Με μια λιτή αλλά πολιτικά φορτισμένη διακήρυξη, που επαναβεβαιώνει την «ακλόνητη δέσμευση» στο Άρθρο 5, χαρακτηρίζει τη Ρωσία «μακροπρόθεσμη απειλή», σφραγίζει νέες αμυντικές προμήθειες άνω των 50 δισ. δολαρίων, δεσμεύει 70 δισ. ευρώ για την Ουκρανία το 2026 και υπόσχεται «εξάλειψη των εμποδίων στο αμυντικό εμπόριο», τη φράση που επί ημέρες διεκδικούσε η οικοδέσποινα Τουρκία, ολοκληρώθηκε στην Άγκυρα η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ.
«Επίθεση εναντίον ενός είναι επίθεση εναντίον όλων», αναφέρει το κείμενο που ενέκριναν οι 32 ηγέτες, επιβεβαιώνοντας τη συλλογική άμυνα υπό το Άρθρο 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον και τον διατλαντικό δεσμό. Η διακήρυξη χαρακτηρίζει την ενότητα, την αλληλεγγύη και τη συλλογική ισχύ «θεμέλιο της ειρήνης, της ασφάλειας και της ευημερίας για το ένα δισεκατομμύριο πολιτών» της Συμμαχίας «ελεύθερων και δημοκρατικών εθνών».
Οι ηγέτες δηλώνουν ακόμη ότι παραμένουν δεσμευμένοι στην προσέγγιση «360 μοιρών» για την αποτροπή και την άμυνα, δηλαδή στην αντιμετώπιση απειλών από κάθε γεωγραφική κατεύθυνση και σε όλα τα πεδία.
«Εξάλειψη των εμποδίων στο αμυντικό εμπόριο», η φράση που ήθελε η Άγκυρα
Για την Ελλάδα, η φράση με το μεγαλύτερο ειδικό βάρος βρίσκεται στο τμήμα της διακήρυξης για την αμυντική βιομηχανία. Οι σύμμαχοι δεσμεύονται να «συνεχίσουν το έργο για την εξάλειψη των εμποδίων στο αμυντικό εμπόριο μεταξύ των συμμάχων» και να αξιοποιήσουν τις εταιρικές σχέσεις του ΝΑΤΟ «για τη μεγιστοποίηση του βάθους και της συνεργασίας της αμυντικής βιομηχανίας».
Πρόκειται για διατύπωση η οποία έρχεται στο τέλος ενός τριημέρου κατά το οποίο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ζήτησε από την ολομέλεια άρση των περιορισμών «ξεκινώντας από την αμυντική βιομηχανία» και προειδοποίησε την ΕΕ για «τεχνητή διαίρεση» της Ευρώπης, ο αντιπρόεδρός του Τζεβντέτ Γιλμάζ απαίτησε να «καθαριστούν από το τραπέζι οι ανούσιες κυρώσεις», ενώ ο Μαρκ Ρούτε μίλησε επανειλημμένα για «όσο το δυνατόν λιγότερα εμπόδια».
Η Άγκυρα, με άλλα λόγια, βλέπει ένα πάγιο αίτημά της να αποτυπώνεται σε κείμενο που φέρει και την υπογραφή της Αθήνας, την ώρα που Ελλάδα και Κύπρος διατηρούν καθοριστικές επιφυλάξεις για κάθε τουρκικό βήμα προς τα ευρωπαϊκά αμυντικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένου του SAFE.
Ρωσία, τρομοκρατία και αμυντική βιομηχανία
Η διακήρυξη κατονομάζει τη Ρωσία ως «μακροπρόθεσμη απειλή για την ευρωατλαντική ασφάλεια και σταθερότητα», διατηρώντας την ηπιότερη διατύπωση της Χάγης και χωρίς επιστροφή στη γλώσσα της Ουάσιγκτον του 2024 περί της «πιο σημαντικής και άμεσης απειλής». Δίπλα στη Ρωσία τοποθετείται η «επίμονη απειλή της τρομοκρατίας», πάγια τουρκική προτεραιότητα.
Για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών, οι σύμμαχοι δηλώνουν ότι υλοποιούν την αμυντική δέσμευση της Χάγης. Το 2025, όπως αναφέρει το κείμενο, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς αύξησαν τις επενδύσεις τους στις βασικές αμυντικές απαιτήσεις κατά περισσότερα από 139 δισ. δολάρια.
«Οι επενδύσεις μας αποδίδουν τις δυνατότητες που χρειαζόμαστε, ενώ ενισχύουν τη βιομηχανική μας βάση και την ανθεκτικότητά μας», σημειώνεται στη διακήρυξη.
Στην Άγκυρα, οι σύμμαχοι ανακοινώνουν επίσης «περισσότερα από 50 δισ. δολάρια σε νέες προμήθειες» και δεσμεύονται να επεκτείνουν τη συλλογική παραγωγική ικανότητα, συνεργαζόμενοι με τη βιομηχανία για την επιτάχυνση της καινοτομίας.
«Ισχυρότερη Ευρώπη σε ισχυρότερο ΝΑΤΟ»
Το κείμενο αποτυπώνει και τον μετασχηματισμό που κυριάρχησε στη Σύνοδο: «Χτίζουμε το μέλλον: μια ισχυρότερη Ευρώπη σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ μια εκσυγχρονισμένη Συμμαχία».
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς, «σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες», αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα της Συμμαχίας. Η διατύπωση αυτή συμπυκνώνει τη βασική ισορροπία που προσπάθησε να διαμορφώσει ο Ρούτε στην Άγκυρα: περισσότερη ευρωπαϊκή ευθύνη, αλλά μέσα στο ΝΑΤΟ και όχι απέναντι ή παράλληλα προς αυτό.
Η αποτροπή και η άμυνα του ΝΑΤΟ, αναφέρει η διακήρυξη, στηρίζονται σε «κατάλληλο μείγμα πυρηνικών, συμβατικών και αντιπυραυλικών δυνατοτήτων», που συμπληρώνονται από διαστημικά και κυβερνο-μέσα.
Οι σύμμαχοι δηλώνουν αποφασισμένοι να διατηρήσουν το «μαχητικό τους πλεονέκτημα», επενδύοντας στην ικανότητα ανάπτυξης, υποστήριξης και διατήρησης των ενόπλων δυνάμεων, αλλά και στην επίτευξη των στόχων δυνατοτήτων «σε όλα τα πεδία».
Στους στόχους αυτούς απαριθμούνται τα πλήγματα ακριβείας σε βάθος, η ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα, τα μη επανδρωμένα συστήματα, οι τεχνολογίες αιχμής και οι δυνατότητες πληροφοριών.
Σε μια από τις πιο τεχνολογικά φορτισμένες διατυπώσεις του κειμένου, το ΝΑΤΟ αναφέρει ακόμη ότι αναπτύσσει «διαλειτουργικό διατλαντικό πολεμικό νέφος» και υιοθετεί «ισχυρά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης».
Ουκρανία: Τα 70 δισ. και το βάρος στους Ευρωπαίους
Στο κεφάλαιο της Ουκρανίας, η διακήρυξη καταγράφει με ασυνήθιστη ευθύτητα τη μετατόπιση του βάρους. Η Ουκρανία, όπως σημειώνουν οι σύμμαχοι, «συμβάλλει στη διατλαντική ασφάλεια», ενώ το ΝΑΤΟ παραμένει ενωμένο στην «ακλόνητη υποστήριξή» του προς το Κίεβο «για την υπεράσπιση της ελευθερίας, της κυριαρχίας και της εδαφικής του ακεραιότητας».
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς, αναφέρει το κείμενο, «χρηματοδοτούν πλέον τη μεγάλη πλειονότητα της βοήθειας ασφαλείας προς την Ουκρανία» μέσω διμερών και πολυμερών μέσων.
Η στήριξη αυτή, υπογραμμίζουν οι ηγέτες, πρέπει να είναι «δίκαιη, προβλέψιμη και βιώσιμη μακροπρόθεσμα».
Για το 2026, οι σύμμαχοι δεσμεύονται για 70 δισ. ευρώ σε στρατιωτικό εξοπλισμό, βοήθεια και εκπαίδευση προς την Ουκρανία και επιβεβαιώνουν «τις κυρίαρχες δεσμεύσεις τους» για διατήρηση τουλάχιστον ισοδύναμων επιπέδων στήριξης το 2027.
Στο ίδιο πλαίσιο, χαιρετίζεται η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παράσχει πολυετή χρηματοδότηση στην Ουκρανία μέσω του Ukraine Support Loan. Πρόκειται, αξιοσημείωτα, για τη μοναδική ρητή αναφορά στην ΕΕ στο κείμενο της διακήρυξης.
Ιράν, Ορμούζ και οι απουσίες
Το Ιράν πέρασε στη διακήρυξη ακριβώς όπως το είχε προεξοφλήσει ο Ρούτε το πρωί. Οι σύμμαχοι επαναλαμβάνουν ότι η Τεχεράνη «δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο» και την καλούν «να σεβαστεί πλήρως την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ».
Η αναφορά εντάσσεται στο ευρύτερο περιβάλλον στρατηγικού ανταγωνισμού, αστάθειας, υβριδικών απειλών και επαναλαμβανόμενων κρίσεων, όπως το περιγράφει η διακήρυξη.
Εξίσου εύγλωττες, όμως, είναι και οι απουσίες. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στη Γροιλανδία, παρά την ένταση που πυροδότησαν οι δηλώσεις Τραμπ και το «δεν πωλείται» της Μέτε Φρεντέρικσεν. Δεν υπάρχει επίσης αναφορά στη Μέση Ανατολή και τη Γάζα, παρά την έκκληση Ερντογάν για λύση δύο κρατών.
Η Σύνοδος έκλεισε με τις ευχαριστίες των ηγετών «για τη γενναιόδωρη φιλοξενία της Τουρκίας», μια τελευταία, τυπική μεν, εύγλωττη δε υπόκλιση στην οικοδέσποινα μιας Συνόδου που τη βρήκε αναβαθμισμένη όσο καμία άλλη τα τελευταία χρόνια.
