Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου δημιουργεί μια νέα πολιτική πραγματικότητα για τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι Δημοκρατικοί, που εξασφάλισαν την πλειοψηφία τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία, ετοιμάζονται να αξιοποιήσουν τις νέες θεσμικές τους δυνατότητες για να βάλουν στο μικροσκόπιο την κυβέρνηση και το επιχειρηματικό περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, οι έρευνες αναμένεται να επικεντρωθούν στις επιχειρηματικές συμφωνίες της οικογένειας Τραμπ, στις σχέσεις της με μεγάλους δωρητές και εταιρείες, αλλά και σε κυβερνητικές αποφάσεις που ενδέχεται να δημιουργούν ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων. Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης η υπόθεση Τζέφρι Επστάιν, οι δραστηριότητες του Έλον Μασκ και οι συμφωνίες της κυβέρνησης με φαρμακευτικές επιχειρήσεις.
Το μήνυμα των Δημοκρατικών ήταν σαφές ήδη από τη βραδιά των εκλογών. «Βρείτε δικηγόρο» έγραψε στο X ο βουλευτής Ρόμπερτ Γκαρσία, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων. Λίγο αργότερα, ο γερουσιαστής Ρον Γουάιντεν έδωσε το δικό του στίγμα με μία λέξη: «Κλητεύσεις».
Όπως αναφέρει και το Associated Press, οι Δημοκρατικοί σχεδιάζουν ένα ευρύ πρόγραμμα κοινοβουλευτικού ελέγχου, το οποίο θα αφορά τόσο τον ίδιο τον πρόεδρο όσο και πρόσωπα και επιχειρήσεις που συνδέονται με την κυβέρνησή του.
Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ στο μικροσκόπιο
Ένα από τα βασικά μέτωπα των ερευνών θα είναι οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία του. Οι Δημοκρατικοί θέλουν να εξετάσουν πώς αυξήθηκε η περιουσία του οικογενειακού περιβάλλοντος του προέδρου, ποιες συμφωνίες συνήφθησαν και κατά πόσο οι ιδιωτικές επιχειρηματικές δραστηριότητες συνδέονται με κυβερνητικές αποφάσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα, οι συμφωνίες στον τομέα των ακινήτων και οι δραστηριότητες των γιων του προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ και Έρικ Τραμπ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η World Liberty Financial, η εταιρεία κρυπτονομισμάτων με την οποία συνδέεται η οικογένεια Τραμπ, αλλά και ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Στιβ Γουίτκοφ. Ο γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ έχει ήδη εκφράσει την πρόθεσή του να εξετάσει τις συγκεκριμένες δραστηριότητες, καθώς και τις επενδύσεις του Τραμπ σε ακίνητα στην ευρύτερη περιοχή της Ουάσιγκτον.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί αναμένεται να επανέλθουν στις οικονομικές σχέσεις του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του προέδρου, με ξένους επενδυτές. Η εταιρεία του, Affinity Partners, είχε εξασφαλίσει επένδυση ύψους 2 δισ. δολαρίων από το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σαουδικής Αραβίας, μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Όπως είχε καταγράψει και ο Guardian σε αναλυτικό δημοσίευμά του, οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη ζητήσει στοιχεία για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Κούσνερ, εστιάζοντας στη συνύπαρξη του ρόλου του ως άτυπου συμβούλου εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ με τις επενδύσεις της εταιρείας του σε ξένες αγορές.
Οι έρευνες, πάντως, δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παράνομης συμπεριφοράς. Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να αποκτήσουν πρόσβαση σε έγγραφα, οικονομικά στοιχεία και μαρτυρίες, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν υπήρξαν παρατυπίες ή συγκρούσεις συμφερόντων.
Ο φάκελος Επστάιν και οι τράπεζες
Σημαντική θέση στην ατζέντα καταλαμβάνει και η υπόθεση του Τζέφρι Επστάιν. Οι Δημοκρατικοί σχεδιάζουν να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο το υπουργείο Δικαιοσύνης διαχειρίστηκε την υπόθεση, τις αποφάσεις σχετικά με τη δημοσιοποίηση των αρχείων, αλλά και τις ενέργειες των τραπεζών που είχαν συναλλαγές με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα χρηματιστή.
Ο Ρον Γουάιντεν, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Οικονομικών της Γερουσίας, έχει δηλώσει ότι θέλει να καλέσει τράπεζες να δώσουν εξηγήσεις για προειδοποιητικές ενδείξεις που, σύμφωνα με τον ίδιο, αγνοήθηκαν στις οικονομικές συναλλαγές του Επστάιν.
Η υπόθεση παραμένει πολιτικά ευαίσθητη για τον Λευκό Οίκο, καθώς η διαχείριση των σχετικών αρχείων έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις. Ωστόσο, η διερεύνησή της δεν σημαίνει ότι έχουν προκύψει νέα αποδεικτικά στοιχεία για εμπλοκή του Τραμπ στα εγκλήματα του Επστάιν. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αρνηθεί οποιαδήποτε συμμετοχή στις εγκληματικές δραστηριότητές του.
Έλον Μασκ, DOGE και έργα στον Λευκό Οίκο
Στο πεδίο των ερευνών αναμένεται να βρεθεί και ο Έλον Μασκ, ο οποίος είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην κυβερνητική πρωτοβουλία DOGE για τη μείωση των κρατικών δαπανών και την αναδιάρθρωση της ομοσπονδιακής διοίκησης.
Οι Δημοκρατικοί θέλουν να εξετάσουν τις αποφάσεις που ελήφθησαν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, τις περικοπές σε δημόσιους φορείς και τις πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων που συνδέονται με τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Μασκ.
Παράλληλα, στο μικροσκόπιο μπαίνουν οι δωρητές και οι εργολάβοι που συνδέονται με έργα της κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων η κατασκευή της νέας αίθουσας δεξιώσεων στον Λευκό Οίκο.
Ο βουλευτής Τζάρεντ Χάφμαν έχει δηλώσει ότι θέλει να διερευνήσει τα συγκεκριμένα κατασκευαστικά έργα, αλλά και τον ρόλο της οικογένειας Τραμπ σε συμφωνίες που αφορούν την εκμετάλλευση ορυκτών πόρων.
Το Associated Press αναφέρει επίσης ότι ο έλεγχος θα μπορούσε να επεκταθεί στις επιχειρήσεις του προέδρου, στις δραστηριότητες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE), καθώς και στις αποφάσεις του υπουργείου Υγείας και άλλων κυβερνητικών υπηρεσιών.
Κλητεύσεις, κοινοβουλευτικός έλεγχος και το ενδεχόμενο τρίτης παραπομπής
Η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών δίνει στους Δημοκρατικούς σημαντικά εργαλεία για να προχωρήσουν τις έρευνές τους. Με την ανάληψη της πλειοψηφίας στα δύο σώματα του Κογκρέσου, τον Ιανουάριο του 2027, θα έχουν τον έλεγχο των κοινοβουλευτικών επιτροπών, μεγαλύτερους διαθέσιμους πόρους και τη δυνατότητα να εκδίδουν κλητεύσεις για την προσκόμιση εγγράφων και την κατάθεση μαρτύρων.
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, κεντρικό ρόλο αναμένεται να αναλάβουν ο Ρόμπερτ Γκαρσία στην Επιτροπή Εποπτείας και ο Τζέιμι Ράσκιν στην Επιτροπή Δικαιοσύνης. Στη Γερουσία, ο Ρον Γουάιντεν και ο Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ προετοιμάζουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες.
Το ενδεχόμενο μιας τρίτης διαδικασίας παραπομπής του Τραμπ δεν έχει αποκλειστεί από τον Χακίμ Τζέφρις, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Βουλής. Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, η άμεση στρατηγική των Δημοκρατικών είναι να επικεντρωθούν στις κοινοβουλευτικές έρευνες και όχι να ξεκινήσουν αμέσως μια νέα διαδικασία αποπομπής.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα για τους Δημοκρατικούς είναι ότι μπορούν να στραφούν απευθείας σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Όπως επισημαίνει το Reuters, οι εταιρείες δεν μπορούν να επικαλεστούν αυτομάτως το εκτελεστικό προνόμιο που χρησιμοποιεί ο Λευκός Οίκος για να προστατεύσει ορισμένες επικοινωνίες και έγγραφα. Αυτό, βέβαια, δεν αποκλείει νομικές αντιπαραθέσεις με την κυβέρνηση.
Η απάντηση του Λευκού Οίκου και το βλέμμα στις εκλογές του 2028
Η κυβέρνηση Τραμπ απορρίπτει τις κατηγορίες περί παρατυπιών και αντιμετωπίζει τις προαναγγελθείσες έρευνες ως πολιτικά υποκινούμενες.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Λόρεν Μπις δήλωσε ότι, εάν οι Δημοκρατικοί επιλέξουν να προχωρήσουν σε «ψευδείς έρευνες» και «ριζοσπαστικές αριστερές πολιτικές», τότε στρέφονται εναντίον των Αμερικανών πολιτών. Παράλληλα, αξιωματούχος της κυβέρνησης υπενθύμισε ότι οι Ρεπουμπλικανοί εξακολουθούν να ελέγχουν την εκτελεστική εξουσία.
Το πολιτικό διακύβευμα, ωστόσο, ξεπερνά τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Τραμπ. Σύμφωνα με το Reuters, οι Δημοκρατικοί θέλουν να συνδέσουν τις υποθέσεις που θα διερευνήσουν όχι μόνο με τον ίδιο τον πρόεδρο, αλλά και με τη συνολική λειτουργία της ρεπουμπλικανικής διακυβέρνησης, ενόψει της προεδρικής αναμέτρησης του 2028.
Δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos τον περασμένο Αύγουστο έδειξε ότι το 69% των Αμερικανών θεωρούσε πως τα ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα του Τραμπ επηρέαζαν τις αποφάσεις του ως προέδρου. Την ίδια στιγμή, σε νεότερη έρευνα, το 48% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ανέφερε το κόστος ζωής ως το σημαντικότερο ζήτημα που επηρέαζε την ψήφο του.
Αυτό είναι και το βασικό δίλημμα για τους Δημοκρατικούς: να προχωρήσουν σε ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο, χωρίς να δώσουν την εντύπωση ότι οι έρευνες αποτελούν αποκλειστικά μια προσπάθεια πολιτικής εκδίκησης. Όπως επισημαίνουν αναλυτές στο Reuters, εάν η αντιπαράθεση με τον Τραμπ επισκιάσει τα ζητήματα της καθημερινότητας, όπως η ακρίβεια και η οικονομία, οι Δημοκρατικοί κινδυνεύουν να χάσουν την πολιτική δυναμική που τους έφερε ξανά στην εξουσία του Κογκρέσου.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η νέα πραγματικότητα σημαίνει ότι, παρά τον έλεγχο του Λευκού Οίκου, θα βρεθεί αντιμέτωπος με έναν πολύ πιο απαιτητικό κοινοβουλευτικό έλεγχο. Από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειάς του μέχρι τις αποφάσεις της κυβέρνησής του, οι επόμενοι μήνες αναμένεται να φέρουν νέες πολιτικές και θεσμικές συγκρούσεις στην Ουάσιγκτον.
Με πληροφορίες από Reuters, Associated Press,Guardian
