Μια ασυνήθιστη στρατιωτική επιχείρηση, με την κωδική ονομασία «Veles», φέρεται να πραγματοποίησαν οι ουκρανικές δυνάμεις στην περιοχή του Κουπιάνσκ, στη βορειοανατολική Ουκρανία, χρησιμοποιώντας υπόγειες διαδρομές για να παρακάμψουν τις ρωσικές θέσεις και να εμφανιστούν στα μετόπισθεν του αντιπάλου.
Σύμφωνα με ενημέρωση του 2ου Σώματος «Χαρτίγια» της ουκρανικής Εθνοφρουράς, το οποίο είχε την ευθύνη της επιχείρησης, οι στρατιώτες διένυσαν περισσότερα από 15 χιλιόμετρα κάτω από το έδαφος, υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, χωρίς GPS και φυσικό φως και με περιορισμένες δυνατότητες συμβατικής ασύρματης επικοινωνίας.
Το Σώμα υποστηρίζει ότι η επιχείρηση συνέβαλε στην ανακοπή της ρωσικής προσπάθειας διείσδυσης στα μετόπισθεν των ουκρανικών θέσεων γύρω από το Κουπιάνσκ.
Η υπόγεια διαδρομή που αιφνιδίασε τις ρωσικές δυνάμεις
Η επιχείρηση «Veles» βασίστηκε στην αξιοποίηση υπόγειων υποδομών στην περιφέρεια του Χαρκόβου, επιτρέποντας στις ουκρανικές δυνάμεις να προσεγγίσουν τις ρωσικές θέσεις χωρίς να κινηθούν αποκλειστικά μέσω της επιφάνειας, όπου θα ήταν περισσότερο εκτεθειμένες στον εχθρό.
Η ονομασία της επιχείρησης παραπέμπει στον Βέλες, θεότητα της σλαβικής μυθολογίας που συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τον Κάτω Κόσμο. Η επιλογή του ονόματος αντανακλά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της αποστολής, η οποία εξελίχθηκε κάτω από το πεδίο της μάχης.
Όπως δήλωσε ο ταξίαρχος Ιχόρ Ομπολιένσκι, διοικητής του 2ου Σώματος «Χαρτίγια», οι Ουκρανοί μελέτησαν τον τρόπο με τον οποίο οι ρωσικές δυνάμεις αξιοποιούσαν τις υπόγειες υποδομές και επιχείρησαν να εφαρμόσουν αντίστοιχες τακτικές προς όφελός τους.
«Οι Ρώσοι πίστευαν ότι οι υπόγειες υποδομές ήταν αποκλειστικά δικό τους εργαλείο για την παράκαμψη της άμυνάς μας», ανέφερε ο Ομπολιένσκι, προσθέτοντας ότι οι ουκρανικές δυνάμεις μετέτρεψαν αυτή την απειλή σε πλεονέκτημα για την αντεπίθεσή τους.
Πάνω από 30 αιχμάλωτοι και περισσότερες από 100 απώλειες, σύμφωνα με το Κίεβο
Σύμφωνα με την ενημέρωση της ουκρανικής Εθνοφρουράς, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης περισσότεροι από 30 Ρώσοι στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν, ενώ οι ρωσικές απώλειες ξεπέρασαν τις 100.
Το ουκρανικό Σώμα υποστηρίζει ότι η επιχείρηση ανέτρεψε την προσπάθεια των ρωσικών δυνάμεων να διεισδύσουν στα μετόπισθεν των ουκρανικών θέσεων στην ευρύτερη περιοχή του Κουπιάνσκ.
Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι τα περισσότερα από 15 χιλιόμετρα αφορούν την απόσταση που διένυσαν οι στρατιώτες μέσα από τις υπόγειες υποδομές και όχι επιβεβαιωμένη προέλαση της γραμμής του μετώπου κατά την ίδια απόσταση.
Οι αριθμοί των απωλειών και οι επιμέρους ισχυρισμοί για τα αποτελέσματα της επιχείρησης αποδίδονται στην ουκρανική πλευρά και δεν συνιστούν, από μόνοι τους, ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
Ειδική προετοιμασία για επιχειρήσεις κάτω από το έδαφος
Η εκτέλεση της αποστολής απαιτούσε εκτεταμένη προετοιμασία, καθώς οι στρατιώτες κλήθηκαν να κινηθούν σε στενούς, σκοτεινούς υπόγειους χώρους, χωρίς τις συνήθεις δυνατότητες προσανατολισμού και επικοινωνίας.
Μηχανικοί, μονάδες μηχανικού μάχης και προσωπικό υποστήριξης συμμετείχαν στην προετοιμασία της διαδρομής. Παράλληλα, οι στρατιώτες υποβλήθηκαν σε σωματική και ψυχολογική εκπαίδευση για την αντιμετώπιση των ιδιαίτερων απαιτήσεων επιχειρήσεων σε κλειστούς χώρους.
Το 2ο Σώμα «Χαρτίγια» αναφέρει επίσης ότι χρησιμοποίησε ειδικά συστήματα πλοήγησης, επικοινωνιών και υποστήριξης του προσωπικού, προσαρμοσμένα στις συνθήκες κάτω από την επιφάνεια.
Η έξοδος στην επιφάνεια αποτελούσε ένα ακόμη κρίσιμο στάδιο της αποστολής, καθώς οι στρατιώτες έπρεπε να εμπλακούν σε μάχη υπό συνθήκες αιφνιδιασμού και αυξημένου κινδύνου.
Συντονισμένη επίθεση από το έδαφος και τον αέρα
Η υπόγεια επιχείρηση δεν πραγματοποιήθηκε μεμονωμένα. Σύμφωνα με την ουκρανική ενημέρωση, άλλες μονάδες προωθούνταν ταυτόχρονα στην επιφάνεια, ενώ επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη υποστήριζαν την ευρύτερη στρατιωτική προσπάθεια.
Στον συντονισμό συμμετείχε, μεταξύ άλλων, η 429η Ταξιαρχία Μη Επανδρωμένων Συστημάτων «Achilles». Οι σχετικές επιχειρήσεις οργανώνονταν μέσω κοινού κέντρου επιχειρήσεων, με στόχο να ασκηθεί πίεση στις ρωσικές δυνάμεις από διαφορετικές κατευθύνσεις.
Η ταυτόχρονη προώθηση ουκρανικών τμημάτων στην επιφάνεια και η αιφνιδιαστική εμφάνιση στρατιωτών στα ρωσικά μετόπισθεν αποσκοπούσαν στον περιορισμό των δυνατοτήτων αντίδρασης του αντιπάλου.
«Η επιχείρηση Veles αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει αδιέξοδο σε έναν πόλεμο θέσεων για όσους διαθέτουν πρωτοβουλία και τεχνολογία», δήλωσε ο Ομπολιένσκι, υποστηρίζοντας ότι οι ουκρανικές δυνάμεις θα συνεχίσουν τις προσπάθειες εκδίωξης των ρωσικών στρατευμάτων από τα ουκρανικά εδάφη.
Ποιες ουκρανικές μονάδες συμμετείχαν
Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από δύναμη που συγκροτήθηκε υπό τη διοίκηση του 2ου Σώματος «Χαρτίγια». Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, στις μονάδες που συμμετείχαν περιλαμβάνονται:
- Η 13η Ταξιαρχία «Χαρτίγια» της ουκρανικής Εθνοφρουράς.
- Το 23ο Σύνταγμα Εφόδου R.U.G.
- Το 21ο Σύνταγμα Μη Επανδρωμένων Συστημάτων «Lava».
- Η Ταξιαρχία Μη Επανδρωμένων Συστημάτων «Achilles».
Στην επιχείρηση συμμετείχαν επίσης μονάδες της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (HUR), μεταξύ των οποίων η Λεγεώνα «Ελευθερία της Ρωσίας» και το Ρωσικό Εθελοντικό Σώμα, σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά.
Η συμμετοχή διαφορετικών σχηματισμών καταδεικνύει τον σύνθετο χαρακτήρα της επιχείρησης, η οποία συνδύασε υπόγεια κίνηση, δράση στην επιφάνεια και υποστήριξη από μη επανδρωμένα συστήματα.
Στόχος η ανακατάληψη εδαφών στην περιφέρεια του Χαρκόβου
Το 2ο Σώμα «Χαρτίγια» εντάσσει την επιχείρηση «Veles» στην ευρύτερη εκστρατεία των ουκρανικών δυνάμεων για την ανακατάληψη κατεχόμενων περιοχών της περιφέρειας του Χαρκόβου.
Η περιοχή γύρω από το Κουπιάνσκ αποτελεί σημαντικό σημείο των επιχειρήσεων στο βορειοανατολικό μέτωπο, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν να διατηρήσουν ή να βελτιώσουν τις θέσεις τους.
Η «Χαρτίγια» ξεκίνησε το 2022 ως εθελοντική μονάδα εδαφικής άμυνας. Το 2023 εξελίχθηκε σε ταξιαρχία της ουκρανικής Εθνοφρουράς, ενώ αποτέλεσε στη συνέχεια τη βάση για τη συγκρότηση του 2ου Σώματος «Χαρτίγια», το οποίο ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2025.
Το Σώμα χαρακτηρίζει τη «Veles» ως την πρώτη πλήρους κλίμακας υπόγεια επιχείρηση αντεπίθεσης στον κόσμο. Πρόκειται για έναν ισχυρισμό της ουκρανικής πλευράς, ο οποίος απαιτεί ανεξάρτητη τεκμηρίωση προκειμένου να θεωρηθεί ιστορικά επιβεβαιωμένος.
Σε κάθε περίπτωση, η επιχείρηση αναδεικνύει τη σημασία της προσαρμογής, της μηχανικής υποστήριξης και του συντονισμού διαφορετικών μέσων σε έναν πόλεμο όπου οι στατικές γραμμές άμυνας και οι συνεχείς προσπάθειες διείσδυσης καθιστούν την αναζήτηση εναλλακτικών τακτικών ιδιαίτερα σημαντική.
