Σε μια μικρή αίθουσα συσκέψεων ενός κτιρίου γραφείων στο κέντρο της Ταϊπέι, Ρώσοι αξιωματούχοι διοργάνωσαν μια ασυνήθιστη προβολή ενός παλιού σοβιετικού ντοκιμαντέρ με τίτλο «Συντρίβοντας τη Μιλιταριστική Ιαπωνία» για περίπου 20 Ταϊβανέζους προσκεκλημένους.
Παρά το περιορισμένο κοινό, η προβολή της ταινίας —η οποία χρονολογείται πριν από 81 χρόνια— έχει προκαλέσει ανησυχία στην κυβέρνηση της Ταϊβάν.
Η τελευταία εκτιμά ότι η Ρωσία συνδράμει την Κίνα στην προώθηση του αφηγήματος περί αυξανόμενης στρατιωτικής απειλής από την Ιαπωνία, επιδιώκοντας παράλληλα να σπείρει τη διχόνοια όσον αφορά τις σχέσεις της Ταϊπέι με το Τόκιο και άλλους δυτικούς εταίρους.
Η Ιαπωνίδα Πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι ανέφερε πέρυσι ότι μια υποθετική κινεζική επίθεση στην Ταϊβάν θα μπορούσε να πυροδοτήσει ιαπωνική στρατιωτική απάντηση, προκαλώντας διπλωματική κρίση μεταξύ Τόκιο και Πεκίνου και δίνοντας αφορμή για επανειλημμένες προειδοποιήσεις από το Πεκίνο ότι η Ιαπωνία επιδιώκει την επιστροφή στο επιθετικό της παρελθόν.
Αξιωματούχοι στην Ταϊβάν εκτιμούν ότι η κεκλεισμένων των θυρών προβολή της ταινίας, την περασμένη εβδομάδα, από τη de facto ρωσική πρεσβεία στην Ταϊπέι εντάσσεται σε μια νέα προσπάθεια διάδοσης και ενίσχυσης της γραμμής του «νέου μιλιταρισμού» της Κίνας κατά της Ιαπωνίας — η οποία αποτελεί βασικό, αν και ανεπίσημο, σύμμαχο της Ταϊπέι.
Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.
Το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν ήταν ενήμερο για την προβολή της παλιάς ταινίας της σοβιετικής εποχής. Πρόσθεσε ότι οι Συμμαχικές δυνάμεις —συμπεριλαμβανομένων της Κίνας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ— είχαν νικήσει τον ιαπωνικό μιλιταρισμό και ότι «η διαφύλαξη και η προώθηση μιας ορθής ιστορικής θεώρησης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αποτελεί κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας».
«Η ήττα της μιλιταριστικής Ιαπωνίας»
Η ταινία που προβλήθηκε ήταν η ασπρόμαυρη παραγωγή του 1945 με τίτλο «Η Ήττα της Μιλιταριστικής Ιαπωνίας», την οποία το ρωσικό γραφείο μετέφρασε στα κινεζικά στο Facebook ως «Η Συντριβή της Μιλιταριστικής Ιαπωνίας».
Η ταινία, η οποία είναι διαθέσιμη στο YouTube με τον τίτλο «Η ήττα της Ιαπωνίας», παρουσιάζει εικόνες από τη σοβιετική επίθεση στη Μαντζουρία και τις Νήσους Κουρίλες, περιοχές που τελούσαν υπό ιαπωνική κατοχή. Μια αφηγηματική φωνή καταδικάζει τη «ληστρική φιλοσοφία της θεϊκής ανωτερότητας της ιαπωνικής φυλής» και προβάλλει πλάνα από τις θηριωδίες των Ιαπώνων σε βάρος Κινέζων αμάχων.
Η προβολή της ταινίας αγγίζει ένα ευαίσθητο ζήτημα για την Ταϊβάν: η ελευθερία του λόγου προστατεύεται συνταγματικά, ωστόσο υφίστανται και νόμοι —όπως ο Νόμος κατά της Διείσδυσης του 2019— που αποσκοπούν στο να εμποδίσουν εχθρικές ξένες δυνάμεις (κυρίως την Κίνα) να ασκούν κρυφή επιρροή στην πολιτική ζωή της χώρας.
Δεν υπήρξε αστυνομική παρουσία έξω από τον χώρο της προβολής, ούτε επιχειρήθηκε η διακοπή της.
Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας της Ταϊβάν —το ανώτατο κυβερνητικό όργανο που επιβλέπει θέματα ασφάλειας και αντικατασκοπείας— δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ότι «παρακολουθεί στενά» τη στρατιωτική συνεργασία και τη συνεργασία στον τομέα του «γνωστικού πολέμου» μεταξύ Κίνας και Ρωσίας, όταν ερωτήθηκε σχετικά με την εν λόγω προβολή.
«Οι δύο χώρες επιχειρούν να αναδείξουν συγκεκριμένα θέματα και να διαστρεβλώσουν ιστορικά γεγονότα και πολιτικά ζητήματα», ανέφερε το Συμβούλιο.
Αξιωματούχοι της Ταϊβάν επισήμαναν ότι η Ρωσία συνιστά μια νέα πρόκληση, καθώς η Μόσχα θα μπορούσε να προσεγγίσει άτομα στην Ταϊβάν χωρίς να αντιμετωπίσει τον ίδιο βαθμό άμεσου νομικού ελέγχου που θα ίσχυε αν την ίδια κίνηση έκαναν Κινέζοι αξιωματούχοι, των οποίων οι δραστηριότητες υπόκεινται στους νόμους ασφαλείας της Ταϊβάν.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ταϊβάν δήλωσε στο Reuters ότι περίπου 20 άτομα από τον «ακαδημαϊκό χώρο» είχαν προσκληθεί στην προβολή.
Αν και η Ταϊβάν σέβεται τη «νόμιμη διεξαγωγή των συνήθων ανταλλαγών», οι δραστηριότητες που διοργανώνονται από το ρωσικό γραφείο «θα πρέπει επίσης να σέβονται τα ιστορικά γεγονότα και να συνάδουν με οικουμενικές αξίες, όπως η δημοκρατία και η ελευθερία», πρόσθεσε το υπουργείο.
Μόνο με πρόσκληση
Προσωπικό του ρωσικού γραφείου, συμπεριλαμβανομένου του αναπληρωτή εκπροσώπου Σεργκέι Τσουντόντιβ, δεν επέτρεψε την είσοδο σε δημοσιογράφους του Reuters, αναφέροντας ότι επρόκειτο για εκδήλωση που απαιτούσε πρόσκληση.
Μετά την προβολή, ο Ρώσος εκπρόσωπος Παβέλ Λαπιν δήλωσε ότι το γραφείο της Μόσχας στην Ταϊπέι ελπίζει να διοργανώσει παρόμοιες εκδηλώσεις στο μέλλον, σύμφωνα με άτομο που παρευρέθηκε στην εκδήλωση. «Η Σοβιετική Ένωση και ο κινεζικός λαός υπέστησαν τις βαρύτερες απώλειες σε εκείνον τον πόλεμο. Η συμβολή τους στη συντριβή του γερμανικού φασισμού και του ιαπωνικού μιλιταρισμού είναι αδιαμφισβήτητη και δεν μπορεί να υποβαθμιστεί», ανέφερε το ρωσικό γραφείο σε ανάρτησή του στο Facebook σχετικά με την προβολή.
Άτομο που παρευρέθηκε ανέφερε ότι μεταξύ των παρευρισκομένων περιλαμβάνονταν πρώην δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες, ακαδημαϊκοί και άλλα δημόσια πρόσωπα.
Τον Αύγουστο, η Κίνα και η Ρωσία εξέδωσαν κοινή δήλωση προειδοποιώντας κατά της επαναστρατιωτικοποίησης στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι Ρώσοι διπλωμάτες στην Ταϊπέι τηρούν γενικά πολύ χαμηλό προφίλ από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022.
Το ρωσικό γραφείο στην Ταϊπέι άνοιξε το 1996 και διατηρούσε ανέκαθεν πιο διακριτική παρουσία στην Ταϊβάν σε σύγκριση με τις de facto πρεσβείες χωρών όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία, αναφέρουν διπλωματικές πηγές.
«Τέχνασμα»
Το Γραφείο Υποθέσεων Ταϊβάν της Κίνας απέρριψε τις ανησυχίες της Ταϊβάν σχετικά με την ταινία, χαρακτηρίζοντάς τες ως «άλλο ένα τέχνασμα για την εργαλειοποίηση του αντι-κινεζικού αισθήματος προς όφελος πολιτικών σκοπιμοτήτων».
Η Ταϊβάν περιλαμβάνεται στον ρωσικό κατάλογο των «μη φιλικών» χωρών και εδαφών από τη στιγμή που συντάχθηκε με άλλους δυτικούς συμμάχους επιβάλλοντας κυρώσεις στη Ρωσία μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, ενώ ανώτατα ρωσικά στελέχη έχουν υποστηρίξει ανοιχτά τις αξιώσεις της Κίνας επί του δημοκρατικά διοικούμενου νησιού.
Η Μόσχα και το Τόκιο έχουν τη δική τους μακροχρόνια διαμάχη σχετικά με την κατάληψη από τη Ρωσία τεσσάρων νησιών του συμπλέγματος Κουρίλες, ανοιχτά της βόρειας Ιαπωνίας, στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου· σε ένα από αυτά τα νησιά μετέβη τον περασμένο μήνα ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, προκαλώντας την καταδίκη του Τόκιο.
