Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε συμφωνία για το ξεμπλοκάρισμα του δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, καθώς και για την προώθηση του 20ού πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, μετά την επανεκκίνηση της ροής ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Ντρούζμπα προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, εξέλιξη που άνοιξε τον δρόμο για την άρση του ουγγρικού βέτο.
Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ανακοίνωσε ότι οι πρέσβεις των «27», στο πλαίσιο του Coreper, συμφώνησαν στην έναρξη της λεγόμενης «γραπτής διαδικασίας» για την τελική έγκριση τόσο του δανείου όσο και των κυρώσεων, με την επίσημη επικύρωση να αναμένεται έως το απόγευμα της Πέμπτης.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί το τέλος ενός πολύμηνου πολιτικού και ενεργειακού μπρα-ντε-φερ ανάμεσα στο Κίεβο και τη Βουδαπέστη και φυσικά την ΕΕ, με επίκεντρο τον αγωγό Ντρούζμπα.
Ουκρανικές πηγές ανέφεραν ότι στις 12:35 ξεκίνησε η ροή του πετρελαίου στο τμήμα του αγωγού που διασχίζει την Ουκρανία, μετά την αποκατάσταση των ζημιών που είχαν προκληθεί από ρωσικές επιθέσεις τον Ιανουάριο.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαιρέτισε την εξέλιξη, κάνοντας λόγο για «το σωστό μήνυμα υπό τις παρούσες συνθήκες», τονίζοντας ότι τόσο το πακέτο στήριξης όσο και οι νέες κυρώσεις «τίθενται πλέον σε ισχύ».
Όπως σημείωσε, η Ουκρανία «εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της» έναντι της ΕΕ και πλέον είναι κρίσιμο η ευρωπαϊκή στήριξη «να καταστεί επιχειρησιακή χωρίς καθυστερήσεις».
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα κίνητρα για τον τερματισμό του πολέμου μπορούν να προκύψουν μόνο μέσα από τον συνδυασμό «επαρκούς στήριξης προς την Ουκρανία και πίεσης προς τη Ρωσία».
Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ, που είχε συμφωνηθεί ήδη από τον Δεκέμβριο, είχε μπλοκαριστεί για μήνες από τον απερχόμενο φιλορώσο πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, με τη στήριξη της Σλοβακίας, με πρόσχημα τη διαμάχη για τον αγωγό. Ο ίδιος κατηγορούσε το Κίεβο ότι καθυστερούσε σκόπιμα τις επισκευές, κάτι που η ουκρανική πλευρά απέρριπτε.
Η πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία, μετά την ήττα του Όρμπαν στις εκλογές της 12ης Απριλίου από τον κεντροδεξιό αντίπαλό του Πέτερ Μάγιαρ, ενίσχυσε τις προσδοκίες στις Βρυξέλλες για άρση του αδιεξόδου.
Το πακέτο χρηματοδότησης προβλέπει δύο δόσεις των 45 δισ. ευρώ για τα έτη 2026 και 2027, καλύπτοντας κρίσιμες δημοσιονομικές και στρατιωτικές ανάγκες της Ουκρανίας. Από αυτά, περίπου 28 δισ. ευρώ ετησίως προορίζονται για στρατιωτικές δαπάνες και 17 δισ. ευρώ για την κάλυψη γενικών δημοσιονομικών αναγκών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, χωρίς τη συγκεκριμένη χρηματοδότηση η Ουκρανία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρές ταμειακές πιέσεις ήδη από τον Μάιο. Τώρα εάν δεν προκύψει κάποια ανατροπή της τελευταίας στιγμής η πρώτη εκταμίευση ενδέχεται να πραγματοποιηθεί στα τέλη Μαΐου ή στις αρχές Ιουνίου.
Παράλληλα, οι «27» προχώρησαν και στην έγκριση σε επίπεδο Coreper του 20ού πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο είχε επίσης καθυστερήσει λόγω της ίδιας αντιπαράθεσης. Το πακέτο περιλαμβάνει νέους περιορισμούς στον ενεργειακό, χρηματοπιστωτικό και εμπορικό τομέα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πρόβλεψη για αυστηρότερους περιορισμούς στις θαλάσσιες υπηρεσίες που συνδέονται με τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου, όπως η ασφάλιση και η διαμεσολάβηση. Το μέτρο αυτό είχε προκαλέσει έως πρόσφατα έντονες επιφυλάξεις από χώρες με ισχυρό ναυτιλιακό αποτύπωμα, όπως η Ελλάδα, η Μάλτα και η Κύπρος, οι οποίες ζητούσαν διασφαλίσεις για ίσους όρους ανταγωνισμού και ζητούσαν η εφαρμογή του να συνδέεται με συμφωνία σε επίπεδο G7.
Η οριστική επικύρωση των αποφάσεων αναμένεται να συμπέσει με το άτυπο Συμβούλιο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων που θα διεξαχθεί αύριο και μεθαύριο (23 και 24 Απριλίου) στην Κύπρο.
Εν τω μεταξύ στις Βρυξέλλες, η πολιτική ομάδα Renew Europe χαιρέτισε τις εξελίξεις αναφορικά με το δάνειο και η πρόεδρος της ομάδας, η Βαλερί Αγιέρ, τόνισε ότι «ένα κράτος δεν πρέπει να μπορεί να μπλοκάρει τη συλλογική δράση», ζητώντας την κατάργηση της ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική.
Στο ίδιο πνεύμα, η ευρωβουλευτής Κάριν Κάρλσμπρο υπογράμμισε ότι οι καθυστερήσεις ανέδειξαν αδυναμίες στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ και κάλεσε για ταχύτερη προετοιμασία νέων πακέτων στήριξης.
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η στήριξη προς την Ουκρανία και η πίεση προς τη Ρωσία αποτελούν αλληλένδετους στόχους, επισημαίνοντας την ανάγκη για ενότητα και ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων, μέσω ενισχυμένης συνεργασίας.
