Δεν πρόκειται για μια ακόμη πρόβλεψη κάποιου αναλυτή σχετικά με το τι μπορεί να κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη σε δέκα ή είκοσι χρόνια.
Αυτή τη φορά η προειδοποίηση προέρχεται από τον ίδιο τον Μπιλ Γκέιτς, έναν άνθρωπο που πέρασε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του πιστεύοντας ότι η τεχνολογική πρόοδος μπορεί να κάνει τον κόσμο καλύτερο.
Και γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η πρωτογενής πηγή.
Στις 26 Αυγούστου ο συνιδρυτής της Microsoft δημοσίευσε στο προσωπικό του site, Gates Notes, ένα εκτενέστατο κείμενο με τίτλο:
«The turbulent AI era is here. The choices we make now are critical» – «Η ταραχώδης εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι εδώ. Οι επιλογές που κάνουμε τώρα είναι κρίσιμες».
Το κεντρικό μήνυμά του είναι ακόμη πιο δραματικό:
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είτε θα γίνει ο μεγαλύτερος εξισωτής που εφευρέθηκε ποτέ είτε η χειρότερη πηγή αδικίας. (Gates Notes)
Το πρωτογενές κείμενο του Bill Gates στο Gates Notes
Ο άνθρωπος της τεχνολογίας που αυτή τη φορά ζητά… φρένο
Ο Γκέιτς παραδέχεται κάτι εντυπωσιακό. Σε όλη του τη ζωή επιθυμούσε η καινοτομία να κινείται γρηγορότερα. Με την Τεχνητή Νοημοσύνη, όμως, τα αισθήματά του έχουν αλλάξει.
Ο λόγος είναι ότι θεωρεί πως δεν έχουμε προηγούμενο για μία τεχνολογία που μπορεί να εξαπλωθεί τόσο γρήγορα και ταυτόχρονα να υποκαταστήσει την ανθρώπινη γνωστική ικανότητα.
Η επανάσταση του προσωπικού υπολογιστή χρειάστηκε δεκαετίες για να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε. Η AI, αντιθέτως, βρίσκεται ήδη στις συσκευές που χρησιμοποιούμε και επικοινωνεί μαζί μας με φυσική γλώσσα.
«Δεν χρειάζεται να προσαρμοστούμε εμείς σε αυτήν, γιατί μπορεί να προσαρμοστεί αυτή σε εμάς», γράφει ουσιαστικά ο Γκέιτς. (Gates Notes)
Και καταλήγει σε μία από τις πιο ανησυχητικές διαπιστώσεις του:«Πολλές δουλειές θα εξαφανιστούν για πάντα».
New York Times: Μία ώρα συζήτησης με τον Γκέιτς
Το κείμενο στο Gates Notes δεν ήταν η μοναδική παρέμβασή του. Ο Γκέιτς επέλεξε να μιλήσει προσωπικά σε ορισμένα από τα σημαντικότερα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.
Στους New York Times, σε συνέντευξη περίπου μίας ώρας που είχε προηγηθεί της δημοσίευσης του κειμένου του, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα.
Υποστήριξε ότι άνθρωποι μέσα στην ίδια την τεχνολογική βιομηχανία γνωρίζουν πόσο γρήγορα εξελίσσονται τα συστήματα AI και ανησυχούν πολύ περισσότερο ιδιωτικά από όσο παραδέχονται δημοσίως.
Ο Γκέιτς απέδωσε αυτή τη διαφορά και στα τεράστια οικονομικά συμφέροντα που διακυβεύονται, καθώς ο κλάδος της AI βρίσκεται σε μία πρωτοφανή κούρσα επενδύσεων και άντλησης κεφαλαίων. (GV Wire)
Η αλλαγή στη στάση του έγινε, όπως εξήγησε, ακόμη εντονότερη όταν είδε τις τελευταίες δυνατότητες της AI στον προγραμματισμό. Για έναν άνθρωπο που έχτισε την καριέρα του γράφοντας software, το γεγονός ότι τα συστήματα μπορούν πλέον να ξεπερνούν τον ίδιο σε συγκεκριμένες εργασίες ήταν, όπως παραδέχθηκε, σοκαριστικό. (GV Wire)
Washington Post: «Για πρώτη φορά θα ήθελα η τεχνολογία να προχωρούσε πιο αργά»
Στη Washington Post, ο Γκέιτς περιέγραψε επίσης την αλλαγή της δικής του στάσης.
Για χρόνια υπήρξε από τους πιο αισιόδοξους υποστηρικτές της τεχνολογικής εξέλιξης. Τώρα δηλώνει ότι ανησυχεί για το ενδεχόμενο η AI, χωρίς έγκαιρη παρέμβαση, να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά από το όφελος που θα δημιουργήσει.
Οι ανησυχίες του επικεντρώνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: απώλεια θέσεων εργασίας, κινδύνους ασφαλείας – από κυβερνοεπιθέσεις μέχρι βιολογικές απειλές – και επιπτώσεις στα παιδιά, στην εκπαίδευση και στις ανθρώπινες σχέσεις. (The Washington Post)
Axios: Μέχρι και δουλειές αποκλειστικά για ανθρώπους
Στην Axios, όπου μίλησε με την τεχνολογική συντάκτρια Ina Fried στο γραφείο του στην περιοχή του Σιάτλ, ο Γκέιτς παρουσίασε μία από τις πιο ριζοσπαστικές προτάσεις του.
Την ονομάζει «Human Reserved».
Όπως προστατεύουμε μία περιοχή της φύσης και αποφασίζουμε ότι δεν θα χτίσουμε εκεί, παρότι τεχνικά θα μπορούσαμε, έτσι ενδεχομένως οι κοινωνίες θα πρέπει να αποφασίσουν ότι ορισμένες εργασίες θα παραμείνουν αποκλειστικά ανθρώπινες, ακόμη και όταν ένα σύστημα AI ή ένα ρομπότ μπορεί να τις εκτελεί.
Ανέφερε ως παραδείγματα τη φροντίδα παιδιών και τη συμμετοχή ενόρκων, ενώ για την υγεία και την εκπαίδευση θεωρεί ότι η AI μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο χωρίς να εξαφανίζει τον ανθρώπινο ρόλο. Σε ένα ακραίο αρχικό σενάριο, είπε στην Axios ότι προσπάθησε να υπολογίσει ακόμη και κατά πόσο θα μπορούσε να προστατευθεί έως και το 40% των θέσεων εργασίας. (Axios)
Semafor: «Είμαι σε κατάσταση σοκ»
Ακόμη πιο δραματικός εμφανίστηκε στη συζήτησή του με το Semafor.
Εκεί ο Γκέιτς είπε ότι βρίσκεται σε κατάσταση σοκ από το γεγονός ότι δεν βλέπει την αντίδραση που θα περίμενε από κυβερνήσεις και τεχνολογικούς ηγέτες μπροστά στην ταχύτητα των εξελίξεων.
Η μεγάλη διαφορά της AI από προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις, υποστήριξε, δεν βρίσκεται μόνο στην ταχύτητα αλλά κυρίως στο εύρος της.
Δεν πρόκειται να πληγεί ένας μόνο κλάδος ώστε οι εργαζόμενοί του να μετακινηθούν σε κάποιον άλλο.
Νομικές υπηρεσίες, εξυπηρέτηση πελατών, ιατρική, προγραμματισμός, βιομηχανία και τελικά χειρωνακτικές εργασίες μέσω προηγμένων ρομπότ μπορούν να επηρεαστούν σχεδόν ταυτόχρονα.
Φόρος στα ρομπότ και στην AI
Ο Γκέιτς επαναφέρει παράλληλα μία ιδέα που είχε διατυπώσει και στο παρελθόν: την οικονομική επιβάρυνση της αυτοματοποίησης.
Το επιχείρημά του είναι απλό. Ένας εργαζόμενος φορολογείται και καταβάλλονται εισφορές για την εργασία του. Ένα ρομπότ που τον αντικαθιστά όχι μόνο δεν πληρώνει ασφαλιστικές εισφορές, αλλά αποτελεί επένδυση για την επιχείρηση.
Επομένως, προτείνει να εξεταστούν φόροι στη χρήση AI και στα ρομπότ, ώστε να μειωθεί το οικονομικό κίνητρο της άμεσης αντικατάστασης ανθρώπων και να χρηματοδοτηθούν η επανεκπαίδευση και τα κοινωνικά δίχτυα προστασίας. (Axios)
Δεν βλέπει μόνο την καταστροφή
Το εντυπωσιακό είναι ότι ο Γκέιτς δεν μετατράπηκε ξαφνικά σε εχθρό της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Το αντίθετο.
Εξακολουθεί να πιστεύει ότι μπορεί να προκαλέσει τεράστια πρόοδο στην ιατρική, στην εκπαίδευση, στη γεωργία, στην αντιμετώπιση ασθενειών και στην πρόσβαση φτωχότερων κοινωνιών σε υπηρεσίες που σήμερα είναι προνόμιο όσων μπορούν να πληρώσουν.
Η AI, γράφει, μπορεί να δώσει σε έναν μικρό επιχειρηματία δυνατότητες που σήμερα απαιτούν ολόκληρο επιτελείο και σε έναν άνθρωπο με χαμηλό εισόδημα πρόσβαση σε υπηρεσίες και γνώσεις που σήμερα κοστίζουν ακριβά. (Gates Notes)
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και το μεγάλο δίλημμα που θέτει.
Η AI μπορεί να μειώσει τις ανισότητες όσο καμία άλλη τεχνολογία στην ανθρώπινη ιστορία. Μπορεί όμως και να συγκεντρώσει πλούτο και δύναμη σε ελάχιστους, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς εργασία και χωρίς τον μηχανισμό μέσω του οποίου οι σύγχρονες κοινωνίες εξασφαλίζουν εισόδημα, αξιοπρέπεια και κοινωνική συμμετοχή.
Το SOS του Μπιλ Γκέιτς
Η σημαντικότερη ίσως φράση του κειμένου του δεν αφορά ούτε τα ρομπότ ούτε κάποιο εντυπωσιακό μελλοντικό σενάριο.
Αφορά το σήμερα:
«Δεν υπάρχει σχέδιο για να διευκολυνθεί η είσοδος στην εποχή της AI». (Gates Notes)
Ο Γκέιτς ζητά νέους εθνικούς μηχανισμούς που θα συντονίζουν πολιτικές για εργασία, ασφάλεια, εκπαίδευση, φορολογία και υγεία, αλλά και έναν διεθνή θεσμό για κινδύνους που δεν σταματούν στα σύνορα.
Και κάνει μία παραδοχή που, προερχόμενη από έναν από τους ανθρώπους που πρωταγωνίστησαν στην ψηφιακή επανάσταση, αποκτά ιδιαίτερο βάρος:
Αν υπήρχε ένα αξιόπιστο παγκόσμιο σχέδιο για να επιβραδυνθεί η εξέλιξη της AI, πιθανότατα θα το υποστήριζε.
Δεν πιστεύει όμως ότι υπάρχει.
Η οικονομική και γεωπολιτική κούρσα έχει ήδη αρχίσει.
Και γι’ αυτό το SOS του Μπιλ Γκέιτς δεν είναι να σταματήσει η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Είναι να προλάβει η ανθρωπότητα να αποφασίσει πώς θέλει να τη χρησιμοποιήσει, πριν η ίδια η ταχύτητα της τεχνολογίας αποφασίσει για λογαριασμό της.
