Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι στην Φινλανδία, μεταξύ των οποίων μαθητές, φοιτητές και μέλη των υπηρεσιών ασφαλείας, παίρνουν μέρος στη μεγαλύτερη άσκηση πολιτικής άμυνας που έχει πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη από τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η μεγάλης κλίμακας άσκηση διεξάγεται στην Κουόπιο, στα κεντρικά της χώρας και προσομοιώνει ένα εξαιρετικά δύσκολο σενάριο. Σε αυτό το σενάριο κυβερνοεπιθέσεις έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε βασικές υποδομές, όπως η ηλεκτροδότηση και η υδροδότηση, την ώρα που η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη και με την απειλή ρωσικών πυραυλικών χτυπημάτων.
Το συγκεκριμένο ενδεχόμενο, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα μπορούσε να εκληφθεί ως σενάριο πολεμικής ταινίας, αντιμετωπίζεται πλέον στη Φινλανδία ως πιθανή πραγματικότητα. Οι εξελίξεις στην Ευρώπη, αλλά και τα πρόσφατα περιστατικά με drones στη Λειψία και σε άλλες περιοχές, ενισχύουν την ανησυχία για το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης κρίσης.
Η άσκηση έχει ως βασικό στόχο να προετοιμάσει τόσο τις τοπικές αρχές όσο και τους πολίτες για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιδράσουν σε περίπτωση επίθεσης ή σοβαρής διαταραχής της καθημερινότητας.
Τα υπόγεια και αντιαεροπορικά καταφύγια μπορούν να προσφέρουν προστασία σε περίπτωση πυραυλικής επίθεσης, δεν είναι όμως αρκετά για να αντιμετωπίσουν μια ευρύτερη εκστρατεία σαμποτάζ και αποσταθεροποίησης.
Όπως μεταδίδει το Euronews, δυτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Ρωσία έχει αναπτύξει μια τέτοια υβριδική εκστρατεία σε ευρωπαϊκό έδαφος. Σε αυτήν εντάσσονται περιστατικά εμπρησμών, επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ύδρευσης και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και η χρήση drones για επιχειρήσεις δολιοφθοράς στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο.
Η Φινλανδία έχει κοινά σύνορα με τη Ρωσία που ξεπερνούν τα 1.330 χιλιόμετρα και εκτείνονται από τη Βαλτική Θάλασσα μέχρι τον Αρκτικό Κύκλο. Το 2024, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η χώρα εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ, όπως έκανε και η Σουηδία.
Για δεκαετίες, πάντως, η Φινλανδία είχε οικοδομήσει την αμυντική της στρατηγική με βασική παραδοχή ότι θα έπρεπε σε μεγάλο βαθμό να μπορεί να υπερασπιστεί μόνη της την επικράτειά της.
Ο απόστρατος συνταγματάρχης του φινλανδικού στρατού Άσκο Μουχόνεν, που έχει αναλάβει την οργάνωση της άσκησης στην Κουόπιο, επισημαίνει ότι η εθνική άμυνα δεν αποτελεί αποκλειστική υπόθεση των ενόπλων δυνάμεων.
«Η άμυνα της Φινλανδίας βασίζεται όχι μόνο στον στρατό, αλλά και στη νοοτροπία των απλών Φινλανδών, οι οποίοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη για την ασφάλεια της χώρας», ανέφερε.
Κατά τον ίδιο, σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της αντίληψης έχει παίξει και η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, η οποία παρέμεινε σε ισχύ στη Φινλανδία ακόμη και μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, σύμφωνα με τη Daily Mail.
Ο 23χρονος στρατεύσιμος Τζίρι Πιετικάινεν έχει εκπαιδευτεί ώστε να αναλάβει τη λειτουργία του καταφυγίου της Κουόπιο κατά τη διάρκεια της νύχτας. Όπως δήλωσε: «Δεν είναι όλοι χαρούμενοι που κάνουν εθνική υπηρεσία, αλλά είναι καθήκον μας να υπηρετήσουμε και να προστατεύσουμε αυτή τη χώρα, όπως έκαναν οι άνθρωποι πριν από εμάς. Γι’ αυτό έχουμε την ανεξαρτησία μας».
Η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία αποτελεί, σύμφωνα με τον Μουχόνεν, σημαντική πηγή συμπερασμάτων για τη Φινλανδία. Το μεγαλύτερο καταφύγιο της Κουόπιο έχει τη δυνατότητα να φιλοξενήσει έως και 7.000 ανθρώπους. Στην Ουκρανία, όμως, οι κάτοικοι συχνά καλούνται να αντιδράσουν μέσα σε ελάχιστα λεπτά από την έναρξη μιας επίθεσης, αναζητώντας προστασία σε σταθμούς του μετρό ή υπόγειους χώρους στάθμευσης.
«Οι άνθρωποι χρειάζονται ένα καταφύγιο στο οποίο μπορούν να φτάσουν εύκολα και το οποίο προσφέρει κάποια μορφή προστασίας. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να μπορεί να αντέξει μια πυρηνική επίθεση», εξήγησε ο Μουχόνεν.
Ο Γιούχα Ράσανεν, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας Savon Voima, εξηγεί ότι μέχρι πρόσφατα οι βασικοί κίνδυνοι για το ενεργειακό δίκτυο στην περιοχή της Κουόπιο σχετίζονταν κυρίως με τις σφοδρές χιονοπτώσεις, τις καταιγίδες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Τα δεδομένα, ωστόσο, έχουν αλλάξει μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Παράλληλα με την απόφαση της εταιρείας να διακόψει την αγορά ρωσικού βιοκαυσίμου, καταγράφηκε σημαντική αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων κατά του δικτύου.
Ο Ράσανεν αναγνωρίζει ότι δεν είναι δυνατόν να θωρακιστούν όλες οι υποδομές απέναντι σε κάθε πιθανό κίνδυνο. Για αυτόν τον λόγο, η οδηγία προς τους πολίτες είναι να μπορούν να παραμείνουν αυτάρκεις για τουλάχιστον 72 ώρες, σε περίπτωση που διακοπεί η ηλεκτροδότηση ή το νερό δεν είναι πλέον ασφαλές για κατανάλωση.
Παρά την αυξημένη επαγρύπνηση, η Φινλανδική Υπηρεσία Ασφάλειας και Πληροφοριών ανακοίνωσε ότι έχει εξετάσει «ένα ευρύ φάσμα παρατηρήσεων», χωρίς να προκύψει μέχρι στιγμής κάτι που να προκαλεί ανησυχία.
Η υπηρεσία σημειώνει ότι μετά το 2022 οι πολίτες είναι πολύ πιο υποψιασμένοι εξαιτίας της επιδείνωσης του περιβάλλοντος ασφαλείας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αναφέρονται ακόμη και αντικείμενα ή περιστατικά που τελικά αποδεικνύονται απολύτως συνηθισμένα, όπως αντανακλαστικά αυτοκόλλητα που χρησιμοποιούνται για τοπογραφικές εργασίες.
Ανάλογη είναι και η εικόνα με τις αναφορές για drones, καθώς οι περισσότερες, σύμφωνα με την Υπηρεσία, έχουν τελικά αποδοθεί σε «καθημερινά περιστατικά». Η έμφαση που δίνει η Φινλανδία στην πολιτική άμυνα έχει και βαθιές ιστορικές καταβολές.
Κατά τη διάρκεια των πολέμων με τη Σοβιετική Ένωση, η χώρα έχασε περίπου το 11% της επικράτειάς της. Παράλληλα, περισσότεροι από 400.000 άνθρωποι, περίπου το 12% του τότε πληθυσμού, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους σε περιοχές που σήμερα ανήκουν στη δυτική Ρωσία.
Στο μουσείο βετεράνων της Κουόπιο, η 102χρονη Πίρκο Ναουκαρίνεν θυμήθηκε τα χρόνια του πολέμου. Όταν ήταν μόλις 16 ετών, εργαζόταν σε εκστρατευτική κουζίνα κοντά στο μέτωπο. Κάποιες φορές αναγκαζόταν να μοιράζεται τα ορύγματα με στρατιώτες και να καταφεύγει σε χαντάκια για να προστατευθεί από τις επιθέσεις της σοβιετικής αεροπορίας κατά των φινλανδικών δυνάμεων που υποχωρούσαν.
Σήμερα, μέσα στο καταφύγιο της Κουόπιο, μαθητές, φοιτητές και χιλιάδες ακόμη πολίτες συμμετέχουν στην άσκηση, μαθαίνοντας πώς να αντιδρούν σε συνθήκες κρίσης. Η 11χρονη Αμάντα Χιλ εξήγησε γιατί θεωρεί σημαντική αυτή την εκπαίδευση: «Τα παιδιά πρέπει να το γνωρίζουν αυτό, γιατί μπορεί να χρειαστεί να κάνουν κάτι μόνα τους. Οι ενήλικες δεν μπορούν πάντα να βοηθήσουν».
Ο Πιετικάινεν, καθισμένος στο πάτωμα του καταφυγίου μαζί με τους συναδέλφους του, θεωρεί απολύτως φυσιολογικό το γεγονός ότι η χώρα προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο μιας μεγάλης κρίσης. «Είμαστε Φινλανδοί, οπότε κατά κάποιον τρόπο είμαστε απαισιόδοξοι για τη ζωή», είπε, επικαλούμενος την Ιστορία και όσα έχουν συμβεί στο παρελθόν στις σχέσεις της Φινλανδίας με τη Ρωσία.
Από την πλευρά του, ο Μουχόνεν έστειλε ένα σαφές μήνυμα για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται οι απειλές που προέρχονται από τη Μόσχα: «Μην πιστεύετε αυτά που λένε, αλλά να παρακολουθείτε τι κάνουν».
(Με πληροφορίες από Euronews, Daily Mail)
