεων για την επιχειρησιακή εφαρμογή της διάταξης, στο πλαίσιο της ευρύτερης ετοιμότητας της Ένωσης απέναντι στο νέο περιβάλλον ασφάλειας.
Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και η μάχη για τους «ίδιους πόρους»
Η δεύτερη ημέρα της συνόδου μεταφέρει το βάρος στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF – ΠΔΠ). Οι εργασίες ξεκινούν στις 9:00 με την καθιερωμένη ανταλλαγή με την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα και συνεχίζονται στις 9:30 με τη συνεδρίαση για τον προϋπολογισμό.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, περιγράφει τη συζήτηση ως πιο επείγουσα από ποτέ: «Θα ασχοληθούμε με το επόμενο ΠΔΠ, μια συζήτηση που είχαμε προγραμματίσει για τον Μάρτιο αλλά αναβλήθηκε και έχει πλέον καταστεί ακόμη πιο επείγουσα. Πρέπει να έχουμε μια ανοιχτή συζήτηση για το πώς θα αντιστοιχίσουμε τις φιλοδοξίες μας με το κατάλληλο επίπεδο χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της σημασίας των νέων ιδίων πόρων».
Οι λεγόμενοι ίδιοι πόροι, δηλαδή νέες πηγές εσόδων σε ευρωπαϊκό επίπεδο που δεν επιβαρύνουν άμεσα τους εθνικούς προϋπολογισμούς, θεωρούνται σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες καθοριστικοί για να «κλείσει» η χρηματοδοτική εξίσωση του νέου ΠΔΠ. Χωρίς πρόοδο στο ζήτημα αυτό, αναγνωρίζουν οι ίδιες πηγές, η διαπραγμάτευση κινδυνεύει να μπλοκάρει, καθώς τα κράτη-μέλη εμφανίζονται απρόθυμα να αυξήσουν τις εθνικές τους συνεισφορές.
Ο Κόστα επισημαίνει επίσης ότι το νέο ΠΔΠ «θα είναι το βασικό εργαλείο που διαθέτουμε για κοινή στρατηγική δράση», συνδέοντας άμεσα τον προϋπολογισμό με την ανταγωνιστικότητα και τη γεωπολιτική θέση της Ένωσης, ενώ θέτει ως στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους.
Συνάντηση με εταίρους από τη Μέση Ανατολή
Το πρόγραμμα της Παρασκευής περιλαμβάνει συνέντευξη Τύπου στις 12:10 και στη συνέχεια γεύμα εργασίας με περιφερειακούς εταίρους από την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τον Λίβανο, τη Συρία και τον Κόλπο, με τη συζήτηση να επιστρέφει στη Μέση Ανατολή και στις περιφερειακές ισορροπίες.
Σημαντική ακόμη και χωρίς συμπεράσματα
Μπορεί η σύνοδος της Αγίας Νάπας να μην καταλήξει σε άμεσες αποφάσεις, ωστόσο, θα αναδείξει το εύρος των προκλήσεων που καλείται να διαχειριστεί η Ένωση, από τη στήριξη προς την Ουκρανία και την ενεργειακή πίεση έως τη δύσκολη διαπραγμάτευση για τον επόμενο προϋπολογισμό.
Όπως συνοψίζουν ευρωπαϊκές πηγές, το ζητούμενο δεν είναι το αποτέλεσμα, αλλά η κατεύθυνση. Το Συμβούλιο δεν πρόκειται να προχωρήσει σε συμπεράσματα δεδομένου ότι είναι άτυπο, ωστόσο αναμένονται με ενδιαφέρον οι δηλώσεις των Κόστα, Χριστοδουλίδη και φον ντερ Λάιεν κατά τη συνέντευξη Τύπου που θα ακολουθήσει το μεσημέρι της Παρασκευής μετά το πέρας της Συνόδου.
